શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટમસ્સર્ગઃ ।
પરિતુષ્ટસ્તુ સુગ્રીવસ્તેન વાક્યેન વાનરઃ ।
લક્ષ્મણસ્યાગ્રતો રામમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
સર્વથાઽહમનુગ્રાહ્યો દેવતાનાં ન સંશયઃ ।
ઉપપન્ન ગુણોપેતસ્સખા યસ્ય ભવાન્મમ ॥ 2 ॥
શક્યં ખલુ ભવેદ્રામ સહાયેન ત્વયાઽનઘ ।
સુરરાજ્યમપિ પ્રાપ્તું સ્વરાજ્યં કિં પનઃ પ્રભો ॥ 3 ॥
સોઽહં સભાજ્યો બંધૂનાં સુહૃદાં ચૈવ રાઘવ ।
યસ્યાગ્નિસાક્ષિકં મિત્રં લબ્ધં રાઘવવંશજમ્ ॥ 4 ॥
અહમપ્યનુરૂપસ્તે વયસ્યો જ્ઞાસ્યસે શનૈઃ ।
ન તુ વક્તું સમર્થોઽહં સ્વયમાત્મગતાન્ગુણાન્ ॥ 5 ॥
મહાત્મનાં તુ ભૂયિષ્ઠં ત્વદ્વિધાનાં કૃતાત્મનામ્ ।
નિશ્ચલા ભવતિ પ્રીતિર્ધૈર્યમાત્મવતામિવ ॥ 6 ॥
રજતં વા સુવર્ણં વા વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ ।
અવિભક્તાનિ સાધૂનામવગચ્છંતિ સાધવઃ ॥ 7 ॥
આઢ્યો વાપિ દરિદ્રો વા દુઃખિતસ્સુખિતોઽપિ વા ।
નિર્દોષો વા સદોષો વા વયસ્યઃ પરમા ગતિઃ ॥ 8 ॥
ધનત્યાગસ્સુખત્યાગો દેહત્યાગોઽપિ વા પુનઃ ।
વયસ્યાર્થે પ્રવર્તંતે સ્નેહં દૃષ્ટવા તથાવિધમ્ ॥ 9 ॥
તત્તથેત્યબ્રવીદ્રામસ્સુગ્રીવં પ્રિયવાદિનમ્ ।
લક્ષ્મણસ્યાગ્રતો લક્ષ્મ્યા વાસવસ્યેવ ધીમતઃ ॥ 10 ॥
તતો રામં સ્થિતં દૃષ્ટ્વા લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્ ।
સુગ્રીવસ્સર્વતશ્ચક્ષુર્વને લોલમપાતયત્ ॥ 11 ॥
સ દદર્શ તતસ્સાલમવિદૂરે હરીશ્વરઃ ।
સુપુષ્પમીષત્પત્રાઢ્યં ભ્રમરૈરુપશોભિતમ્ ॥ 12 ॥
તસ્યૈકાં પર્ણબહુલાં ભંક્ત્વા શાખાં સુપુષ્પિતામ્ ।
સાલસ્યાસ્તીર્ય સુગ્રીવો નિષસાદ સરાઘવઃ ॥ 13 ॥
તાવાસીનૌ તતો દૃષ્ટ્વા હનૂમાનપિ લક્ષ્મણમ્ ।
સાલશાખાં સમુત્પાટ્ય વિનીતમુપવેશયત્ ॥ 14 ॥
સુખોપવિષ્ટં રામં તુ પ્રસન્નમુદધિં યથા ।
ફલપુષ્પસમાકીર્ણે તસ્મિન્ ગિરિવરોત્તમે ॥ 15 ॥
તતઃ પ્રહૃષ્ટસ્સુગ્રીવશ્લક્ષ્ણં મધુરયા ગિરા ।
ઉવાચ પ્રણયાદ્રામં હર્ષવ્યાકુલિતાક્ષરમ્ ॥ 16 ॥
અહં વિનિકૃતો ભ્રાત્રા ચરામ્યેષ ભયાર્દિતઃ ।
ઋષ્યમૂકં ગિરિવરં હૃતભાર્યસ્સુદુઃખિતઃ ॥ 17 ॥
સોઽહં ત્રસ્તો ભયે મગ્નો વસામ્યુદ્ભ્રાંતચેતનઃ ।
વાલિના નિકૃતો ભ્રાત્રા કૃતવૈરશ્ચ રાઘવ ॥ 18 ॥
વાલિનો મે ભયાર્તસ્ય સર્વલોકાભયંકર ।
મમાપિ ત્વમનાથસ્ય પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ॥ 19 ॥
એવમુક્તસ્તુ તેજસ્વી ધર્મજ્ઞો ધર્મવત્સલઃ ।
પ્રત્યુવાચ સ કાકુત્સ્થસ્સુગ્રીવં પ્રહસન્નિવ ॥ 20 ॥
ઉપકારફલં મિત્રમપકારોઽરિલક્ષણમ્ ।
અદ્યૈવ તં હનિષ્યામિ તવ ભાર્યાપહારિણમ્ ॥ 21 ॥
ઇમે હિ મે મહાવેગા પત્રિણસ્તિગ્મતેજસઃ ।
કાર્તિકેયવનોદ્ભૂતાશ્શરા હેમવિભૂષિતાઃ ॥ 22 ॥
કંકપત્રપરિચ્છન્ના મહેંદ્રાશનિસન્નિભાઃ ।
સુપર્વાણસ્સુતીક્ષ્ણાગ્રાસ્સરોષા ભુજગા ઇવ ॥ 23 ॥
ભ્રાતૃસંજ્ઞમમિત્રં તે વાલિનં કૃતકિલ્બિષમ્ ।
શરૈર્વિનિહતં પશ્ય વિકીર્ણમિવ પર્વતમ્ ॥ 24 ॥
રાઘવસ્ય વચશ્શ્રુત્વા સુગ્રીવો વાહિનીપતિઃ ।
પ્રહર્ષમતુલં લેભે સાધુ સાધ્વિતિ ચાબ્રવીત્ ॥ 25 ॥
રામ શોકાભિભૂતોઽહં શોકાર્તાનાં ભવાન્ગતિઃ ।
વયસ્ય ઇતિ કૃત્વા હિ ત્વય્યહં પરિદેવયે ॥ 26 ॥
ત્વં હિ પાણિપ્રદાનેન વયસ્યો મેઽગ્નિસાક્ષિકમ્ ।
કૃતઃ પ્રાણૈર્બહુમતસ્સત્યેનાપિ શપામિ તે ॥ 27 ॥
વયસ્ય ઇતિ કૃત્વા ચ વિસ્રબ્ધઃ પ્રવદામ્યહમ્ ।
દુઃખમંતર્ગતં યન્મે મનો હરતિ નિત્યશઃ ॥ 28 ॥
એતાવદુક્ત્વા વચનં બાષ્પદૂષિતલોચનઃ ।
બાષ્પોપહતયા વાચા નોચ્ચૈશ્શક્નોતિ ભાષિતુમ્ ॥ 29 ॥
બાષ્પવેગં તુ સહસા નદીવેગમિવાગતમ્ ।
ધારયામાસ ધૈર્યેણ સુગ્રીવો રામસન્નિધૌ ॥ 30 ॥
સન્નિગૃહ્ય તુ તં બાષ્પં પ્રમૃજ્ય નયને શુભે ।
વિનિશ્શ્વસ્ય ચ તેજસ્વી રાઘવં વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 31 ॥
પુરાઽહં વાલિના રામ રાજ્યાત્સ્વાદવરોપિતઃ ।
પરુષાણિ ચ સંશ્રાવ્ય નિર્ધૂતોઽસ્મિ બલીયસા ॥ 32 ॥
હૃતા ભાર્યા ચ મે તેન પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી ।
સુહૃદશ્ચ મદીયા યે સંયતા બંધનેષુ તે ॥ 33 ॥
યત્નવાંશ્ચ સુદુષ્ટાત્મા મદ્વિનાશાય રાઘવ ।
બહુશસ્તત્પ્રયુક્તાશ્ચ વાનરા નિહતા મયા ॥ 34 ॥
શંકયા ત્વેતયા ચેહ દૃષ્ટ્વા ત્વામપિ રાઘવ ।
નોપસર્પામ્યહં ભીતો ભયે સર્વે હિ બિભ્યતિ ॥ 35 ॥
કેવલં હિ સહાયા મે હનુમત્પ્રમુખાસ્ત્વિમે ।
અતોઽહં ધારયામ્યદ્ય પ્રાણાન્ કૃચ્છ્રગતોઽપિ સન્ ॥ 36 ॥
એતે હિ કપયસ્સ્નિગ્ધા માં રક્ષંતિ સમંતતઃ ।
સહ ગચ્છંતિ ગંતવ્યે નિત્યં તિષ્ઠંતિ ચ સ્થિતે ॥ 37 ॥
સંક્ષેપસ્ત્વેષ મે રામ કિમુક્ત્વા વિસ્તરં હિ તે ।
સ મે જ્યેષ્ઠો રિપુર્ભ્રાતા વાલી વિશ્રુતપૌરુષઃ ॥ 38 ॥
તદ્વિનાશાદ્ધિ મે દુઃખં પ્રણષ્ટં સ્યાદનંતરમ્ ।
સુખં મે જીવિતં ચૈવ તદ્વિનાશનિબંધનમ્ ॥ 39 ॥
એષ મે રામ શોકાંતશ્શોકાર્તેન નિવેદિતઃ ।
દુઃખિતસ્સુખિતો વાપિ સખ્યુર્નિત્યં સખા ગતિઃ ॥ 40 ॥
શ્રુત્વૈતદ્વચનં રામસ્સુગ્રીવમિદમબ્રવીત્ ।
કિં નિમિત્તમભૂદ્વૈરં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ॥ 41 ॥
સુખં હિ કારણં શ્રુત્વા વૈરસ્ય તવ વાનર ।
અનંતરં વિધાસ્યામિ સંપ્રધાર્ય બલાબલમ્ ॥ 42 ॥
બલવાન્ હિ મમામર્ષશ્શ્રુત્વા ત્વામવમાનિતમ્ ।
વર્તતે હૃદયોત્કંપી પ્રાવૃડ્વેગ ઇવાંભસઃ ॥ 43 ॥
હૃષ્ટઃ કથય વિસ્રબ્ધો યાવદારોપ્યતે ધનુઃ ।
સૃષ્ટશ્ચ હિ મયા બાણો નિરસ્તશ્ચ રિપુસ્તવ ॥ 44 ॥
એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવઃ કાકુત્સ્થેન મહાત્મના ।
પ્રહર્ષમતુલં લેભે ચતુર્ભિસ્સહ વાનરૈઃ ॥ 45 ॥
તતઃ પ્રહૃષ્ટવદનસ્સુગ્રીવો લક્ષ્મણાગ્રજે ।
વૈરસ્ય કારણં તત્ત્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥ 46 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે અષ્ટમસ્સર્ગઃ ॥
