ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ කිෂ්කිංධාකාංඩම් ।
අථ ඒකාදශස්සර්ගඃ ।
රාමස්ය වචනං ශ්රුත්වා හර්ෂපෞරුෂවර්ධනම් ।
සුග්රීවඃ පූජයාංචක්රේ රාඝවං ප්රශශංස ච ॥ 1 ॥
අසංශයං ප්රජ්වලිතෛස්තීක්ෂ්ණෛර්මර්මාතිගෛශ්ශරෛඃ ।
ත්වං දහේඃ කුපිතෝ ලෝකාන්යුගාංත ඉව භාස්කරඃ ॥ 2 ॥
වාලිනඃ පෞරුෂං යත්තද්යච්ච වීර්යං ධෘතිශ්ච යා ।
තන්මමෛකමනාශ්ශ්රුත්වා විධත්ස්ව යදනංතරම් ॥ 3 ॥
සමුද්රාත්පශ්චිමාත්පූර්වං දක්ෂිණාදපි චෝත්තරම් ।
ක්රාමත්යනුදිතේ සූර්යේ වාලී ව්යපගතක්ලමඃ ॥ 4 ॥
අග්රාණ්යාරුහ්ය ශෛලානාං ශිඛරාණි මහාංත්යපි ।
ඌර්ධ්වමුත්ක්ෂිප්ය තරසා ප්රතිගෘහ්ණාති වීර්යවාන් ॥ 5 ॥
බහවස්සාරවංතශ්ච වනේෂු විවිධා ද්රුමාඃ ।
වාලිනා තරසා භග්නා බලං ප්රථයතාऽත්මනඃ ॥ 6 ॥
මහිෂෝ දුංදුභිර්නාම කෛලාසශිඛරප්රභඃ ।
බලං නාගසහස්රස්ය ධාරයාමාස වීර්යවාන් ॥ 7 ॥
වීර්යෝත්සේකේන දුෂ්ටාත්මා වරදානාච්ච මෝහිතඃ ।
ජගාම සුමහාකාය ස්සමුද්රං සරිතාං පතිම් ॥ 8 ॥
ඌර්මිමංතමභික්රම්ය සාගරං රත්නසංචයම් ।
මහ්යං යුද්ධං ප්රයච්ඡේති තමුවාච මහාර්ණවම් ॥ 9 ॥
තතස්සමුද්රෝ ධර්මාත්මා සමුත්ථාය මහාබලඃ ।
අබ්රවීද්වචනං රාජන්නසුරං කාලචෝදිතම් ॥ 10 ॥
සමර්ථෝ නාස්මි තේ දාතුං යුද්ධං යුද්ධවිශාරද ।
ශ්රූයතාං චාභිධාස්යාමි යස්තේ යුද්ධං ප්රදාස්යති ॥ 11 ॥
ශෛලරාජෝ මහාරණ්යේ තපස්විශරණං පරම් ।
ශංකරශ්වශුරෝ නාම්නා හිමවානිති විශ්රුතඃ ॥ 12 ॥
ගුහාප්රස්රවණෝපේතෝ බහුකංදරනිර්දරඃ ।
ස සමර්ථස්තව ප්රීතිමතුලාං කර්තුමාහවේ ॥ 13 ॥
තං භීත ඉති විජ්ඤාය සමුද්රමසුරෝත්තමඃ ।
හිමවද්වනමාගච්ඡච්ඡරශ්චාපාදිව ච්යුතඃ ॥ 14 ॥
තතස්තස්ය ගිරේශ්ශ්වේතා ගජේංද්රවිප්රලාශ්ශිලාඃ ।
චික්ෂේප බහුධා භූමෞ දුංදුභිර්විනනාද ච ॥ 15 ॥
තතශ්ශ්වේතාංබුදාකාරඃ සෞම්යඃ ප්රීතිකරාකෘතිඃ ।
හිමවානබ්රවීද්වාක්යං ස්වේ ඒව ශිඛරේ ස්ථිතඃ ॥ 16 ॥
ක්ලේෂ්ටුමර්හසි මාං න ත්වං දුංදුභේ ධර්මවත්සල ।
රණකර්මස්වකුශලස්තපස්විශරණං හ්යහම් ॥ 17 ॥
තස්ය තද්වචනං ශ්රුත්වා ගිරිරාජස්ය ධීමතඃ ।
උවාච දුංදුභිර්වාක්යං ක්රෝධාත්සංරක්තලෝචනඃ ॥ 18 ॥
යදි යුද්ධේऽසමර්ථස්ත්වං මද්භයාද්වා නිරුද්යමඃ ।
සමාචක්ෂ්ව ප්රදද්යාන්මේ යෝऽද්ය යුද්ධං යුයුත්සතඃ ॥ 19 ॥
හිමවානබ්රවීද්වාක්යං ශ්රුත්වා වාක්යවිශාරදඃ ।
අනුක්තපූර්වං ධර්මාත්මා ක්රෝධාත්තමසුරෝත්තමම් ॥ 20 ॥
වාලී නාම මහාප්රාජ්ඤශ්ශක්රතුල්ය පරාක්රමඃ ।
අධ්යාස්තේ වානරශ්ශ්රීමාන් කිෂ්කිංධාමතුලප්රභාම් ॥ 21 ॥
ස සමර්ථෝ මහාප්රාජ්ඤස්තව යුද්ධවිශාරදඃ ।
ද්වංද්වයුද්ධං මහද්දාතුං නමුචේරිව වාසවඃ ॥ 22 ॥
තං ශීඝ්රමභිගච්ඡ ත්වං යදි යුද්ධමිහේච්ඡසි ।
ස හි දුර්ධර්ෂණෝ නිත්යං ශූරස්සමරකර්මණි ॥ 23 ॥
ශ්රුත්වා හිමවතෝ වාක්යං කෝධාවිෂ්ටස්ස දුංදුභිඃ ।
ජගාම තාං පුරීං තස්ය කිෂ්කිංධාං වාලිනස්තදා ॥ 24 ॥
ධාරයන්මාහිෂං රූපං තීක්ෂ්ණශෘංගෝ භයාවහඃ ।
ප්රාවෘෂීව මහාමේඝස්තෝයපූර්ණෝ නභස්ස්ථලේ ॥ 25 ॥
තතස්තු ද්වාරමාගම්ය කිෂ්කිංධායා මහාබලඃ ।
නනර්ද කංපයන්භූමිං දුංදුභිර්දුංදුභිර්යථා ॥ 26 ॥
සමීපස්ථාංද්රුමාන්භංජන්වසුධාං දාරයන්ඛුරෛඃ ।
විෂාණේනෝල්ලිඛන් දර්පාත්තද්ද්වාරං ද්විරදෝ යථා ॥ 27 ॥
අංතඃපුරගතෝ වාලී ශ්රුත්වා ශබ්දමමර්ෂණඃ ।
නිෂ්පපාත සහ ස්ත්රීභිස්තාරාභිරිව චංද්රමාඃ ॥ 28 ॥
මිතං ව්යක්තාක්ෂරපදං තමුවාචාථ දුංදුභිම් ।
හරීණාමීශ්වරෝ වාලී සර්වේෂාං වනචාරිණාම් ॥ 29 ॥
කිමර්ථං නගරද්වාරමිදං රුධ්ද්වා විනර්දසි ।
දුංදුභේ විදිතෝ මේऽසි රක්ෂප්රාණාන්මහාබල ॥ 30 ॥
තස්ය තද්වචනං ශ්රුත්වා වානරේංද්රස්ය ධීමතඃ ।
උවාච දුංදුභිර්වාක්යං රෝෂාත්සංරක්තලෝචනඃ ॥ 31 ॥
න ත්වං ස්ත්රීසන්නිධෞ වීර වචනං වක්තුමර්හසි ।
මම යුද්ධං ප්රයච්ඡාද්ය තතෝ ජ්ඤාස්යාමි තේ බලම් ॥ 32 ॥
අථවා ධාරයිෂ්යාමි ක්රෝධමද්ය නිශාමිමාම් ।
ගෘහ්යතාමුදයස්ස්වෛරං කාමභෝගේෂු වානර ॥ 33 ॥
දීයතාං සංප්රදානං ච පරිෂ්වජ්ය ච වානරාන් ।
සර්වශාඛාමෘගේංද්ර ස්ත්වං සංසාදය සුහෘජ්ජනාන් ॥ 34 ॥
සුදෘෂ්ටාං කුරු කිෂ්කිංධාං කුරුෂ්වාත්මසමං පුරේ ।
ක්රීඩස්ව ච සහ ස්ත්රීභිරහං තේ දර්පනාශනඃ ॥ 35 ॥
යෝ හි මත්තං ප්රමත්තං වා සුප්තං වා රහිතං භෘශම් ।
හන්යාත්ස භ්රූණහා ලෝකේ ත්වද්විධං මදමෝහිතම් ॥ 36 ॥
ස ප්රහස්යාබ්රවීන්මංදං ක්රෝධාත්තමසුරෝත්තමම් ।
විසෘජ්ය තාඃ ස්ත්රියස්සර්වාස්තාරාප්රභෘතිකාස්තදා ॥ 37 ॥
මත්තෝऽයමිති මා මංස්ථා යද්යභීතෝऽසි සංයුගේ ।
මදෝऽයං සංප්රහාරේऽස්මින්වීරපානං සමර්ථ්යතාම් ॥ 38 ॥
තමේවමුක්ත්වා සංකෘද්ධෝ මාලාමුත්ක්ෂිප්ය කාංචනීම් ।
පිත්රා දත්තාං මහේංද්රේණ යුද්ධාය ව්යවතිෂ්ඨත ॥ 39 ॥
විෂාණයෝර්ගෘහීත්වා තං දුංදුභිං ගිරිසන්නිභම් ।
ආවිධ්යත තදා වාලී විනදන්කපිකුංජරඃ ॥ 40 ॥
වාලී ව්යාපාතයාංචක්රේ නනර්ද ච මහාස්වනම් ।
ශ්රෝත්රාභ්යාමථ රක්තං තු තස්ය සුස්රාව පාත්යතඃ ॥ 41 ॥
තයෝස්තු ක්රෝධසංරංභාත්පරස්පරජයෛෂිණෝඃ ।
යුද්ධං සමභවද්ඝෝරං දුංදුභේර්වානරස්යච ॥ 42 ॥
අයුද්ධ්යත තදා වාලී ශක්රතුල්යපරාක්රමඃ ।
මුෂ්ටිභිර්ජානුභිශ්චෛව ශිලාභිඃ පාදපෛස්තථා ॥ 43 ॥
පරස්පරං ඝ්නතෝ ස්තත්ර වානරාසුරයෝස්තදා ।
ආසීදසුරෝ යුද්ධේ ශක්රසූනුර්ව්යවර්ධත ॥ 44 ॥
ව්යාපාරවීර්යධෛර්යෛශ්ච පරික්ෂීණං පරාක්රමෛඃ ।
තං තු දුංදුභිමුද්යම්ය ධරණ්යාමභ්යපාතයත් ॥ 45 ॥
යුද්ධේ ප්රාණහරේ තස්මින්නිෂ්පිෂ්ටෝ දුංදුභිස්තදා ।
පපාත ච මහාකායඃ ක්ෂිතෞ පංචත්වමාගතඃ ॥ 46 ॥
තං තෝලයිත්වා බාහුභ්යාං ගතසත්ත්වමචේතනම් ।
චික්ෂේප බලවාන්වාලී වේගේනෛකේන යෝජනම් ॥ 47 ॥
තස්ය වේගප්රවිද්ධස්ය වක්ත්රාත්ක්ෂතජබිංදවඃ ।
ප්රපේතුර්මාරුතෝත්ක්ෂිප්තා මතංගප්යාශ්රමං ප්රති ॥ 48 ॥
තාංදෘෂ්ට්වා පතිතාංස්තස්ය මුනිශ්ශෝණිතවිප්රුෂඃ ।
ක්රුද්ධස්තත්ර මහාභාගශ්චිංතයාමාස කෝන්වයම් ॥ 49 ॥
යේන අහං සහසා ස්පෘෂ්ටඃ ශෝණිතේන දුරාත්මනා ।
කෝऽයං දුරාත්මා දුර් බුද්ධිඃ අකෘතාත්මා ච බාලිශඃ ॥ 50 ॥
ඉත්යුක්ත්වාऽථ විනිෂ්ක්රම්ය දදර්ශ මුනිසත්තමඃ ।
මහිෂං පර්වතාකාරං ගතාසුං පතිතං භුවි ॥ 51 ॥
ස තු විජ්ඤාය තපසා වානරේණ කෘතං හි තත් ।
උත්සසර්ජ මහාශාපං ක්ෂේප්තාරං වාලිනං ප්රති ॥ 52 ॥
ඉහ තේනාප්රවේෂ්ටව්යං ප්රවිෂ්ටස්ය වධෝ භවේත් ।
වනං මත්සංශ්රයං යේන දූෂිතං රුධිරස්රවෛඃ ॥ 53 ॥
සංභග්නාඃ පාදපාශ්චෛමේක්ෂිපතේහාසුරීං තනුම් ।
සමංතාදාද්යෝජනං පූර්ණමාශ්රමං මාමකං යදි ॥ 54 ॥
ආගමිෂ්යති දුර්බුද්ධිර්ව්යක්තං ස න භවිෂ්යති ।
යේ චාපි සචිවාඃ ස්තස්ය සංශ්රිතා මාමකං වනම් ॥ 55 ॥
න ච තෛරිහ වස්තව්යං ශ්රුත්වා යාංතු යථාසුඛම් ।
යදි තේऽපී හ තිෂ්ඨංති ශපිෂ්යේ තානපි ධ්රුවම් ॥ 56 ॥
වනේऽස්මින්මාමකේ නිත්යං පුත්රවත්පරිරක්ෂිතේ ।
පත්රාංකුරවිනාශාය ඵලමූලාභවාය ච ॥ 57 ॥
දිවසශ්චාස්ය මර්යාදා යං ද්රෂ්ටා ශ්වෝऽස්මි වානරම් ।
බහුවර්ෂසහස්රාණි ස වෛ ශෛලෝ භවිෂ්යති ॥ 58 ॥
තතස්තේ වානරාශ්ශ්රුත්වා ගිරං මුනිසමීරිතාම් ।
නිශ්චක්රමුර්වනාත්තස්මාත්තාංදෘෂ්ට්වා වාලිරබ්රවීත් ॥ 59 ॥
කිං භවංතස්සමස්තාශ්ච මතංගවනවාසිනඃ ।
මත්සමීපමනුප්රාප්තා අපි ස්වස්ති වනෞකසාම් ॥ 60 ॥
තතස්තේ කාරණං සර්වං තදා ශාපං ච වාලිනඃ ।
ශශංසුර්වානරාස්සර්වේ වාලිනේ හේමමාලිනේ ॥ 61 ॥
ඒතච්ඡ්රුත්වා තදා වාලී වචනං වානරේරිතම් ।
ස මහර්ෂිංතදාऽසාද්ය යාචතේ ස්ම කෘතාංජලිඃ ॥ 62 ॥
මහර්ෂිස්තමනාදෘත්ය ප්රවිවේශාශ්රමං තදා ।
ශාපධාරණභීතස්තු වාලී විහ්වලතාං ගතඃ ॥ 63 ॥
තතශ්ශාපභයාද්භීත ඍශ්යමූකං මහාගිරිම් ।
ප්රවේෂ්ටුං නේච්ඡති හරිර්ද්රෂ්ටුං වාපි නරේශ්වර ॥ 64 ॥
තස්යාප්රවේශං ජ්ඤාත්වාऽහමිදං රාම මහාවනම් ।
විචරාමි සහාමාත්යෝ විෂාදේන විවර්ජිතඃ ॥ 65 ॥
ඒෂෝऽස්ථිනිචයස්තස්ය දුංදුභේස්සංප්රකාශතේ ।
වීර්යෝත්සේකාන්නිරස්තස්ය ගිරිකූටෝපමෝ මහාන් ॥ 66 ॥
ඉමේ ච විපුලාස්සාලාස්සප්ත ශාඛාවලංබිනඃ ।
යත්රෛකං ඝටතේ වාලී නිෂ්පත්රයිතුමෝජසා ॥ 67 ॥
ඒතදස්යාසමං වීර්යං මයා රාම ප්රකීර්තිතම් ।
කථං තං වාලිනං හංතුං සමරේ ශක්ෂ්යසේ නෘප ॥ 68 ॥
තථා බ්රුවාණං සුග්රීවං ප්රහසන් ලක්ෂ්මණෝऽබ්රවීත් ।
කස්මින්කර්මණි නිර්වෘත්තේ ශ්රද්දධ්යා වාලිනෝ වධම් ॥ 69 ॥
තමුවාචාථ සුග්රීවස්සප්ත සාලානිමාන්පුරා ।
ඒවමේකෛකශෝ වාලී විව්යාථාථ ස චාසකෘත් ॥ 70 ॥
රාමෝऽපිදාරයේදේෂාං බාණේනෛකේන ච ද්රුමම් ।
වාලිනං නිහතං මන්යේ දෘෂ්ට්වා රාමස්ය වික්රමම් ॥ 71 ॥
හතස්ය මහිෂස්යාස්ථි පාදේනෛකේන ලක්ෂ්මණ ।
උද්යම්යාථ ප්රක්ෂිපේච්චේත්තරසා ද්වේ ධනුශ්ශතේ ॥ 72 ॥
ඒවමුක්ත්වා තු සුග්රීවෝ රාමං රක්තාංතලෝචනම් ।
ධ්යාත්වා මුහූර්තං කාකුත්ස්ථං පුනරේව වචෝऽබ්රවීත් ॥ 73 ॥
ශූරශ්ච ශූරඝාතී ච ප්රඛ්යාතබලපෞරුෂඃ ।
බලවාන්වානරෝ වාලී සංයුගේෂ්වපරාජිතඃ ॥ 74 ॥
දෘශ්යංතේ චාස්ය කර්මාණි දුෂ්කරාණි සුරෛරපි ।
යානි සංචිංත්ය භීතෝऽහමෘශ්යමූකං සමාශ්රිතඃ ॥ 75 ॥
තමජය්යමධෘෂ්යං ච වානරේංද්රමමර්ෂණම් ।
විචිංතයන්න මුංචාමි ඍශ්යමූකමහන්විමම් ॥ 76 ॥
උද්විග්නශ්ශංකිතශ්චාපි විචරාමි මහාවනේ ।
අනුරක්තෛඃ සහාමාත්යෛර්හනුමත්ප්රමුඛෛර්වරෛඃ ॥ 77 ॥
උපලබ්ධං ච මේ ශ්ලාඝ්යං සන්මිත්රං මිත්රවත්සල ।
ත්වාමහං පුරුෂව්යාඝ්ර හිමවංතමිවාශ්රිතඃ ॥ 78 ॥
කිං තු තස්ය බලජ්ඤෝऽහං දුර්භ්රාතුර්බලශාලිනඃ ।
අප්රත්යක්ෂං තු මේ වීර්යං සමරේ තව රාඝව ॥ 79 ॥
න ඛල්වහං ත්වාං තුලයේ නාවමන්යේ න භීෂයේ ।
කර්මභිස්තස්ය භීමෛස්තු කාතර්යං ජනිතං මම ॥ 80 ॥
කාමං රාඝව තේ වාණී ප්රමාණං ධෛර්යමාකෘතිඃ ।
සූචයංති පරං තේජෝ භස්මච්ඡන්නමිවානලම් ॥ 81 ॥
තස්ය තද්වචනං ශ්රුත්වා සුග්රීවස්ය මහාත්මනඃ ।
ස්මිතපූර්වමථෝ රාමඃ ප්රත්යුවාච හරිං ප්රභුඃ ॥ 82 ॥
යදි න ප්රත්යයෝऽස්මාසු වික්රමේ තව වානර ।
ප්රත්යයං සමරේ ශ්ලාඝ්යමහමුත්පාදයාමි තේ ॥ 83 ॥
ඒවමුක්ත්වා තු සුග්රීවං සාංත්වං ලක්ෂ්මණපූර්වජඃ ।
රාඝවෝ දුංදුභේඃ කායං පාදාංගුෂ්ඨේන ලීලයා ॥ 84 ॥
තෝලයිත්වා මහාබාහුශ්චික්ෂේප දශයෝජනම් ।
අසුරස්ය තනුං ශුෂ්කං පාදාංගුෂ්ඨේන වීර්යවාන් ॥ 85 ॥
ක්ෂිප්තං දෘෂ්ට්වා තතඃ කායං සුග්රීවඃ පුනරබ්රවීත් ।
ලක්ෂ්මණස්යාග්රතෝ රාමමිදං වචනමර්ථවත් ॥ 86 ॥
ආර්ද්රස්සමාංසඃ ප්රත්යග්රඃ ක්ෂිප්තඃ කායඃ පුරා සඛේ ॥ 87 ॥
ලඝුස්සංප්රති නිර්මාංස ස්තෘණභූතශ්ච රාඝව ।
පරිශ්රාංතේන මත්තේන භ්රාත්රා මේ වාලිනා තදා ॥ 88 ॥
ක්ෂිප්තමේවං ප්රහර්ෂේණ භවතා රඝුනංදන ।
නාත්ර ශක්යං බලං ජ්ඤාතුං තව වා තස්ය වාऽධිකම් ।
ආර්ද්රං ශුෂ්කමිති හ්යේතත්සුමහද්රාඝවාංතරම් ॥ 89 ॥
ස ඒව සංශයස්තාත තව තස්ය ච යද්බලේ ॥ 90 ॥
සාලමේකං තු නිර්භිද්යා භවේද්ව්යක්තිර්බලාබලේ ।
කෘත්වේදං කාර්මුකං සජ්යං හස්තිහස්ත මිවාතතම් ॥ 91 ॥
ආකර්ණපූර්ණමායම්ය විසෘජස්ව මහාශරම් ।
ඉමං හි සාලං සහිත ස්ත්වයා ශරෝ න සංශයෝऽත්රාස්ති විදාරයිෂ්යති ।
අලං විමර්ශේන මම ප්රියං ධ්රුවං කුරුෂ්ව රාජාත්මජ ශාපිතෝ මයා ॥ 92 ॥
යථා හි තේජස්සු වරස්සදා රවි ර්යථා හි ශෛලෝ හිමවාන්මහාද්රිෂු ।
යථා චතුෂ්පාත්සු ච කේසරී වර ස්තථා නරණාමසි වික්රමේ වරඃ ॥ 93 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ කිෂ්කිංධාකාංඩේ ඒකාදශස්සර්ගඃ ॥
