శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే కిష్కింధాకాండమ్ ।
అథ అష్టమస్సర్గః ।
పరితుష్టస్తు సుగ్రీవస్తేన వాక్యేన వానరః ।
లక్ష్మణస్యాగ్రతో రామమిదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
సర్వథాఽహమనుగ్రాహ్యో దేవతానాం న సంశయః ।
ఉపపన్న గుణోపేతస్సఖా యస్య భవాన్మమ ॥ 2 ॥
శక్యం ఖలు భవేద్రామ సహాయేన త్వయాఽనఘ ।
సురరాజ్యమపి ప్రాప్తుం స్వరాజ్యం కిం పనః ప్రభో ॥ 3 ॥
సోఽహం సభాజ్యో బంధూనాం సుహృదాం చైవ రాఘవ ।
యస్యాగ్నిసాక్షికం మిత్రం లబ్ధం రాఘవవంశజమ్ ॥ 4 ॥
అహమప్యనురూపస్తే వయస్యో జ్ఞాస్యసే శనైః ।
న తు వక్తుం సమర్థోఽహం స్వయమాత్మగతాన్గుణాన్ ॥ 5 ॥
మహాత్మనాం తు భూయిష్ఠం త్వద్విధానాం కృతాత్మనామ్ ।
నిశ్చలా భవతి ప్రీతిర్ధైర్యమాత్మవతామివ ॥ 6 ॥
రజతం వా సువర్ణం వా వస్త్రాణ్యాభరణాని చ ।
అవిభక్తాని సాధూనామవగచ్ఛంతి సాధవః ॥ 7 ॥
ఆఢ్యో వాపి దరిద్రో వా దుఃఖితస్సుఖితోఽపి వా ।
నిర్దోషో వా సదోషో వా వయస్యః పరమా గతిః ॥ 8 ॥
ధనత్యాగస్సుఖత్యాగో దేహత్యాగోఽపి వా పునః ।
వయస్యార్థే ప్రవర్తంతే స్నేహం దృష్టవా తథావిధమ్ ॥ 9 ॥
తత్తథేత్యబ్రవీద్రామస్సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్ ।
లక్ష్మణస్యాగ్రతో లక్ష్మ్యా వాసవస్యేవ ధీమతః ॥ 10 ॥
తతో రామం స్థితం దృష్ట్వా లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ ।
సుగ్రీవస్సర్వతశ్చక్షుర్వనే లోలమపాతయత్ ॥ 11 ॥
స దదర్శ తతస్సాలమవిదూరే హరీశ్వరః ।
సుపుష్పమీషత్పత్రాఢ్యం భ్రమరైరుపశోభితమ్ ॥ 12 ॥
తస్యైకాం పర్ణబహులాం భంక్త్వా శాఖాం సుపుష్పితామ్ ।
సాలస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః ॥ 13 ॥
తావాసీనౌ తతో దృష్ట్వా హనూమానపి లక్ష్మణమ్ ।
సాలశాఖాం సముత్పాట్య వినీతముపవేశయత్ ॥ 14 ॥
సుఖోపవిష్టం రామం తు ప్రసన్నముదధిం యథా ।
ఫలపుష్పసమాకీర్ణే తస్మిన్ గిరివరోత్తమే ॥ 15 ॥
తతః ప్రహృష్టస్సుగ్రీవశ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా ।
ఉవాచ ప్రణయాద్రామం హర్షవ్యాకులితాక్షరమ్ ॥ 16 ॥
అహం వినికృతో భ్రాత్రా చరామ్యేష భయార్దితః ।
ఋష్యమూకం గిరివరం హృతభార్యస్సుదుఃఖితః ॥ 17 ॥
సోఽహం త్రస్తో భయే మగ్నో వసామ్యుద్భ్రాంతచేతనః ।
వాలినా నికృతో భ్రాత్రా కృతవైరశ్చ రాఘవ ॥ 18 ॥
వాలినో మే భయార్తస్య సర్వలోకాభయంకర ।
మమాపి త్వమనాథస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ॥ 19 ॥
ఏవముక్తస్తు తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః ।
ప్రత్యువాచ స కాకుత్స్థస్సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ ॥ 20 ॥
ఉపకారఫలం మిత్రమపకారోఽరిలక్షణమ్ ।
అద్యైవ తం హనిష్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్ ॥ 21 ॥
ఇమే హి మే మహావేగా పత్రిణస్తిగ్మతేజసః ।
కార్తికేయవనోద్భూతాశ్శరా హేమవిభూషితాః ॥ 22 ॥
కంకపత్రపరిచ్ఛన్నా మహేంద్రాశనిసన్నిభాః ।
సుపర్వాణస్సుతీక్ష్ణాగ్రాస్సరోషా భుజగా ఇవ ॥ 23 ॥
భ్రాతృసంజ్ఞమమిత్రం తే వాలినం కృతకిల్బిషమ్ ।
శరైర్వినిహతం పశ్య వికీర్ణమివ పర్వతమ్ ॥ 24 ॥
రాఘవస్య వచశ్శ్రుత్వా సుగ్రీవో వాహినీపతిః ।
ప్రహర్షమతులం లేభే సాధు సాధ్వితి చాబ్రవీత్ ॥ 25 ॥
రామ శోకాభిభూతోఽహం శోకార్తానాం భవాన్గతిః ।
వయస్య ఇతి కృత్వా హి త్వయ్యహం పరిదేవయే ॥ 26 ॥
త్వం హి పాణిప్రదానేన వయస్యో మేఽగ్నిసాక్షికమ్ ।
కృతః ప్రాణైర్బహుమతస్సత్యేనాపి శపామి తే ॥ 27 ॥
వయస్య ఇతి కృత్వా చ విస్రబ్ధః ప్రవదామ్యహమ్ ।
దుఃఖమంతర్గతం యన్మే మనో హరతి నిత్యశః ॥ 28 ॥
ఏతావదుక్త్వా వచనం బాష్పదూషితలోచనః ।
బాష్పోపహతయా వాచా నోచ్చైశ్శక్నోతి భాషితుమ్ ॥ 29 ॥
బాష్పవేగం తు సహసా నదీవేగమివాగతమ్ ।
ధారయామాస ధైర్యేణ సుగ్రీవో రామసన్నిధౌ ॥ 30 ॥
సన్నిగృహ్య తు తం బాష్పం ప్రమృజ్య నయనే శుభే ।
వినిశ్శ్వస్య చ తేజస్వీ రాఘవం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 31 ॥
పురాఽహం వాలినా రామ రాజ్యాత్స్వాదవరోపితః ।
పరుషాణి చ సంశ్రావ్య నిర్ధూతోఽస్మి బలీయసా ॥ 32 ॥
హృతా భార్యా చ మే తేన ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ ।
సుహృదశ్చ మదీయా యే సంయతా బంధనేషు తే ॥ 33 ॥
యత్నవాంశ్చ సుదుష్టాత్మా మద్వినాశాయ రాఘవ ।
బహుశస్తత్ప్రయుక్తాశ్చ వానరా నిహతా మయా ॥ 34 ॥
శంకయా త్వేతయా చేహ దృష్ట్వా త్వామపి రాఘవ ।
నోపసర్పామ్యహం భీతో భయే సర్వే హి బిభ్యతి ॥ 35 ॥
కేవలం హి సహాయా మే హనుమత్ప్రముఖాస్త్విమే ।
అతోఽహం ధారయామ్యద్య ప్రాణాన్ కృచ్ఛ్రగతోఽపి సన్ ॥ 36 ॥
ఏతే హి కపయస్స్నిగ్ధా మాం రక్షంతి సమంతతః ।
సహ గచ్ఛంతి గంతవ్యే నిత్యం తిష్ఠంతి చ స్థితే ॥ 37 ॥
సంక్షేపస్త్వేష మే రామ కిముక్త్వా విస్తరం హి తే ।
స మే జ్యేష్ఠో రిపుర్భ్రాతా వాలీ విశ్రుతపౌరుషః ॥ 38 ॥
తద్వినాశాద్ధి మే దుఃఖం ప్రణష్టం స్యాదనంతరమ్ ।
సుఖం మే జీవితం చైవ తద్వినాశనిబంధనమ్ ॥ 39 ॥
ఏష మే రామ శోకాంతశ్శోకార్తేన నివేదితః ।
దుఃఖితస్సుఖితో వాపి సఖ్యుర్నిత్యం సఖా గతిః ॥ 40 ॥
శ్రుత్వైతద్వచనం రామస్సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్ ।
కిం నిమిత్తమభూద్వైరం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ॥ 41 ॥
సుఖం హి కారణం శ్రుత్వా వైరస్య తవ వానర ।
అనంతరం విధాస్యామి సంప్రధార్య బలాబలమ్ ॥ 42 ॥
బలవాన్ హి మమామర్షశ్శ్రుత్వా త్వామవమానితమ్ ।
వర్తతే హృదయోత్కంపీ ప్రావృడ్వేగ ఇవాంభసః ॥ 43 ॥
హృష్టః కథయ విస్రబ్ధో యావదారోప్యతే ధనుః ।
సృష్టశ్చ హి మయా బాణో నిరస్తశ్చ రిపుస్తవ ॥ 44 ॥
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః కాకుత్స్థేన మహాత్మనా ।
ప్రహర్షమతులం లేభే చతుర్భిస్సహ వానరైః ॥ 45 ॥
తతః ప్రహృష్టవదనస్సుగ్రీవో లక్ష్మణాగ్రజే ।
వైరస్య కారణం తత్త్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥ 46 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే అష్టమస్సర్గః ॥
