శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ త్రింశస్సర్గః ।
హనుమానపి విక్రాంతః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః ।
సీతాయాస్త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం చ తర్జనమ్ ॥ 1 ॥
అవేక్షమాణస్తాం దేవీం దేవతామివ నందనే ।
తతో బహువిధాం చింతాం చింతయామాస వానరః ॥ 2 ॥
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూన్యయుతాని చ ।
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే సేయమాసాదితా మయా ॥ 3 ॥
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రోశ్శక్తిమవేక్షతా ।
గూఢేన చరతా తావదవేక్షితమిదం మయా ॥ 4 ॥
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీ చేయమవేక్షితా ।
రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ ॥ 5 ॥
యుక్తం తస్యాప్రమేయస్య సర్వసత్త్వదయావతః ।
సమాశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శనకాంక్షిణీమ్ ॥ 6 ॥
అహమాశ్వాసయామ్యేనాం పూర్ణచంద్రనిభాననామ్ ।
అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం దుఃఖస్యాంతమగచ్ఛతీమ్ ॥ 7 ॥
యద్యప్యహమిమాం దేవీం శోకోపహతచేతనామ్ ।
అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవద్గమనం భవేత్ ॥ 8 ॥
గతే హి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ ।
పరిత్రాణమవిందంతీ జానకీ జీవితం త్యజేత్ ॥ 9 ॥
మయా చ స మహాబాహుః పూర్ణచంద్రనిభాననః ।
సమాశ్యాసయితుం న్యాయ్యస్సీతాదర్శనలాలసః ॥ 10 ॥
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షమనర్హం చాభిభాషితమ్ ।
కథన్ను ఖలు కర్తవ్యమిదం కృచ్ఛ్రగతో హ్యహమ్ ॥ 11 ॥
అనేన రాత్రిశేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా ।
సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్ ॥ 12 ॥
రామశ్చ యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాబ్రవీద్వచః ।
కిమహం తం ప్రతి బ్రూయామసంభాష్య సుమధ్యమామ్ ॥ 13 ॥
సీతాసందేశరహితం మామితస్త్వరయాఽగతమ్ ।
నిర్దహేదపి కాకుత్స్య క్రుద్ధస్తీవ్రేణ చక్షుషా ॥ 14 ॥
యది చోద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామకారణాత్ ।
వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి ॥ 15 ॥
అంతరం తు అహం ఆసాద్య రాక్షసీనాం ఇహ స్థితః ।
శనైః ఆశ్వాసయిష్యామి సమ్తాప బహులాం ఇమామ్ ॥ 16 ॥
అహం త్వతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః ।
వాచం చోదాహరిష్యామి మానుషీమిహ సంస్కృతామ్ ॥ 17 ॥
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతిరివ సంస్కృతామ్ ।
రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి ॥ 18 ॥
వానరస్య విశేషేణ కథం స్యాదభిభాషణమ్ ।
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్యమర్థవత్ ॥ 19 ॥
మయా సాంత్వయితుం శక్యా నాన్యథేయమనిందితా ।
సేయమాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా ॥ 20 ॥
రక్షోభిస్త్రాసితా పూర్వం భూయస్త్రాసం గమిష్యతి ।
తతో జాతపరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్మనస్వినీ ॥ 21 ॥
జానమానా విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్ ।
సీతయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీగణాః ।
నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదంతకోపమః ॥ 22 ॥
తతో మాం సంపరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః ॥ 23 ॥
వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం యథాబలమ్ ।
గృహ్య శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కంధాంశ్చోత్తమశాఖినామ్ ॥ 24 ॥
దృష్ట్వా విపరిధావంతం భవేయుర్భయశంకితాః ।
మమ రూపం చ సంప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్ ॥ 25 ॥
రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతాననాః ।
తతః కుర్యుస్సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి ॥ 26 ॥
రాక్షసేంద్రనియుక్తానాం రాక్షసేంద్రనివేశనే ।
తే శూలశక్తినిస్త్రింశవివిధాయుధపాణయః ॥ 27 ॥
ఆపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్వేగేనోద్వేగకారణాత్ ।
సమృద్ధస్తైస్తు పరితో విధమన్ రక్షసాం బలమ్ ॥ 28 ॥
శక్నుయాం న తు సంప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః ।
మాం వా గృహ్ణీయురాప్లుత్య బహవశ్శీఘ్రకారిణః ॥ 29 ॥
స్యాదియం చాగృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్ ।
హింసాభిరుచయో హింస్యురిమాం వా జనకాత్మజామ్ ॥ 30 ॥
విపన్నం స్యాత్తతః కార్యం రామసుగ్రీవయోరిదమ్ ।
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే ॥ 31 ॥
సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ ।
విశస్తే వా గృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే ॥ 32 ॥
నాన్యం పశ్యామి రామస్య సహాయం కార్యసాధనే ।
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః ॥ 33 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణం లంఘయేత మహోదధిమ్ ।
కామం హంతుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్ ॥ 34 ॥
న తు శక్ష్యామి సంప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః ।
అసత్యాని చ యుద్ధాని సంశయో మే న రోచతే ॥ 35 ॥
కశ్చ నిస్సంశయం కార్యం కుర్యాత్ప్రాజ్ఞః ససంశయమ్ ।
ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేదనభిభాషణే ॥ 36 ॥
ఏష దోషో మహాన్హి స్యాన్మమ సీతాభిభాషణే ।
భూతాశ్చార్థా వినశ్యంతి దేశకాలవిరోధితాః ॥ 37 ॥
విక్లబం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా ।
అర్థానర్థాంతరే బుద్ధినిశ్చితాపి న శోభతే ॥ 38 ॥
ఘాతయంతి హి కార్యాణి దూతాః పండితమానినః ।
న వినశ్యేత్కథం కార్యం వైక్లబ్యం న కథం భవేత్ ॥ 39 ॥
లంఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న వృథా భవేత్ ।
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నోద్విజేత వా ।
ఇతి సంచింత్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్మతిమ్ ॥ 40 ॥
రామమక్లిష్టకర్మాణం సుబంధుమనుకీర్తయన్ ॥ 41 ॥
నైనాముద్వేజయిష్యామి తద్బంధుగతమానసామ్ ।
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్ఠస్య రామస్య విదితాత్మనః ॥ 42 ॥
శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్ ।
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్ గిరమ్ ॥ 43 ॥
శ్రద్ధాస్యతి యథాహీయం తథా సర్వం సమాదధే ।
ఇతి స బహువిధం మహానుభావో జగతిపతేః ప్రమదామవేక్షమాణః ।
మధురమవితథం జగాద వాక్యం ద్రుమవిటపాంతరమాస్థితో హనూమాన్ ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రింశస్సర్గః ॥
