ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପରିତୁଷ୍ଟସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତେନ ଵାକ୍ୟେନ ଵାନରଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟାଗ୍ରତୋ ରାମମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ସର୍ଵଥାଽହମନୁଗ୍ରାହ୍ୟୋ ଦେଵତାନାଂ ନ ସଂଶୟଃ ।
ଉପପନ୍ନ ଗୁଣୋପେତସ୍ସଖା ୟସ୍ୟ ଭଵାନ୍ମମ ॥ 2 ॥
ଶକ୍ୟଂ ଖଲୁ ଭଵେଦ୍ରାମ ସହାୟେନ ତ୍ଵୟାଽନଘ ।
ସୁରରାଜ୍ୟମପି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସ୍ଵରାଜ୍ୟଂ କିଂ ପନଃ ପ୍ରଭୋ ॥ 3 ॥
ସୋଽହଂ ସଭାଜ୍ୟୋ ବଂଧୂନାଂ ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ରାଘଵ ।
ୟସ୍ୟାଗ୍ନିସାକ୍ଷିକଂ ମିତ୍ରଂ ଲବ୍ଧଂ ରାଘଵଵଂଶଜମ୍ ॥ 4 ॥
ଅହମପ୍ୟନୁରୂପସ୍ତେ ଵୟସ୍ୟୋ ଜ୍ଞାସ୍ୟସେ ଶନୈଃ ।
ନ ତୁ ଵକ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽହଂ ସ୍ଵୟମାତ୍ମଗତାନ୍ଗୁଣାନ୍ ॥ 5 ॥
ମହାତ୍ମନାଂ ତୁ ଭୂୟିଷ୍ଠଂ ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ କୃତାତ୍ମନାମ୍ ।
ନିଶ୍ଚଲା ଭଵତି ପ୍ରୀତିର୍ଧୈର୍ୟମାତ୍ମଵତାମିଵ ॥ 6 ॥
ରଜତଂ ଵା ସୁଵର୍ଣଂ ଵା ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ୟାଭରଣାନି ଚ ।
ଅଵିଭକ୍ତାନି ସାଧୂନାମଵଗଚ୍ଛଂତି ସାଧଵଃ ॥ 7 ॥
ଆଢ୍ୟୋ ଵାପି ଦରିଦ୍ରୋ ଵା ଦୁଃଖିତସ୍ସୁଖିତୋଽପି ଵା ।
ନିର୍ଦୋଷୋ ଵା ସଦୋଷୋ ଵା ଵୟସ୍ୟଃ ପରମା ଗତିଃ ॥ 8 ॥
ଧନତ୍ୟାଗସ୍ସୁଖତ୍ୟାଗୋ ଦେହତ୍ୟାଗୋଽପି ଵା ପୁନଃ ।
ଵୟସ୍ୟାର୍ଥେ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ସ୍ନେହଂ ଦୃଷ୍ଟଵା ତଥାଵିଧମ୍ ॥ 9 ॥
ତତ୍ତଥେତ୍ୟବ୍ରଵୀଦ୍ରାମସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରିୟଵାଦିନମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟାଗ୍ରତୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟା ଵାସଵସ୍ୟେଵ ଧୀମତଃ ॥ 10 ॥
ତତୋ ରାମଂ ସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵନେ ଲୋଲମପାତୟତ୍ ॥ 11 ॥
ସ ଦଦର୍ଶ ତତସ୍ସାଲମଵିଦୂରେ ହରୀଶ୍ଵରଃ ।
ସୁପୁଷ୍ପମୀଷତ୍ପତ୍ରାଢ୍ୟଂ ଭ୍ରମରୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ॥ 12 ॥
ତସ୍ୟୈକାଂ ପର୍ଣବହୁଲାଂ ଭଂକ୍ତ୍ଵା ଶାଖାଂ ସୁପୁଷ୍ପିତାମ୍ ।
ସାଲସ୍ୟାସ୍ତୀର୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନିଷସାଦ ସରାଘଵଃ ॥ 13 ॥
ତାଵାସୀନୌ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନପି ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ସାଲଶାଖାଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ୟ ଵିନୀତମୁପଵେଶୟତ୍ ॥ 14 ॥
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଂ ରାମଂ ତୁ ପ୍ରସନ୍ନମୁଦଧିଂ ୟଥା ।
ଫଲପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣେ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ ॥ 15 ॥
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମଧୁରୟା ଗିରା ।
ଉଵାଚ ପ୍ରଣୟାଦ୍ରାମଂ ହର୍ଷଵ୍ୟାକୁଲିତାକ୍ଷରମ୍ ॥ 16 ॥
ଅହଂ ଵିନିକୃତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚରାମ୍ୟେଷ ଭୟାର୍ଦିତଃ ।
ଋଷ୍ୟମୂକଂ ଗିରିଵରଂ ହୃତଭାର୍ୟସ୍ସୁଦୁଃଖିତଃ ॥ 17 ॥
ସୋଽହଂ ତ୍ରସ୍ତୋ ଭୟେ ମଗ୍ନୋ ଵସାମ୍ୟୁଦ୍ଭ୍ରାଂତଚେତନଃ ।
ଵାଲିନା ନିକୃତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା କୃତଵୈରଶ୍ଚ ରାଘଵ ॥ 18 ॥
ଵାଲିନୋ ମେ ଭୟାର୍ତସ୍ୟ ସର୍ଵଲୋକାଭୟଂକର ।
ମମାପି ତ୍ଵମନାଥସ୍ୟ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 19 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତେଜସ୍ଵୀ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ॥ 20 ॥
ଉପକାରଫଲଂ ମିତ୍ରମପକାରୋଽରିଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ଅଦ୍ୟୈଵ ତଂ ହନିଷ୍ୟାମି ତଵ ଭାର୍ୟାପହାରିଣମ୍ ॥ 21 ॥
ଇମେ ହି ମେ ମହାଵେଗା ପତ୍ରିଣସ୍ତିଗ୍ମତେଜସଃ ।
କାର୍ତିକେୟଵନୋଦ୍ଭୂତାଶ୍ଶରା ହେମଵିଭୂଷିତାଃ ॥ 22 ॥
କଂକପତ୍ରପରିଚ୍ଛନ୍ନା ମହେଂଦ୍ରାଶନିସନ୍ନିଭାଃ ।
ସୁପର୍ଵାଣସ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାସ୍ସରୋଷା ଭୁଜଗା ଇଵ ॥ 23 ॥
ଭ୍ରାତୃସଂଜ୍ଞମମିତ୍ରଂ ତେ ଵାଲିନଂ କୃତକିଲ୍ବିଷମ୍ ।
ଶରୈର୍ଵିନିହତଂ ପଶ୍ୟ ଵିକୀର୍ଣମିଵ ପର୍ଵତମ୍ ॥ 24 ॥
ରାଘଵସ୍ୟ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାହିନୀପତିଃ ।
ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 25 ॥
ରାମ ଶୋକାଭିଭୂତୋଽହଂ ଶୋକାର୍ତାନାଂ ଭଵାନ୍ଗତିଃ ।
ଵୟସ୍ୟ ଇତି କୃତ୍ଵା ହି ତ୍ଵୟ୍ୟହଂ ପରିଦେଵୟେ ॥ 26 ॥
ତ୍ଵଂ ହି ପାଣିପ୍ରଦାନେନ ଵୟସ୍ୟୋ ମେଽଗ୍ନିସାକ୍ଷିକମ୍ ।
କୃତଃ ପ୍ରାଣୈର୍ବହୁମତସ୍ସତ୍ୟେନାପି ଶପାମି ତେ ॥ 27 ॥
ଵୟସ୍ୟ ଇତି କୃତ୍ଵା ଚ ଵିସ୍ରବ୍ଧଃ ପ୍ରଵଦାମ୍ୟହମ୍ ।
ଦୁଃଖମଂତର୍ଗତଂ ୟନ୍ମେ ମନୋ ହରତି ନିତ୍ୟଶଃ ॥ 28 ॥
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ବାଷ୍ପଦୂଷିତଲୋଚନଃ ।
ବାଷ୍ପୋପହତୟା ଵାଚା ନୋଚ୍ଚୈଶ୍ଶକ୍ନୋତି ଭାଷିତୁମ୍ ॥ 29 ॥
ବାଷ୍ପଵେଗଂ ତୁ ସହସା ନଦୀଵେଗମିଵାଗତମ୍ ।
ଧାରୟାମାସ ଧୈର୍ୟେଣ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମସନ୍ନିଧୌ ॥ 30 ॥
ସନ୍ନିଗୃହ୍ୟ ତୁ ତଂ ବାଷ୍ପଂ ପ୍ରମୃଜ୍ୟ ନୟନେ ଶୁଭେ ।
ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ୟ ଚ ତେଜସ୍ଵୀ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 31 ॥
ପୁରାଽହଂ ଵାଲିନା ରାମ ରାଜ୍ୟାତ୍ସ୍ଵାଦଵରୋପିତଃ ।
ପରୁଷାଣି ଚ ସଂଶ୍ରାଵ୍ୟ ନିର୍ଧୂତୋଽସ୍ମି ବଲୀୟସା ॥ 32 ॥
ହୃତା ଭାର୍ୟା ଚ ମେ ତେନ ପ୍ରାଣେଭ୍ୟୋଽପି ଗରୀୟସୀ ।
ସୁହୃଦଶ୍ଚ ମଦୀୟା ୟେ ସଂୟତା ବଂଧନେଷୁ ତେ ॥ 33 ॥
ୟତ୍ନଵାଂଶ୍ଚ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମଦ୍ଵିନାଶାୟ ରାଘଵ ।
ବହୁଶସ୍ତତ୍ପ୍ରୟୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଵାନରା ନିହତା ମୟା ॥ 34 ॥
ଶଂକୟା ତ୍ଵେତୟା ଚେହ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାମପି ରାଘଵ ।
ନୋପସର୍ପାମ୍ୟହଂ ଭୀତୋ ଭୟେ ସର୍ଵେ ହି ବିଭ୍ୟତି ॥ 35 ॥
କେଵଲଂ ହି ସହାୟା ମେ ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତ୍ଵିମେ ।
ଅତୋଽହଂ ଧାରୟାମ୍ୟଦ୍ୟ ପ୍ରାଣାନ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତୋଽପି ସନ୍ ॥ 36 ॥
ଏତେ ହି କପୟସ୍ସ୍ନିଗ୍ଧା ମାଂ ରକ୍ଷଂତି ସମଂତତଃ ।
ସହ ଗଚ୍ଛଂତି ଗଂତଵ୍ୟେ ନିତ୍ୟଂ ତିଷ୍ଠଂତି ଚ ସ୍ଥିତେ ॥ 37 ॥
ସଂକ୍ଷେପସ୍ତ୍ଵେଷ ମେ ରାମ କିମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିସ୍ତରଂ ହି ତେ ।
ସ ମେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ରିପୁର୍ଭ୍ରାତା ଵାଲୀ ଵିଶ୍ରୁତପୌରୁଷଃ ॥ 38 ॥
ତଦ୍ଵିନାଶାଦ୍ଧି ମେ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ସ୍ୟାଦନଂତରମ୍ ।
ସୁଖଂ ମେ ଜୀଵିତଂ ଚୈଵ ତଦ୍ଵିନାଶନିବଂଧନମ୍ ॥ 39 ॥
ଏଷ ମେ ରାମ ଶୋକାଂତଶ୍ଶୋକାର୍ତେନ ନିଵେଦିତଃ ।
ଦୁଃଖିତସ୍ସୁଖିତୋ ଵାପି ସଖ୍ୟୁର୍ନିତ୍ୟଂ ସଖା ଗତିଃ ॥ 40 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ଵଚନଂ ରାମସ୍ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କିଂ ନିମିତ୍ତମଭୂଦ୍ଵୈରଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 41 ॥
ସୁଖଂ ହି କାରଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈରସ୍ୟ ତଵ ଵାନର ।
ଅନଂତରଂ ଵିଧାସ୍ୟାମି ସଂପ୍ରଧାର୍ୟ ବଲାବଲମ୍ ॥ 42 ॥
ବଲଵାନ୍ ହି ମମାମର୍ଷଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵାମଵମାନିତମ୍ ।
ଵର୍ତତେ ହୃଦୟୋତ୍କଂପୀ ପ୍ରାଵୃଡ୍ଵେଗ ଇଵାଂଭସଃ ॥ 43 ॥
ହୃଷ୍ଟଃ କଥୟ ଵିସ୍ରବ୍ଧୋ ୟାଵଦାରୋପ୍ୟତେ ଧନୁଃ ।
ସୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ହି ମୟା ବାଣୋ ନିରସ୍ତଶ୍ଚ ରିପୁସ୍ତଵ ॥ 44 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥେନ ମହାତ୍ମନା ।
ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ଚତୁର୍ଭିସ୍ସହ ଵାନରୈଃ ॥ 45 ॥
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନସ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜେ ।
ଵୈରସ୍ୟ କାରଣଂ ତତ୍ତ୍ଵମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 46 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
