શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
હનુમાનપિ વિક્રાંતઃ સર્વં શુશ્રાવ તત્ત્વતઃ ।
સીતાયાસ્ત્રિજટાયાશ્ચ રાક્ષસીનાં ચ તર્જનમ્ ॥ 1 ॥
અવેક્ષમાણસ્તાં દેવીં દેવતામિવ નંદને ।
તતો બહુવિધાં ચિંતાં ચિંતયામાસ વાનરઃ ॥ 2 ॥
યાં કપીનાં સહસ્રાણિ સુબહૂન્યયુતાનિ ચ ।
દિક્ષુ સર્વાસુ માર્ગંતે સેયમાસાદિતા મયા ॥ 3 ॥
ચારેણ તુ સુયુક્તેન શત્રોશ્શક્તિમવેક્ષતા ।
ગૂઢેન ચરતા તાવદવેક્ષિતમિદં મયા ॥ 4 ॥
રાક્ષસાનાં વિશેષશ્ચ પુરી ચેયમવેક્ષિતા ।
રાક્ષસાધિપતેરસ્ય પ્રભાવો રાવણસ્ય ચ ॥ 5 ॥
યુક્તં તસ્યાપ્રમેયસ્ય સર્વસત્ત્વદયાવતઃ ।
સમાશ્વાસયિતું ભાર્યાં પતિદર્શનકાંક્ષિણીમ્ ॥ 6 ॥
અહમાશ્વાસયામ્યેનાં પૂર્ણચંદ્રનિભાનનામ્ ।
અદૃષ્ટદુઃખાં દુઃખાર્તાં દુઃખસ્યાંતમગચ્છતીમ્ ॥ 7 ॥
યદ્યપ્યહમિમાં દેવીં શોકોપહતચેતનામ્ ।
અનાશ્વાસ્ય ગમિષ્યામિ દોષવદ્ગમનં ભવેત્ ॥ 8 ॥
ગતે હિ મયિ તત્રેયં રાજપુત્રી યશસ્વિની ।
પરિત્રાણમવિંદંતી જાનકી જીવિતં ત્યજેત્ ॥ 9 ॥
મયા ચ સ મહાબાહુઃ પૂર્ણચંદ્રનિભાનનઃ ।
સમાશ્યાસયિતું ન્યાય્યસ્સીતાદર્શનલાલસઃ ॥ 10 ॥
નિશાચરીણાં પ્રત્યક્ષમનર્હં ચાભિભાષિતમ્ ।
કથન્નુ ખલુ કર્તવ્યમિદં કૃચ્છ્રગતો હ્યહમ્ ॥ 11 ॥
અનેન રાત્રિશેષેણ યદિ નાશ્વાસ્યતે મયા ।
સર્વથા નાસ્તિ સંદેહઃ પરિત્યક્ષ્યતિ જીવિતમ્ ॥ 12 ॥
રામશ્ચ યદિ પૃચ્છેન્માં કિં માં સીતાબ્રવીદ્વચઃ ।
કિમહં તં પ્રતિ બ્રૂયામસંભાષ્ય સુમધ્યમામ્ ॥ 13 ॥
સીતાસંદેશરહિતં મામિતસ્ત્વરયાઽગતમ્ ।
નિર્દહેદપિ કાકુત્સ્ય ક્રુદ્ધસ્તીવ્રેણ ચક્ષુષા ॥ 14 ॥
યદિ ચોદ્યોજયિષ્યામિ ભર્તારં રામકારણાત્ ।
વ્યર્થમાગમનં તસ્ય સસૈન્યસ્ય ભવિષ્યતિ ॥ 15 ॥
અંતરં તુ અહં આસાદ્ય રાક્ષસીનાં ઇહ સ્થિતઃ ।
શનૈઃ આશ્વાસયિષ્યામિ સમ્તાપ બહુલાં ઇમામ્ ॥ 16 ॥
અહં ત્વતિતનુશ્ચૈવ વાનરશ્ચ વિશેષતઃ ।
વાચં ચોદાહરિષ્યામિ માનુષીમિહ સંસ્કૃતામ્ ॥ 17 ॥
યદિ વાચં પ્રદાસ્યામિ દ્વિજાતિરિવ સંસ્કૃતામ્ ।
રાવણં મન્યમાના માં સીતા ભીતા ભવિષ્યતિ ॥ 18 ॥
વાનરસ્ય વિશેષેણ કથં સ્યાદભિભાષણમ્ ।
અવશ્યમેવ વક્તવ્યં માનુષં વાક્યમર્થવત્ ॥ 19 ॥
મયા સાંત્વયિતું શક્યા નાન્યથેયમનિંદિતા ।
સેયમાલોક્ય મે રૂપં જાનકી ભાષિતં તથા ॥ 20 ॥
રક્ષોભિસ્ત્રાસિતા પૂર્વં ભૂયસ્ત્રાસં ગમિષ્યતિ ।
તતો જાતપરિત્રાસા શબ્દં કુર્યાન્મનસ્વિની ॥ 21 ॥
જાનમાના વિશાલાક્ષી રાવણં કામરૂપિણમ્ ।
સીતયા ચ કૃતે શબ્દે સહસા રાક્ષસીગણાઃ ।
નાનાપ્રહરણો ઘોરઃ સમેયાદંતકોપમઃ ॥ 22 ॥
તતો માં સંપરિક્ષિપ્ય સર્વતો વિકૃતાનનાઃ ॥ 23 ॥
વધે ચ ગ્રહણે ચૈવ કુર્યુર્યત્નં યથાબલમ્ ।
ગૃહ્ય શાખાઃ પ્રશાખાશ્ચ સ્કંધાંશ્ચોત્તમશાખિનામ્ ॥ 24 ॥
દૃષ્ટ્વા વિપરિધાવંતં ભવેયુર્ભયશંકિતાઃ ।
મમ રૂપં ચ સંપ્રેક્ષ્ય વને વિચરતો મહત્ ॥ 25 ॥
રાક્ષસ્યો ભયવિત્રસ્તા ભવેયુર્વિકૃતાનનાઃ ।
તતઃ કુર્યુસ્સમાહ્વાનં રાક્ષસ્યો રક્ષસામપિ ॥ 26 ॥
રાક્ષસેંદ્રનિયુક્તાનાં રાક્ષસેંદ્રનિવેશને ।
તે શૂલશક્તિનિસ્ત્રિંશવિવિધાયુધપાણયઃ ॥ 27 ॥
આપતેયુર્વિમર્દેઽસ્મિન્વેગેનોદ્વેગકારણાત્ ।
સમૃદ્ધસ્તૈસ્તુ પરિતો વિધમન્ રક્ષસાં બલમ્ ॥ 28 ॥
શક્નુયાં ન તુ સંપ્રાપ્તું પરં પારં મહોદધેઃ ।
માં વા ગૃહ્ણીયુરાપ્લુત્ય બહવશ્શીઘ્રકારિણઃ ॥ 29 ॥
સ્યાદિયં ચાગૃહીતાર્થા મમ ચ ગ્રહણં ભવેત્ ।
હિંસાભિરુચયો હિંસ્યુરિમાં વા જનકાત્મજામ્ ॥ 30 ॥
વિપન્નં સ્યાત્તતઃ કાર્યં રામસુગ્રીવયોરિદમ્ ।
ઉદ્દેશે નષ્ટમાર્ગેઽસ્મિન્ રાક્ષસૈઃ પરિવારિતે ॥ 31 ॥
સાગરેણ પરિક્ષિપ્તે ગુપ્તે વસતિ જાનકી ।
વિશસ્તે વા ગૃહીતે વા રક્ષોભિર્મયિ સંયુગે ॥ 32 ॥
નાન્યં પશ્યામિ રામસ્ય સહાયં કાર્યસાધને ।
વિમૃશંશ્ચ ન પશ્યામિ યો હતે મયિ વાનરઃ ॥ 33 ॥
શતયોજનવિસ્તીર્ણં લંઘયેત મહોદધિમ્ ।
કામં હંતું સમર્થોઽસ્મિ સહસ્રાણ્યપિ રક્ષસામ્ ॥ 34 ॥
ન તુ શક્ષ્યામિ સંપ્રાપ્તું પરં પારં મહોદધેઃ ।
અસત્યાનિ ચ યુદ્ધાનિ સંશયો મે ન રોચતે ॥ 35 ॥
કશ્ચ નિસ્સંશયં કાર્યં કુર્યાત્પ્રાજ્ઞઃ સસંશયમ્ ।
પ્રાણત્યાગશ્ચ વૈદેહ્યા ભવેદનભિભાષણે ॥ 36 ॥
એષ દોષો મહાન્હિ સ્યાન્મમ સીતાભિભાષણે ।
ભૂતાશ્ચાર્થા વિનશ્યંતિ દેશકાલવિરોધિતાઃ ॥ 37 ॥
વિક્લબં દૂતમાસાદ્ય તમઃ સૂર્યોદયે યથા ।
અર્થાનર્થાંતરે બુદ્ધિનિશ્ચિતાપિ ન શોભતે ॥ 38 ॥
ઘાતયંતિ હિ કાર્યાણિ દૂતાઃ પંડિતમાનિનઃ ।
ન વિનશ્યેત્કથં કાર્યં વૈક્લબ્યં ન કથં ભવેત્ ॥ 39 ॥
લંઘનં ચ સમુદ્રસ્ય કથં નુ ન વૃથા ભવેત્ ।
કથં નુ ખલુ વાક્યં મે શૃણુયાન્નોદ્વિજેત વા ।
ઇતિ સંચિંત્ય હનુમાંશ્ચકાર મતિમાન્મતિમ્ ॥ 40 ॥
રામમક્લિષ્ટકર્માણં સુબંધુમનુકીર્તયન્ ॥ 41 ॥
નૈનામુદ્વેજયિષ્યામિ તદ્બંધુગતમાનસામ્ ।
ઇક્ષ્વાકૂણાં વરિષ્ઠસ્ય રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ ॥ 42 ॥
શુભાનિ ધર્મયુક્તાનિ વચનાનિ સમર્પયન્ ।
શ્રાવયિષ્યામિ સર્વાણિ મધુરાં પ્રબ્રુવન્ ગિરમ્ ॥ 43 ॥
શ્રદ્ધાસ્યતિ યથાહીયં તથા સર્વં સમાદધે ।
ઇતિ સ બહુવિધં મહાનુભાવો જગતિપતેઃ પ્રમદામવેક્ષમાણઃ ।
મધુરમવિતથં જગાદ વાક્યં દ્રુમવિટપાંતરમાસ્થિતો હનૂમાન્ ॥ 44 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
