View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.8 Kishkindha Kanda - Sarga 8

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha aṣṭamassargaḥ ।

parituṣṭastu sugrīvastēna vākyēna vānaraḥ ।
lakṣmaṇasyāgratō rāmamidaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥

sarvathā'hamanugrāhyō dēvatānāṃ na saṃśayaḥ ।
upapanna guṇōpētassakhā yasya bhavānmama ॥ 2 ॥

śakyaṃ khalu bhavēdrāma sahāyēna tvayā'nagha ।
surarājyamapi prāptuṃ svarājyaṃ kiṃ panaḥ prabhō ॥ 3 ॥

sō'haṃ sabhājyō bandhūnāṃ suhṛdāṃ chaiva rāghava ।
yasyāgnisākṣikaṃ mitraṃ labdhaṃ rāghavavaṃśajam ॥ 4 ॥

ahamapyanurūpastē vayasyō jñāsyasē śanaiḥ ।
na tu vaktuṃ samarthō'haṃ svayamātmagatānguṇān ॥ 5 ॥

mahātmanāṃ tu bhūyiṣṭhaṃ tvadvidhānāṃ kṛtātmanām ।
niśchalā bhavati prītirdhairyamātmavatāmiva ॥ 6 ॥

rajataṃ vā suvarṇaṃ vā vastrāṇyābharaṇāni cha ।
avibhaktāni sādhūnāmavagachChanti sādhavaḥ ॥ 7 ॥

āḍhyō vāpi daridrō vā duḥkhitassukhitō'pi vā ।
nirdōṣō vā sadōṣō vā vayasyaḥ paramā gatiḥ ॥ 8 ॥

dhanatyāgassukhatyāgō dēhatyāgō'pi vā punaḥ ।
vayasyārthē pravartantē snēhaṃ dṛṣṭavā tathāvidham ॥ 9 ॥

tattathētyabravīdrāmassugrīvaṃ priyavādinam ।
lakṣmaṇasyāgratō lakṣmyā vāsavasyēva dhīmataḥ ॥ 10 ॥

tatō rāmaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ cha mahābalam ।
sugrīvassarvataśchakṣurvanē lōlamapātayat ॥ 11 ॥

sa dadarśa tatassālamavidūrē harīśvaraḥ ।
supuṣpamīṣatpatrāḍhyaṃ bhramarairupaśōbhitam ॥ 12 ॥

tasyaikāṃ parṇabahulāṃ bhaṅktvā śākhāṃ supuṣpitām ।
sālasyāstīrya sugrīvō niṣasāda sarāghavaḥ ॥ 13 ॥

tāvāsīnau tatō dṛṣṭvā hanūmānapi lakṣmaṇam ।
sālaśākhāṃ samutpāṭya vinītamupavēśayat ॥ 14 ॥

sukhōpaviṣṭaṃ rāmaṃ tu prasannamudadhiṃ yathā ।
phalapuṣpasamākīrṇē tasmin girivarōttamē ॥ 15 ॥

tataḥ prahṛṣṭassugrīvaślakṣṇaṃ madhurayā girā ।
uvācha praṇayādrāmaṃ harṣavyākulitākṣaram ॥ 16 ॥

ahaṃ vinikṛtō bhrātrā charāmyēṣa bhayārditaḥ ।
ṛṣyamūkaṃ girivaraṃ hṛtabhāryassuduḥkhitaḥ ॥ 17 ॥

sō'haṃ trastō bhayē magnō vasāmyudbhrāntachētanaḥ ।
vālinā nikṛtō bhrātrā kṛtavairaścha rāghava ॥ 18 ॥

vālinō mē bhayārtasya sarvalōkābhayaṅkara ।
mamāpi tvamanāthasya prasādaṃ kartumarhasi ॥ 19 ॥

ēvamuktastu tējasvī dharmajñō dharmavatsalaḥ ।
pratyuvācha sa kākutsthassugrīvaṃ prahasanniva ॥ 20 ॥

upakāraphalaṃ mitramapakārō'rilakṣaṇam ।
adyaiva taṃ haniṣyāmi tava bhāryāpahāriṇam ॥ 21 ॥

imē hi mē mahāvēgā patriṇastigmatējasaḥ ।
kārtikēyavanōdbhūtāśśarā hēmavibhūṣitāḥ ॥ 22 ॥

kaṅkapatraparichChannā mahēndrāśanisannibhāḥ ।
suparvāṇassutīkṣṇāgrāssarōṣā bhujagā iva ॥ 23 ॥

bhrātṛsañjñamamitraṃ tē vālinaṃ kṛtakilbiṣam ।
śarairvinihataṃ paśya vikīrṇamiva parvatam ॥ 24 ॥

rāghavasya vachaśśrutvā sugrīvō vāhinīpatiḥ ।
praharṣamatulaṃ lēbhē sādhu sādhviti chābravīt ॥ 25 ॥

rāma śōkābhibhūtō'haṃ śōkārtānāṃ bhavāngatiḥ ।
vayasya iti kṛtvā hi tvayyahaṃ paridēvayē ॥ 26 ॥

tvaṃ hi pāṇipradānēna vayasyō mē'gnisākṣikam ।
kṛtaḥ prāṇairbahumatassatyēnāpi śapāmi tē ॥ 27 ॥

vayasya iti kṛtvā cha visrabdhaḥ pravadāmyaham ।
duḥkhamantargataṃ yanmē manō harati nityaśaḥ ॥ 28 ॥

ētāvaduktvā vachanaṃ bāṣpadūṣitalōchanaḥ ।
bāṣpōpahatayā vāchā nōchchaiśśaknōti bhāṣitum ॥ 29 ॥

bāṣpavēgaṃ tu sahasā nadīvēgamivāgatam ।
dhārayāmāsa dhairyēṇa sugrīvō rāmasannidhau ॥ 30 ॥

sannigṛhya tu taṃ bāṣpaṃ pramṛjya nayanē śubhē ।
viniśśvasya cha tējasvī rāghavaṃ vākyamabravīt ॥ 31 ॥

purā'haṃ vālinā rāma rājyātsvādavarōpitaḥ ।
paruṣāṇi cha saṃśrāvya nirdhūtō'smi balīyasā ॥ 32 ॥

hṛtā bhāryā cha mē tēna prāṇēbhyō'pi garīyasī ।
suhṛdaścha madīyā yē saṃyatā bandhanēṣu tē ॥ 33 ॥

yatnavāṃścha suduṣṭātmā madvināśāya rāghava ।
bahuśastatprayuktāścha vānarā nihatā mayā ॥ 34 ॥

śaṅkayā tvētayā chēha dṛṣṭvā tvāmapi rāghava ।
nōpasarpāmyahaṃ bhītō bhayē sarvē hi bibhyati ॥ 35 ॥

kēvalaṃ hi sahāyā mē hanumatpramukhāstvimē ।
atō'haṃ dhārayāmyadya prāṇān kṛchChragatō'pi san ॥ 36 ॥

ētē hi kapayassnigdhā māṃ rakṣanti samantataḥ ।
saha gachChanti gantavyē nityaṃ tiṣṭhanti cha sthitē ॥ 37 ॥

saṅkṣēpastvēṣa mē rāma kimuktvā vistaraṃ hi tē ।
sa mē jyēṣṭhō ripurbhrātā vālī viśrutapauruṣaḥ ॥ 38 ॥

tadvināśāddhi mē duḥkhaṃ praṇaṣṭaṃ syādanantaram ।
sukhaṃ mē jīvitaṃ chaiva tadvināśanibandhanam ॥ 39 ॥

ēṣa mē rāma śōkāntaśśōkārtēna nivēditaḥ ।
duḥkhitassukhitō vāpi sakhyurnityaṃ sakhā gatiḥ ॥ 40 ॥

śrutvaitadvachanaṃ rāmassugrīvamidamabravīt ।
kiṃ nimittamabhūdvairaṃ śrōtumichChāmi tattvataḥ ॥ 41 ॥

sukhaṃ hi kāraṇaṃ śrutvā vairasya tava vānara ।
anantaraṃ vidhāsyāmi sampradhārya balābalam ॥ 42 ॥

balavān hi mamāmarṣaśśrutvā tvāmavamānitam ।
vartatē hṛdayōtkampī prāvṛḍvēga ivāmbhasaḥ ॥ 43 ॥

hṛṣṭaḥ kathaya visrabdhō yāvadārōpyatē dhanuḥ ।
sṛṣṭaścha hi mayā bāṇō nirastaścha ripustava ॥ 44 ॥

ēvamuktastu sugrīvaḥ kākutsthēna mahātmanā ।
praharṣamatulaṃ lēbhē chaturbhissaha vānaraiḥ ॥ 45 ॥

tataḥ prahṛṣṭavadanassugrīvō lakṣmaṇāgrajē ।
vairasya kāraṇaṃ tattvamākhyātumupachakramē ॥ 46 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē aṣṭamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: