ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହନୁମାନପି ଵିକ୍ରାଂତଃ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।
ସୀତାୟାସ୍ତ୍ରିଜଟାୟାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଚ ତର୍ଜନମ୍ ॥ 1 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣସ୍ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦେଵତାମିଵ ନଂଦନେ ।
ତତୋ ବହୁଵିଧାଂ ଚିଂତାଂ ଚିଂତୟାମାସ ଵାନରଃ ॥ 2 ॥
ୟାଂ କପୀନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନ୍ୟୟୁତାନି ଚ ।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ମାର୍ଗଂତେ ସେୟମାସାଦିତା ମୟା ॥ 3 ॥
ଚାରେଣ ତୁ ସୁୟୁକ୍ତେନ ଶତ୍ରୋଶ୍ଶକ୍ତିମଵେକ୍ଷତା ।
ଗୂଢେନ ଚରତା ତାଵଦଵେକ୍ଷିତମିଦଂ ମୟା ॥ 4 ॥
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵିଶେଷଶ୍ଚ ପୁରୀ ଚେୟମଵେକ୍ଷିତା ।
ରାକ୍ଷସାଧିପତେରସ୍ୟ ପ୍ରଭାଵୋ ରାଵଣସ୍ୟ ଚ ॥ 5 ॥
ୟୁକ୍ତଂ ତସ୍ୟାପ୍ରମେୟସ୍ୟ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଦୟାଵତଃ ।
ସମାଶ୍ଵାସୟିତୁଂ ଭାର୍ୟାଂ ପତିଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷିଣୀମ୍ ॥ 6 ॥
ଅହମାଶ୍ଵାସୟାମ୍ୟେନାଂ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ ।
ଅଦୃଷ୍ଟଦୁଃଖାଂ ଦୁଃଖାର୍ତାଂ ଦୁଃଖସ୍ୟାଂତମଗଚ୍ଛତୀମ୍ ॥ 7 ॥
ୟଦ୍ୟପ୍ୟହମିମାଂ ଦେଵୀଂ ଶୋକୋପହତଚେତନାମ୍ ।
ଅନାଶ୍ଵାସ୍ୟ ଗମିଷ୍ୟାମି ଦୋଷଵଦ୍ଗମନଂ ଭଵେତ୍ ॥ 8 ॥
ଗତେ ହି ମୟି ତତ୍ରେୟଂ ରାଜପୁତ୍ରୀ ୟଶସ୍ଵିନୀ ।
ପରିତ୍ରାଣମଵିଂଦଂତୀ ଜାନକୀ ଜୀଵିତଂ ତ୍ୟଜେତ୍ ॥ 9 ॥
ମୟା ଚ ସ ମହାବାହୁଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନଃ ।
ସମାଶ୍ୟାସୟିତୁଂ ନ୍ୟାୟ୍ୟସ୍ସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ ॥ 10 ॥
ନିଶାଚରୀଣାଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷମନର୍ହଂ ଚାଭିଭାଷିତମ୍ ।
କଥନ୍ନୁ ଖଲୁ କର୍ତଵ୍ୟମିଦଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତୋ ହ୍ୟହମ୍ ॥ 11 ॥
ଅନେନ ରାତ୍ରିଶେଷେଣ ୟଦି ନାଶ୍ଵାସ୍ୟତେ ମୟା ।
ସର୍ଵଥା ନାସ୍ତି ସଂଦେହଃ ପରିତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟତି ଜୀଵିତମ୍ ॥ 12 ॥
ରାମଶ୍ଚ ୟଦି ପୃଚ୍ଛେନ୍ମାଂ କିଂ ମାଂ ସୀତାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ ।
କିମହଂ ତଂ ପ୍ରତି ବ୍ରୂୟାମସଂଭାଷ୍ୟ ସୁମଧ୍ୟମାମ୍ ॥ 13 ॥
ସୀତାସଂଦେଶରହିତଂ ମାମିତସ୍ତ୍ଵରୟାଽଗତମ୍ ।
ନିର୍ଦହେଦପି କାକୁତ୍ସ୍ୟ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୀଵ୍ରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ 14 ॥
ୟଦି ଚୋଦ୍ୟୋଜୟିଷ୍ୟାମି ଭର୍ତାରଂ ରାମକାରଣାତ୍ ।
ଵ୍ୟର୍ଥମାଗମନଂ ତସ୍ୟ ସସୈନ୍ୟସ୍ୟ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 15 ॥
ଅଂତରଂ ତୁ ଅହଂ ଆସାଦ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀନାଂ ଇହ ସ୍ଥିତଃ ।
ଶନୈଃ ଆଶ୍ଵାସୟିଷ୍ୟାମି ସମ୍ତାପ ବହୁଲାଂ ଇମାମ୍ ॥ 16 ॥
ଅହଂ ତ୍ଵତିତନୁଶ୍ଚୈଵ ଵାନରଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ଵାଚଂ ଚୋଦାହରିଷ୍ୟାମି ମାନୁଷୀମିହ ସଂସ୍କୃତାମ୍ ॥ 17 ॥
ୟଦି ଵାଚଂ ପ୍ରଦାସ୍ୟାମି ଦ୍ଵିଜାତିରିଵ ସଂସ୍କୃତାମ୍ ।
ରାଵଣଂ ମନ୍ୟମାନା ମାଂ ସୀତା ଭୀତା ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 18 ॥
ଵାନରସ୍ୟ ଵିଶେଷେଣ କଥଂ ସ୍ୟାଦଭିଭାଷଣମ୍ ।
ଅଵଶ୍ୟମେଵ ଵକ୍ତଵ୍ୟଂ ମାନୁଷଂ ଵାକ୍ୟମର୍ଥଵତ୍ ॥ 19 ॥
ମୟା ସାଂତ୍ଵୟିତୁଂ ଶକ୍ୟା ନାନ୍ୟଥେୟମନିଂଦିତା ।
ସେୟମାଲୋକ୍ୟ ମେ ରୂପଂ ଜାନକୀ ଭାଷିତଂ ତଥା ॥ 20 ॥
ରକ୍ଷୋଭିସ୍ତ୍ରାସିତା ପୂର୍ଵଂ ଭୂୟସ୍ତ୍ରାସଂ ଗମିଷ୍ୟତି ।
ତତୋ ଜାତପରିତ୍ରାସା ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ୟାନ୍ମନସ୍ଵିନୀ ॥ 21 ॥
ଜାନମାନା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଵଣଂ କାମରୂପିଣମ୍ ।
ସୀତୟା ଚ କୃତେ ଶବ୍ଦେ ସହସା ରାକ୍ଷସୀଗଣାଃ ।
ନାନାପ୍ରହରଣୋ ଘୋରଃ ସମେୟାଦଂତକୋପମଃ ॥ 22 ॥
ତତୋ ମାଂ ସଂପରିକ୍ଷିପ୍ୟ ସର୍ଵତୋ ଵିକୃତାନନାଃ ॥ 23 ॥
ଵଧେ ଚ ଗ୍ରହଣେ ଚୈଵ କୁର୍ୟୁର୍ୟତ୍ନଂ ୟଥାବଲମ୍ ।
ଗୃହ୍ୟ ଶାଖାଃ ପ୍ରଶାଖାଶ୍ଚ ସ୍କଂଧାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମଶାଖିନାମ୍ ॥ 24 ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପରିଧାଵଂତଂ ଭଵେୟୁର୍ଭୟଶଂକିତାଃ ।
ମମ ରୂପଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ଵନେ ଵିଚରତୋ ମହତ୍ ॥ 25 ॥
ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ଭୟଵିତ୍ରସ୍ତା ଭଵେୟୁର୍ଵିକୃତାନନାଃ ।
ତତଃ କୁର୍ୟୁସ୍ସମାହ୍ଵାନଂ ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ରକ୍ଷସାମପି ॥ 26 ॥
ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରନିୟୁକ୍ତାନାଂ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରନିଵେଶନେ ।
ତେ ଶୂଲଶକ୍ତିନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିଵିଧାୟୁଧପାଣୟଃ ॥ 27 ॥
ଆପତେୟୁର୍ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ଵେଗେନୋଦ୍ଵେଗକାରଣାତ୍ ।
ସମୃଦ୍ଧସ୍ତୈସ୍ତୁ ପରିତୋ ଵିଧମନ୍ ରକ୍ଷସାଂ ବଲମ୍ ॥ 28 ॥
ଶକ୍ନୁୟାଂ ନ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ମାଂ ଵା ଗୃହ୍ଣୀୟୁରାପ୍ଲୁତ୍ୟ ବହଵଶ୍ଶୀଘ୍ରକାରିଣଃ ॥ 29 ॥
ସ୍ୟାଦିୟଂ ଚାଗୃହୀତାର୍ଥା ମମ ଚ ଗ୍ରହଣଂ ଭଵେତ୍ ।
ହିଂସାଭିରୁଚୟୋ ହିଂସ୍ୟୁରିମାଂ ଵା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 30 ॥
ଵିପନ୍ନଂ ସ୍ୟାତ୍ତତଃ କାର୍ୟଂ ରାମସୁଗ୍ରୀଵୟୋରିଦମ୍ ।
ଉଦ୍ଦେଶେ ନଷ୍ଟମାର୍ଗେଽସ୍ମିନ୍ ରାକ୍ଷସୈଃ ପରିଵାରିତେ ॥ 31 ॥
ସାଗରେଣ ପରିକ୍ଷିପ୍ତେ ଗୁପ୍ତେ ଵସତି ଜାନକୀ ।
ଵିଶସ୍ତେ ଵା ଗୃହୀତେ ଵା ରକ୍ଷୋଭିର୍ମୟି ସଂୟୁଗେ ॥ 32 ॥
ନାନ୍ୟଂ ପଶ୍ୟାମି ରାମସ୍ୟ ସହାୟଂ କାର୍ୟସାଧନେ ।
ଵିମୃଶଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ୟାମି ୟୋ ହତେ ମୟି ଵାନରଃ ॥ 33 ॥
ଶତୟୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଲଂଘୟେତ ମହୋଦଧିମ୍ ।
କାମଂ ହଂତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସହସ୍ରାଣ୍ୟପି ରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 34 ॥
ନ ତୁ ଶକ୍ଷ୍ୟାମି ସଂପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପରଂ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ଅସତ୍ୟାନି ଚ ୟୁଦ୍ଧାନି ସଂଶୟୋ ମେ ନ ରୋଚତେ ॥ 35 ॥
କଶ୍ଚ ନିସ୍ସଂଶୟଂ କାର୍ୟଂ କୁର୍ୟାତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସସଂଶୟମ୍ ।
ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗଶ୍ଚ ଵୈଦେହ୍ୟା ଭଵେଦନଭିଭାଷଣେ ॥ 36 ॥
ଏଷ ଦୋଷୋ ମହାନ୍ହି ସ୍ୟାନ୍ମମ ସୀତାଭିଭାଷଣେ ।
ଭୂତାଶ୍ଚାର୍ଥା ଵିନଶ୍ୟଂତି ଦେଶକାଲଵିରୋଧିତାଃ ॥ 37 ॥
ଵିକ୍ଲବଂ ଦୂତମାସାଦ୍ୟ ତମଃ ସୂର୍ୟୋଦୟେ ୟଥା ।
ଅର୍ଥାନର୍ଥାଂତରେ ବୁଦ୍ଧିନିଶ୍ଚିତାପି ନ ଶୋଭତେ ॥ 38 ॥
ଘାତୟଂତି ହି କାର୍ୟାଣି ଦୂତାଃ ପଂଡିତମାନିନଃ ।
ନ ଵିନଶ୍ୟେତ୍କଥଂ କାର୍ୟଂ ଵୈକ୍ଲବ୍ୟଂ ନ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ 39 ॥
ଲଂଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ୟ କଥଂ ନୁ ନ ଵୃଥା ଭଵେତ୍ ।
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଵାକ୍ୟଂ ମେ ଶୃଣୁୟାନ୍ନୋଦ୍ଵିଜେତ ଵା ।
ଇତି ସଂଚିଂତ୍ୟ ହନୁମାଂଶ୍ଚକାର ମତିମାନ୍ମତିମ୍ ॥ 40 ॥
ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣଂ ସୁବଂଧୁମନୁକୀର୍ତୟନ୍ ॥ 41 ॥
ନୈନାମୁଦ୍ଵେଜୟିଷ୍ୟାମି ତଦ୍ବଂଧୁଗତମାନସାମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵରିଷ୍ଠସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ॥ 42 ॥
ଶୁଭାନି ଧର୍ମୟୁକ୍ତାନି ଵଚନାନି ସମର୍ପୟନ୍ ।
ଶ୍ରାଵୟିଷ୍ୟାମି ସର୍ଵାଣି ମଧୁରାଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵନ୍ ଗିରମ୍ ॥ 43 ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧାସ୍ୟତି ୟଥାହୀୟଂ ତଥା ସର୍ଵଂ ସମାଦଧେ ।
ଇତି ସ ବହୁଵିଧଂ ମହାନୁଭାଵୋ ଜଗତିପତେଃ ପ୍ରମଦାମଵେକ୍ଷମାଣଃ ।
ମଧୁରମଵିତଥଂ ଜଗାଦ ଵାକ୍ୟଂ ଦ୍ରୁମଵିଟପାଂତରମାସ୍ଥିତୋ ହନୂମାନ୍ ॥ 44 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
