ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
අථ රාමශ්ච සීතා ච ලක්ෂ්මණශ්ච කෘතාංජලිඃ ।
උපසංගෘහ්ය රාජානං චක්රුර්දීනාඃ ප්රදක්ෂිණම් ॥ 1 ॥
තං චාපි සමනුජ්ඤාප්ය ධර්මජ්ඤස්සීතයා සහ ।
රාඝව ශ්ශෝකසම්මූඪෝ ජනනීමභ්යවාදයත් ॥ 2 ॥
අන්වක්ෂං ලක්ෂ්මණෝ භ්රාතුඃ කෞසල්යාං අභ්යවාදයත් ।
අථ මාතුඃ සුමිත්රායා ජග්රාහ චරණෞ පුනඃ ॥ 3 ॥
තං වංදමානං රුදතී මාතා සෞමිත්රිමබ්රවීත් ।
හිතකාමා මහාබාහුං මූධ්නර්යුපාඝ්රාය ලක්ෂ්මණම් ॥ 4 ॥
සෘෂ්ටස්ත්වං වනවාසාය ස්වනුරක්තස්සුහෘජ්ජනේ ।
රාමේ ප්රමාදං මා කාර්ෂීඃ පුත්ර භ්රාතරි ගච්ඡති ॥ 5 ॥
ව්යසනී වා සමෘද්ධෝ වා ගතිරේෂ තවානඝ ।
ඒෂ ලෝකේ සතාං ධර්මෝ යජ්ජ්යේෂ්ඨවශගෝ භවේත් ॥ 6 ॥
ඉදං හි වෘත්තමුචිතං කුලස්යාස්ය සනාතනම් ।
දානං දීක්ෂා ච යජ්ඤේෂු තනුත්යාගෝ මෘධේෂු ච ॥ 7 ॥
ලක්ෂ්මණං ත්වේවමුක්ත්වා සා සංසිද්ධං ප්රියරාඝවම් ।
සුමිත්රා ගච්ඡ ගච්ඡේති පුනඃ පුනරුවාච තම් ॥ 8 ॥
රාමං දශරථං විද්ධි මාං විද්ධි ජනකාත්මජාම් ।
අයෝධ්යාමටවීං විධ්දි ගච්ඡ තාත යථාසුඛම් ॥ 9 ॥
තතඃ සුමංත්රඃ කාකුත්ස්ථං ප්රාංජලිර්වාක්යමබ්රවීත් ।
විනීතෝ විනයජ්ඤශ්ච මාතලිර්වාසවං යථා ॥ 10 ॥
රරථමාරෝහ භද්රං තේ රාජපුත්ර මහායශඃ ।
ක්ෂිප්රං ත්වාං ප්රාපයිෂ්යාමි යත්ර මාං රාම වක්ෂ්යසි ॥ 11 ॥
චතුර්දශ හි වර්ෂාණි වස්තව්යානි වනේ ත්වයා ।
තාන්යුපක්රමිතව්යානි යානි දේව්යාසි චෝදිතඃ ॥ 12 ॥
තං රථං සූර්යසංකාශං සීතා හෘෂ්ටේන චේතසා ।
ආරුරෝහ වරාරෝහා කෘත්වාලංකාරමාත්මනඃ ॥ 13 ॥
අථෝ ජ්වලනසංකාශං චාමීකරවිභූෂිතම් ।
තමාරුරුහතුස්තූර්ණං භ්රාතරෞ රාමලක්ෂ්මණෞ ॥ 14 ॥
වනවාසං හි සංඛ්යාය වාසාංස්යාභරණානි ච ।
භර්තාරමනුගච්ඡංත්යෛ සීතායෛ ශ්වශුරෝ දදෞ ॥ 15 ॥
තථෛවායුධජාලානි භ්රාතෘභ්යාං කවචානි ච ।
රථෝපස්ථේ ප්රතින්යස්ය සචර්ම කඨිනං ච තත් ॥ 16 ॥
සීතාතෘතීයානාරූඪාන් දෘෂ්ට්වා දෘෂ්ටමචෝදයත් ।
සුමංත්රස්සම්මතානශ්වාන් වායුවේගසමාන්ජවේ ॥ 17 ॥
ප්රතියාතේ මහාරණ්යං චිරරාත්රාය රාඝවේ ।
බභූව නගරේ මූර්ඡා බලමූර්ඡා ජනස්ය ච ॥ 18 ॥
තත්සමාකුලසංභ්රාංතං මත්තසංකුපිතද්විපම් ।
හයශිංජිතනිර්ඝෝෂං පුරමාසීන්මහාස්වනම් ॥ 19 ॥
තත ස්සබාලවෘද්ධා සා පුරී පරමපීඩිතා ।
රාමමේවාභිදුද්රාව ඝර්මාර්තා සලිලං යථා ॥ 20 ॥
පාර්ශ්වතඃ පෘෂ්ඨතශ්චාපි ලංබමානාස්තදුන්මුඛාඃ ।
බාෂ්පපූර්ණමුඛාස්සර්වේ තමූචුර්භෘශනිස්වනාඃ ॥ 21 ॥
සංයච්ඡ වාජිනාං රශ්මීන් සූත යාහි ශනෛශ්ශනෛඃ ।
මුඛං ද්රක්ෂ්යාම රාමස්ය දුර්දර්ශං නෝ භවිෂ්යති ॥ 22 ॥
ආයසං හෘදයං නූනං රාමමාතුරසංශයම් ।
යද්දේවගර්භප්රතිමේ වනං යාති න භිද්යතේ ॥ 23 ॥
කෘතකෘත්යා හි වෛදේහී ඡායේවානුගතා පතිම් ।
න ජහාති රතා ධර්මේ මේරුමර්කප්රභා යථා ॥ 24 ॥
අහෝ ලක්ෂ්මණ සිද්ධාර්ථ ස්සතතං ප්රියවාදිනම් ।
භ්රාතරං දේවසංකාශං යස්ත්වං පරිචරිෂ්යසි ॥ 25 ॥
මහත්යේෂා හි තේ සිධ්දිරේෂ චාභ්යුදයෝ මහාන් ।
ඒෂ ස්වර්ගස්ය මාර්ගශ්ච යදේනමනුගච්ඡසි ॥ 26 ॥
ඒවං වදංතස්තේ සෝඪුං න ශේකුර්බාෂ්පමාගතම් ।
නරාස්තමනුගච්ඡංතඃ ප්රියමික්ෂ්වාකුනංදනම් ॥ 27 ॥
අථ රාජා වෘත ස්ත්රීභිර්දීනාභිර්දීනචේතනඃ ।
නිර්ජගාම ප්රියං පුත්රං ද්රක්ෂ්යාමීති බ්රුවන් ගෘහාත් ॥ 28 ॥
ශුශ්රුවේ චාග්රතඃ ස්ත්රීණාං රුදංතීනාං මහාස්වනඃ ।
යථා නාදඃ කරේණූනාං බද්ධේ මහති කුංජරේ ॥ 29 ॥
පිතා හි රාජා කාකුත්ස්ථඃ ශ්රීමාන් සන්නස්තදාऽභවත් ।
පරිපූර්ණඃ ශශී කාලේ ග්රහේණෝපප්ලුතෝ යථා ॥ 30 ॥
ස ච ශ්රීමානචිංත්යාත්මා රාමෝ දශරථාත්මජඃ ।
සූතං සංචෝදයාමාස ත්වරිතං වාහ්යතාමිති ॥ 31 ॥
රාමෝ යාහීති සූතං තං තිෂ්ඨේති ස ජනස්තදා ।
උභයං නාශකත්සූතඃ කර්තුමධ්වනි චෝදිතඃ ॥ 32 ॥
නිර්ගච්ඡති මහාබාහෞ රාමේ පෞරජනාශ්රුභිඃ ।
පතිතෛරභ්යවහිතං ප්රශශාම මහීරජඃ ॥ 33 ॥
රුදිතාශ්රුපරිද්යූනං හාහාකෘතමචේතනම් ।
ප්රයාණේ රාඝවස්යාසීත්පුරං පරමපීඩිතම් ॥ 34 ॥
සුස්රාව නයනෛඃ ස්ත්රීණාමස්රමායාසසංභවම් ।
මීනසංක්ෂෝභචලිතෛ ස්සලිලං පංකජෛරිව ॥ 35 ॥
දෘෂ්ට්වා තු නෘපති ශ්ශ්රීමානේකචිත්තගතං පුරම් ।
නිපපාතෛව දුඃඛේන හතමූල ඉව ද්රුමඃ ॥ 36 ॥
තතෝ හලහලාශබ්දෝ ජජ්ඤේ රාමස්ය පෘෂ්ඨතඃ ।
නරාණාං ප්රේක්ෂ්ය රාජානං සීදංතං භෘශදුඃඛිතම් ॥ 37 ॥
හා රාමේති ජනාඃ කේචිද්රාමමාතේති චාපරේ ।
අංතඃපුරං සමෘද්ධං ච ක්රෝශංතඃ පර්යදේවයන් ॥ 38 ॥
අන්වීක්ෂමාණෝ රාමස්තු විෂණ්ණං භ්රාංතචේතසම් ।
රාජානං මාතරං චෛව දදර්ශානුගතෞ පථි ॥ 39 ॥
ස බද්ධ ඉව පාශේන කිශෝරෝ මාතරං යථා ।
ධර්මපාශේන සංක්ෂිප්තඃ ප්රකාශං නාභ්යුදෛක්ෂත ॥ 40 ॥
පදාතිනෞ ච යානාර්හාවදුඃඛාර්හෞ සුඛෝචිතෞ ।
දෘෂ්ට්වා සංචෝදයාමාස ශීඝ්රං යාහීති සාරථිම් ॥ 41 ॥
න හි තත්පුරුෂව්යාඝ්රෝ දුඃඛදං දර්ශනං පිතුඃ ।
මාතුශ්ච සහිතුං ශක්තස්තෝත්රාර්දිත ඉව ද්විපඃ ॥ 42 ॥
ප්රත්යගාරමිවායාංතී වත්සලා වත්සකාරණාත් ।
බද්ධවත්සා යථා ධේනූ රාමමාතාභ්යධාවත ॥ 43 ॥
තථා රුදංතීං කෞසල්යාං රථං තමනුධාවතීම් ।
ක්රෝශංතීං රාම රාමේති හා සීතේ ලක්ෂ්මණේති ච ॥ 44 ॥
රාමලක්ෂ්මණසීතාර්ථං ස්රවංතීං වාරි නේත්රජම් ।
අසකෘත්ප්රෛක්ෂත තදා නෘත්යංතීමිව මාතරම් ॥ 45 ॥
තිෂ්ඨේති රාජා චුක්රෝශ යාහි යාහීති රාඝවඃ ।
සුමංත්රස්ය බභූවාත්මා චක්රයෝරිව චාංතරා ॥ 46 ॥
නාශ්රෞෂමිති රාජානමුපාලබ්ධෝऽපි වක්ෂ්යසි ।
චිරං දුඃඛස්ය පාපිෂ්ඨමිති රාමස්තමබ්රවීත් ॥ 47 ॥
රාමස්ය ස වචඃ කුර්වන්නනුජ්ඤාප්ය ච තං ජනම් ।
ව්රජතෝऽපි හයාන් ශීඝ්රං චෝදයාමාස සාරථිඃ ॥ 48 ॥
න්යවර්තත ජනෝ රාජ්ඤෝ රාමං කෘත්වා ප්රදක්ෂිණම් ।
මනසාප්යශ්රුවේගෛශ්ච න න්යවර්තත මානුෂම් ॥ 49 ॥
යමිච්ඡේත්පුනරායාංතං නෛනං දූරමනුව්රජේත් ।
ඉත්යමාත්යා මහාරාජමූචුර්දශරථං වචඃ ॥ 50 ॥
තේෂාං වචඃ සර්වගුණෝපපන්නං ප්රස්වින්නගාත්රඃ ප්රවිෂණ්ණරූපඃ ।
නිශම්ය රාජා කෘපණඃ සභාර්යෝ ව්යවස්ථිතස්තං සුතමීක්ෂමාණඃ ॥ 51 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
