శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ చతుఃపంచాశస్సర్గః ।
తే తు తస్మిన్మహావృక్షే ఉషిత్వా రజనీం శివామ్ ।
విమలేఽభ్యుదితే సూర్యే తస్మాద్దేశాత్ప్రతస్థిరే ॥ 1 ॥
యత్ర భాగీరథీం గంగాం యమునాభిప్రవర్తతే ।
జగ్ముస్తం దేశముద్దిశ్య విగాహ్య సుమహద్వనమ్ ॥ 2 ॥
తే భూమిభాగాన్వివిధాన్ దేశాంశ్చాపి మనోరమాన్ ।
అదృష్టపూర్వాన్ పశ్యంతస్తత్ర తత్ర యశశ్వినః ॥ 3 ॥
యథా క్షేమేణ గచ్ఛన్ స పశ్యంశ్చ వివిధాన్ ద్రుమాన్ ।
నివృత్తమాత్రే దివసే రామః సౌమిత్రిమబ్రవీత్ ॥ 4 ॥
ప్రయాగమభితః పశ్య సౌమిత్రే ధూమమున్నతమ్ ।
అగ్నేర్భగవతః కేతుం మన్యే సన్నిహితో మునిః ॥ 5 ॥
నూనం ప్రాప్తాః స్మ సంభేదం గంగాయమునయోర్వయమ్ ।
తథా హి శ్రూయతే శబ్దో వారిణో వారిఘట్టితః ॥ 6 ॥
దారూణి పరిభిన్నాని వనజైరుపజీవిభిః ।
భరద్వాజాశ్రమే చైతే దృశ్యంతే వివిధా ద్రుమాః ॥ 7 ॥
ధన్వినౌ తౌ సుఖం గత్వా లంబమానే దివాకరే ।
గంగాయమునయోస్సంధౌ ప్రాపతుర్నిలయం మునేః ॥ 8 ॥
రామస్త్వాశ్రమమాసాద్య త్రాసయన్మృగపక్షిణః ।
గత్వా ముహూర్తమధ్వానం భరద్వాజముపాగమత్ ॥ 9 ॥
తతస్త్వాశ్రమాసాద్య మునేర్దర్శనకాంక్షిణౌ ।
సీతయానుగతౌ వీరౌ దూరాదేవావతస్థతుః ॥ 10 ॥
స ప్రవిశ్య మహాత్మానమృషిం శిష్యగణైర్వృతమ్ ।
సంశితవ్రతమేకాగ్రం తపసా లబ్ధచక్షుషమ్ ॥ 11 ॥
హుతాగ్నిహోత్రం దృష్ట్వైవ మహాభాగం కృతాంజలిః ।
రామః సౌమిత్రిణా సార్ధం సీతయా చాభ్యవాదయత్ ॥ 12 ॥
న్యవేదయత చాత్మానం తస్మై లక్ష్మణపూర్వజః ।
పుత్రౌ దశరథస్యావాం భగవన్ రామలక్ష్మణౌ ॥ 13 ॥
భార్యా మమేయం వైదేహీ కల్యాణీ జనకాత్మజా ।
మాం చానుయాతా విజనం తపోవనమనిందితా ॥ 14 ॥
పిత్రా ప్రవ్రాజ్యమానం మాం సౌమిత్రిరనుజ ప్రియః ।
అయమన్వగమద్భ్రాతా వనమేవ దృఢవ్రతః ॥ 15 ॥
పిత్రా నియుక్తా భగవన్ ప్రవేక్ష్యామస్తపోవనమ్ ।
ధర్మమేవ చరిష్యామ స్తత్ర మూలఫలాశనాః ॥ 16 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాజపుత్రస్య ధీమతః ।
ఉపానయత ధర్మాత్మా గామర్ఘ్యముదకం తతః ॥ 17 ॥
నానావిధానన్నరసాన్ వన్యమూలఫలాశ్రయాన్ ।
తేభ్యో దదౌ తప్తతపా వాసం చైవాభ్యకల్పయత్ ॥ 18 ॥
మృగపక్షిభిరాసీనో మునిభిశ్చ సమంతతః ।
రామమాగతమభ్యర్చ్య స్వాగతేనాహతం మునిః ॥ 19 ॥
ప్రతిగృహ్య చ తామర్చాముపవిష్టం స రాఘవమ్ ।
భరద్వాజోఽబ్రవీద్వాక్యం ధర్మయుక్తమిదం తదా ॥ 20 ॥
చిరస్య ఖలు కాకుత్స్థ పశ్యామి త్వామిహాగతమ్ ।
శ్రుతం తవ మయా చేదం వివాసనమకారణమ్ ॥ 21 ॥
అవకాశో వివిక్తోఽయం మహానద్యోస్సమాగమే ।
పుణ్యశ్చ రమణీయశ్చ వసత్విహ భవాన్ సుఖమ్ ॥ 22 ॥
ఏవముక్తస్తు వచనం భరద్వాజేన రాఘవః ।
ప్రత్యువాచ శుభం వాక్యం రామః సర్వహితే రతః ॥ 23 ॥
భగవన్నిత ఆసన్నః పౌరజానపదో జనః ।
సుదర్శమిహ మాం ప్రేక్ష్య మన్యేఽహమిమమాశ్రమమ్ ॥ 24 ॥
ఆగమిష్యతి వైదేహీం మాం చాపి ప్రేక్షకో జనః ।
అనేన కారణేనాహమిహ వాసం న రోచయే ॥ 25 ॥
ఏకాంతే పశ్య భగవన్నాశ్రమస్థానముత్తమమ్ ।
రమేత యత్ర వైదేహీ సుఖార్హా జనకాత్మజా ॥ 26 ॥
ఏతఛ్రుత్వా శుభం వాక్యం భరద్వాజో మహామునిః ।
రాఘవస్య తతో వాక్యమర్థగ్రాహకమబ్రవీత్ ॥ 27 ॥
దశక్రోశ ఇతస్తాత గిరిర్యత్రనివత్స్యసి ।
మహర్షిసేవితః పుణ్యః సర్వతః సుఖదర్శనః ॥ 28 ॥
గోలాంగూలానుచరితో వానరర్క్షనిషేవితః ।
చిత్రకూట ఇతి ఖ్యాతో గంధమాదనసన్నిభః ॥ 29 ॥
యావతా చిత్రకూటస్య నరశృంగాన్యవేక్షతే ।
కల్యాణాని సమాధత్తే న పాపే కురుతే మనః ॥ 30 ॥
ఋషయస్తత్ర బహవో విహృత్య శరదాం శతమ్ ।
తపసా దివమారూఢాః కపాలశిరసా సహ ॥ 31 ॥
ప్రవివిక్తమహం మన్యే తం వాసం భవతస్సుఖమ్ ।
ఇహ వా వనవాసాయ వస రామ మయా సహ ॥ 32 ॥
స రామం సర్వకామైస్తం భరద్వాజః ప్రియాతిథిమ్ ।
సభార్యం సహ చ భ్రాత్రా ప్రతిజగ్రాహ ధర్మవిత్ ॥ 33 ॥
తస్య ప్రయాగే రామస్య తం మహర్షిముపేయుషః ।
ప్రపన్నా రజనీ పుణ్యాః చిత్రాః కథయతః కథాః ॥ 34 ॥
సీతాతృతీయః కాకుత్స్థః పరిశ్రాంతః సుఖోచితః ।
భరద్వాజాశ్రమే రమ్యే తాం రాత్రిమవసత్సుఖమ్ ॥ 35 ॥
ప్రభాతాయాం రజన్యాం తు భరద్వాజముపాగమత్ ।
ఉవాచ నరశార్దూలో మునిం జ్వలితతేజసమ్ ॥ 36 ॥
శర్వరీం భగవన్నద్య సత్యశీల తవాశ్రమే ।
ఉషితాః స్మేహ వసతిమనుజానాతు నో భవాన్ ॥ 37 ॥
రాత్ర్యాం తు తస్యాం వ్యుష్టాయాం భరద్వాజోఽబ్రవీదిదమ్ ।
మధుమూలఫలోపేతం చిత్రకూటం వ్రజేతి హ ॥ 38 ॥
వాసమౌపయికం మన్యే తవ రామ మహాబల నానానగగణోపేతః కిన్నరోరగసేవితః ।
మయూరనాదాభిరుతో గజరాజనిషేవితః ॥ 39 ॥
గమ్యతాం భవతా శైల శ్చిత్రకూటః స విశ్రుతః ।
పుణ్యశ్చ రమణీయశ్చ బహుమూలఫలాయుతః ॥ 40 ॥
తత్ర కుంజరయూథాని మృగయూథాని చాభితః ।
విచరంతి వనాంతేస్మిన్ తాని ద్రక్ష్యసి రాఘవ ॥ 41 ॥
సరిత్ప్రస్రవణప్రస్థాన్ దరీకందరనిర్ఝరాన్ ।
చరతః సీతయా సార్ధం నందిష్యతి మనస్తవ ॥ 42 ॥
ప్రహృష్టకోయష్టికకోకిలస్వనైర్వినాదితం తం వసుధాధరం శివమ్ ।
మృగైశ్చ మత్తైర్బహుభిశ్చ కుంజరైః సురమ్యమాసాద్య సమావసాశ్రమమ్ ॥ 43 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే చతుఃపంచాశస్సర్గః ॥
