View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.54 Ayodhya Kanda - Sarga 54

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha chatuḥpañchāśassargaḥ ।

tē tu tasminmahāvṛkṣē uṣitvā rajanīṃ śivām ।
vimalē'bhyuditē sūryē tasmāddēśātpratasthirē ॥ 1 ॥

yatra bhāgīrathīṃ gaṅgāṃ yamunābhipravartatē ।
jagmustaṃ dēśamuddiśya vigāhya sumahadvanam ॥ 2 ॥

tē bhūmibhāgānvividhān dēśāṃśchāpi manōramān ।
adṛṣṭapūrvān paśyantastatra tatra yaśaśvinaḥ ॥ 3 ॥

yathā kṣēmēṇa gachChan sa paśyaṃścha vividhān drumān ।
nivṛttamātrē divasē rāmaḥ saumitrimabravīt ॥ 4 ॥

prayāgamabhitaḥ paśya saumitrē dhūmamunnatam ।
agnērbhagavataḥ kētuṃ manyē sannihitō muniḥ ॥ 5 ॥

nūnaṃ prāptāḥ sma sambhēdaṃ gaṅgāyamunayōrvayam ।
tathā hi śrūyatē śabdō vāriṇō vārighaṭṭitaḥ ॥ 6 ॥

dārūṇi paribhinnāni vanajairupajīvibhiḥ ।
bharadvājāśramē chaitē dṛśyantē vividhā drumāḥ ॥ 7 ॥

dhanvinau tau sukhaṃ gatvā lambamānē divākarē ।
gaṅgāyamunayōssandhau prāpaturnilayaṃ munēḥ ॥ 8 ॥

rāmastvāśramamāsādya trāsayanmṛgapakṣiṇaḥ ।
gatvā muhūrtamadhvānaṃ bharadvājamupāgamat ॥ 9 ॥

tatastvāśramāsādya munērdarśanakāṅkṣiṇau ।
sītayānugatau vīrau dūrādēvāvatasthatuḥ ॥ 10 ॥

sa praviśya mahātmānamṛṣiṃ śiṣyagaṇairvṛtam ।
saṃśitavratamēkāgraṃ tapasā labdhachakṣuṣam ॥ 11 ॥

hutāgnihōtraṃ dṛṣṭvaiva mahābhāgaṃ kṛtāñjaliḥ ।
rāmaḥ saumitriṇā sārdhaṃ sītayā chābhyavādayat ॥ 12 ॥

nyavēdayata chātmānaṃ tasmai lakṣmaṇapūrvajaḥ ।
putrau daśarathasyāvāṃ bhagavan rāmalakṣmaṇau ॥ 13 ॥

bhāryā mamēyaṃ vaidēhī kalyāṇī janakātmajā ।
māṃ chānuyātā vijanaṃ tapōvanamaninditā ॥ 14 ॥

pitrā pravrājyamānaṃ māṃ saumitriranuja priyaḥ ।
ayamanvagamadbhrātā vanamēva dṛḍhavrataḥ ॥ 15 ॥

pitrā niyuktā bhagavan pravēkṣyāmastapōvanam ।
dharmamēva chariṣyāma statra mūlaphalāśanāḥ ॥ 16 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ ।
upānayata dharmātmā gāmarghyamudakaṃ tataḥ ॥ 17 ॥

nānāvidhānannarasān vanyamūlaphalāśrayān ।
tēbhyō dadau taptatapā vāsaṃ chaivābhyakalpayat ॥ 18 ॥

mṛgapakṣibhirāsīnō munibhiścha samantataḥ ।
rāmamāgatamabhyarchya svāgatēnāhataṃ muniḥ ॥ 19 ॥

pratigṛhya cha tāmarchāmupaviṣṭaṃ sa rāghavam ।
bharadvājō'bravīdvākyaṃ dharmayuktamidaṃ tadā ॥ 20 ॥

chirasya khalu kākutstha paśyāmi tvāmihāgatam ।
śrutaṃ tava mayā chēdaṃ vivāsanamakāraṇam ॥ 21 ॥

avakāśō viviktō'yaṃ mahānadyōssamāgamē ।
puṇyaścha ramaṇīyaścha vasatviha bhavān sukham ॥ 22 ॥

ēvamuktastu vachanaṃ bharadvājēna rāghavaḥ ।
pratyuvācha śubhaṃ vākyaṃ rāmaḥ sarvahitē rataḥ ॥ 23 ॥

bhagavannita āsannaḥ paurajānapadō janaḥ ।
sudarśamiha māṃ prēkṣya manyē'hamimamāśramam ॥ 24 ॥

āgamiṣyati vaidēhīṃ māṃ chāpi prēkṣakō janaḥ ।
anēna kāraṇēnāhamiha vāsaṃ na rōchayē ॥ 25 ॥

ēkāntē paśya bhagavannāśramasthānamuttamam ।
ramēta yatra vaidēhī sukhārhā janakātmajā ॥ 26 ॥

ētaChrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharadvājō mahāmuniḥ ।
rāghavasya tatō vākyamarthagrāhakamabravīt ॥ 27 ॥

daśakrōśa itastāta giriryatranivatsyasi ।
maharṣisēvitaḥ puṇyaḥ sarvataḥ sukhadarśanaḥ ॥ 28 ॥

gōlāṅgūlānucharitō vānararkṣaniṣēvitaḥ ।
chitrakūṭa iti khyātō gandhamādanasannibhaḥ ॥ 29 ॥

yāvatā chitrakūṭasya naraśṛṅgānyavēkṣatē ।
kalyāṇāni samādhattē na pāpē kurutē manaḥ ॥ 30 ॥

ṛṣayastatra bahavō vihṛtya śaradāṃ śatam ।
tapasā divamārūḍhāḥ kapālaśirasā saha ॥ 31 ॥

praviviktamahaṃ manyē taṃ vāsaṃ bhavatassukham ।
iha vā vanavāsāya vasa rāma mayā saha ॥ 32 ॥

sa rāmaṃ sarvakāmaistaṃ bharadvājaḥ priyātithim ।
sabhāryaṃ saha cha bhrātrā pratijagrāha dharmavit ॥ 33 ॥

tasya prayāgē rāmasya taṃ maharṣimupēyuṣaḥ ।
prapannā rajanī puṇyāḥ chitrāḥ kathayataḥ kathāḥ ॥ 34 ॥

sītātṛtīyaḥ kākutsthaḥ pariśrāntaḥ sukhōchitaḥ ।
bharadvājāśramē ramyē tāṃ rātrimavasatsukham ॥ 35 ॥

prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu bharadvājamupāgamat ।
uvācha naraśārdūlō muniṃ jvalitatējasam ॥ 36 ॥

śarvarīṃ bhagavannadya satyaśīla tavāśramē ।
uṣitāḥ smēha vasatimanujānātu nō bhavān ॥ 37 ॥

rātryāṃ tu tasyāṃ vyuṣṭāyāṃ bharadvājō'bravīdidam ।
madhumūlaphalōpētaṃ chitrakūṭaṃ vrajēti ha ॥ 38 ॥

vāsamaupayikaṃ manyē tava rāma mahābala nānānagagaṇōpētaḥ kinnarōragasēvitaḥ ।
mayūranādābhirutō gajarājaniṣēvitaḥ ॥ 39 ॥

gamyatāṃ bhavatā śaila śchitrakūṭaḥ sa viśrutaḥ ।
puṇyaścha ramaṇīyaścha bahumūlaphalāyutaḥ ॥ 40 ॥

tatra kuñjarayūthāni mṛgayūthāni chābhitaḥ ।
vicharanti vanāntēsmin tāni drakṣyasi rāghava ॥ 41 ॥

saritprasravaṇaprasthān darīkandaranirjharān ।
charataḥ sītayā sārdhaṃ nandiṣyati manastava ॥ 42 ॥

prahṛṣṭakōyaṣṭikakōkilasvanairvināditaṃ taṃ vasudhādharaṃ śivam ।
mṛgaiścha mattairbahubhiścha kuñjaraiḥ suramyamāsādya samāvasāśramam ॥ 43 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē chatuḥpañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: