ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ചതുഃപംചാശസ്സര്ഗഃ ।
തേ തു തസ്മിന്മഹാവൃക്ഷേ ഉഷിത്വാ രജനീം ശിവാമ് ।
വിമലേഽഭ്യുദിതേ സൂര്യേ തസ്മാദ്ദേശാത്പ്രതസ്ഥിരേ ॥ 1 ॥
യത്ര ഭാഗീരഥീം ഗംഗാം യമുനാഭിപ്രവര്തതേ ।
ജഗ്മുസ്തം ദേശമുദ്ദിശ്യ വിഗാഹ്യ സുമഹദ്വനമ് ॥ 2 ॥
തേ ഭൂമിഭാഗാന്വിവിധാന് ദേശാംശ്ചാപി മനോരമാന് ।
അദൃഷ്ടപൂർവാന് പശ്യംതസ്തത്ര തത്ര യശശ്വിനഃ ॥ 3 ॥
യഥാ ക്ഷേമേണ ഗച്ഛന് സ പശ്യംശ്ച വിവിധാന് ദ്രുമാന് ।
നിവൃത്തമാത്രേ ദിവസേ രാമഃ സൌമിത്രിമബ്രവീത് ॥ 4 ॥
പ്രയാഗമഭിതഃ പശ്യ സൌമിത്രേ ധൂമമുന്നതമ് ।
അഗ്നേര്ഭഗവതഃ കേതും മന്യേ സന്നിഹിതോ മുനിഃ ॥ 5 ॥
നൂനം പ്രാപ്താഃ സ്മ സംഭേദം ഗംഗായമുനയോർവയമ് ।
തഥാ ഹി ശ്രൂയതേ ശബ്ദോ വാരിണോ വാരിഘട്ടിതഃ ॥ 6 ॥
ദാരൂണി പരിഭിന്നാനി വനജൈരുപജീവിഭിഃ ।
ഭരദ്വാജാശ്രമേ ചൈതേ ദൃശ്യംതേ വിവിധാ ദ്രുമാഃ ॥ 7 ॥
ധന്വിനൌ തൌ സുഖം ഗത്വാ ലംബമാനേ ദിവാകരേ ।
ഗംഗായമുനയോസ്സംധൌ പ്രാപതുര്നിലയം മുനേഃ ॥ 8 ॥
രാമസ്ത്വാശ്രമമാസാദ്യ ത്രാസയന്മൃഗപക്ഷിണഃ ।
ഗത്വാ മുഹൂര്തമധ്വാനം ഭരദ്വാജമുപാഗമത് ॥ 9 ॥
തതസ്ത്വാശ്രമാസാദ്യ മുനേര്ദര്ശനകാംക്ഷിണൌ ।
സീതയാനുഗതൌ വീരൌ ദൂരാദേവാവതസ്ഥതുഃ ॥ 10 ॥
സ പ്രവിശ്യ മഹാത്മാനമൃഷിം ശിഷ്യഗണൈർവൃതമ് ।
സംശിതവ്രതമേകാഗ്രം തപസാ ലബ്ധചക്ഷുഷമ് ॥ 11 ॥
ഹുതാഗ്നിഹോത്രം ദൃഷ്ട്വൈവ മഹാഭാഗം കൃതാംജലിഃ ।
രാമഃ സൌമിത്രിണാ സാര്ധം സീതയാ ചാഭ്യവാദയത് ॥ 12 ॥
ന്യവേദയത ചാത്മാനം തസ്മൈ ലക്ഷ്മണപൂർവജഃ ।
പുത്രൌ ദശരഥസ്യാവാം ഭഗവന് രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 13 ॥
ഭാര്യാ മമേയം വൈദേഹീ കല്യാണീ ജനകാത്മജാ ।
മാം ചാനുയാതാ വിജനം തപോവനമനിംദിതാ ॥ 14 ॥
പിത്രാ പ്രവ്രാജ്യമാനം മാം സൌമിത്രിരനുജ പ്രിയഃ ।
അയമന്വഗമദ്ഭ്രാതാ വനമേവ ദൃഢവ്രതഃ ॥ 15 ॥
പിത്രാ നിയുക്താ ഭഗവന് പ്രവേക്ഷ്യാമസ്തപോവനമ് ।
ധര്മമേവ ചരിഷ്യാമ സ്തത്ര മൂലഫലാശനാഃ ॥ 16 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജപുത്രസ്യ ധീമതഃ ।
ഉപാനയത ധര്മാത്മാ ഗാമര്ഘ്യമുദകം തതഃ ॥ 17 ॥
നാനാവിധാനന്നരസാന് വന്യമൂലഫലാശ്രയാന് ।
തേഭ്യോ ദദൌ തപ്തതപാ വാസം ചൈവാഭ്യകല്പയത് ॥ 18 ॥
മൃഗപക്ഷിഭിരാസീനോ മുനിഭിശ്ച സമംതതഃ ।
രാമമാഗതമഭ്യര്ച്യ സ്വാഗതേനാഹതം മുനിഃ ॥ 19 ॥
പ്രതിഗൃഹ്യ ച താമര്ചാമുപവിഷ്ടം സ രാഘവമ് ।
ഭരദ്വാജോഽബ്രവീദ്വാക്യം ധര്മയുക്തമിദം തദാ ॥ 20 ॥
ചിരസ്യ ഖലു കാകുത്സ്ഥ പശ്യാമി ത്വാമിഹാഗതമ് ।
ശ്രുതം തവ മയാ ചേദം വിവാസനമകാരണമ് ॥ 21 ॥
അവകാശോ വിവിക്തോഽയം മഹാനദ്യോസ്സമാഗമേ ।
പുണ്യശ്ച രമണീയശ്ച വസത്വിഹ ഭവാന് സുഖമ് ॥ 22 ॥
ഏവമുക്തസ്തു വചനം ഭരദ്വാജേന രാഘവഃ ।
പ്രത്യുവാച ശുഭം വാക്യം രാമഃ സർവഹിതേ രതഃ ॥ 23 ॥
ഭഗവന്നിത ആസന്നഃ പൌരജാനപദോ ജനഃ ।
സുദര്ശമിഹ മാം പ്രേക്ഷ്യ മന്യേഽഹമിമമാശ്രമമ് ॥ 24 ॥
ആഗമിഷ്യതി വൈദേഹീം മാം ചാപി പ്രേക്ഷകോ ജനഃ ।
അനേന കാരണേനാഹമിഹ വാസം ന രോചയേ ॥ 25 ॥
ഏകാംതേ പശ്യ ഭഗവന്നാശ്രമസ്ഥാനമുത്തമമ് ।
രമേത യത്ര വൈദേഹീ സുഖാര്ഹാ ജനകാത്മജാ ॥ 26 ॥
ഏതഛ്രുത്വാ ശുഭം വാക്യം ഭരദ്വാജോ മഹാമുനിഃ ।
രാഘവസ്യ തതോ വാക്യമര്ഥഗ്രാഹകമബ്രവീത് ॥ 27 ॥
ദശക്രോശ ഇതസ്താത ഗിരിര്യത്രനിവത്സ്യസി ।
മഹര്ഷിസേവിതഃ പുണ്യഃ സർവതഃ സുഖദര്ശനഃ ॥ 28 ॥
ഗോലാംഗൂലാനുചരിതോ വാനരര്ക്ഷനിഷേവിതഃ ।
ചിത്രകൂട ഇതി ഖ്യാതോ ഗംധമാദനസന്നിഭഃ ॥ 29 ॥
യാവതാ ചിത്രകൂടസ്യ നരശൃംഗാന്യവേക്ഷതേ ।
കല്യാണാനി സമാധത്തേ ന പാപേ കുരുതേ മനഃ ॥ 30 ॥
ഋഷയസ്തത്ര ബഹവോ വിഹൃത്യ ശരദാം ശതമ് ।
തപസാ ദിവമാരൂഢാഃ കപാലശിരസാ സഹ ॥ 31 ॥
പ്രവിവിക്തമഹം മന്യേ തം വാസം ഭവതസ്സുഖമ് ।
ഇഹ വാ വനവാസായ വസ രാമ മയാ സഹ ॥ 32 ॥
സ രാമം സർവകാമൈസ്തം ഭരദ്വാജഃ പ്രിയാതിഥിമ് ।
സഭാര്യം സഹ ച ഭ്രാത്രാ പ്രതിജഗ്രാഹ ധര്മവിത് ॥ 33 ॥
തസ്യ പ്രയാഗേ രാമസ്യ തം മഹര്ഷിമുപേയുഷഃ ।
പ്രപന്നാ രജനീ പുണ്യാഃ ചിത്രാഃ കഥയതഃ കഥാഃ ॥ 34 ॥
സീതാതൃതീയഃ കാകുത്സ്ഥഃ പരിശ്രാംതഃ സുഖോചിതഃ ।
ഭരദ്വാജാശ്രമേ രമ്യേ താം രാത്രിമവസത്സുഖമ് ॥ 35 ॥
പ്രഭാതായാം രജന്യാം തു ഭരദ്വാജമുപാഗമത് ।
ഉവാച നരശാര്ദൂലോ മുനിം ജ്വലിതതേജസമ് ॥ 36 ॥
ശർവരീം ഭഗവന്നദ്യ സത്യശീല തവാശ്രമേ ।
ഉഷിതാഃ സ്മേഹ വസതിമനുജാനാതു നോ ഭവാന് ॥ 37 ॥
രാത്ര്യാം തു തസ്യാം വ്യുഷ്ടായാം ഭരദ്വാജോഽബ്രവീദിദമ് ।
മധുമൂലഫലോപേതം ചിത്രകൂടം വ്രജേതി ഹ ॥ 38 ॥
വാസമൌപയികം മന്യേ തവ രാമ മഹാബല നാനാനഗഗണോപേതഃ കിന്നരോരഗസേവിതഃ ।
മയൂരനാദാഭിരുതോ ഗജരാജനിഷേവിതഃ ॥ 39 ॥
ഗമ്യതാം ഭവതാ ശൈല ശ്ചിത്രകൂടഃ സ വിശ്രുതഃ ।
പുണ്യശ്ച രമണീയശ്ച ബഹുമൂലഫലായുതഃ ॥ 40 ॥
തത്ര കുംജരയൂഥാനി മൃഗയൂഥാനി ചാഭിതഃ ।
വിചരംതി വനാംതേസ്മിന് താനി ദ്രക്ഷ്യസി രാഘവ ॥ 41 ॥
സരിത്പ്രസ്രവണപ്രസ്ഥാന് ദരീകംദരനിര്ഝരാന് ।
ചരതഃ സീതയാ സാര്ധം നംദിഷ്യതി മനസ്തവ ॥ 42 ॥
പ്രഹൃഷ്ടകോയഷ്ടികകോകിലസ്വനൈർവിനാദിതം തം വസുധാധരം ശിവമ് ।
മൃഗൈശ്ച മത്തൈര്ബഹുഭിശ്ച കുംജരൈഃ സുരമ്യമാസാദ്യ സമാവസാശ്രമമ് ॥ 43 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ചതുഃപംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
