View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.35 Sundara Kanda - Sarga 35

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha pañchatriṃśassargaḥ ।

tāṃ tu rāmakathāṃ śrutvā vaidēhī vānararṣabhāt ।
uvācha vachanaṃ sāntvamidaṃ madhurayā girā ॥ 1 ॥

kva tē rāmēṇa saṃsargaḥ kathaṃ jānāsi lakṣmaṇam ।
vānarāṇāṃ narāṇāṃ cha kathamāsītsamāgamaḥ ॥ 2 ॥

yāni rāmasya liṅgāni lakṣmaṇasya cha vānara ।
tāni bhūyassamāchakṣva na māṃ śōkassamāviśēt ॥ 3 ॥

kīdṛśaṃ tasya saṃsthānaṃ rūpaṃ rāmasya kīdṛśam ।
kathamūrū kathaṃ bāhū lakṣmaṇasya cha śaṃsa mē ॥ 4 ॥

ēvamuktastu vaidēhyā hanumānmārutātmajaḥ ।
tatō rāmaṃ yathātattvamākhyātumupachakramē ॥ 5 ॥

jānantī bata diṣṭyā māṃ vaidēhi paripṛchChasi ।
bhartuḥ kamalapattrākṣi saṃsthānaṃ lakṣmaṇasya cha ॥ 6 ॥

yāni rāmasya chihnāni lakṣmaṇasya cha yāni vai ।
lakṣitāni viśālākṣi vadataśśṛṇu tāni mē ॥ 7 ॥

rāmaḥ kamalapattrākṣa ssarvasattvamanōharaḥ ।
rūpadākṣiṇyasampannaḥ prasūtō janakātmajē ॥ 8 ॥

tējasā'ditya saṅkāśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ ।
bṛhaspatisamō buddhyā yaśasā vāsavōpamaḥ ॥ 9 ॥

rakṣitā jīvalōkasya svajanasyābhirakṣitā ।
rakṣitā svasya vṛttasya dharmasya cha parantapaḥ ॥ 10 ॥

rāmō bhāmini lōkasya chāturvarṇyasya rakṣitā ।
maryādānāṃ cha lōkasya kartā kārayitā cha saḥ ॥ 11 ॥

archiṣmānarchitō'tyarthaṃ brahmacharyavratē sthitaḥ ।
sādhūnāmupakārajñaḥ prachārajñaścha karmaṇām ॥ 12 ॥

rājavidyāvinītaścha brāhmaṇānāmupāsitā ।
śrutavānśīlasampannō vinītaścha parantapaḥ ॥ 13 ॥

yajurvēdavinītaścha vēdavidbhissupūjitaḥ ।
dhanurvēdē cha vēdēṣu vēdāṅgēṣu cha niṣṭhitaḥ ॥ 14 ॥

vipulāṃsō mahābāhuḥ kambugrīvaśśubhānanaḥ ।
gūḍhajatrussutāmrākṣō rāmō dēvi janai śśrutaḥ ॥ 15 ॥

dundubhisvananirghōṣa ssnigdhavarṇaḥ pratāpavān ।
sama ssamavibhaktāṅgō varṇaṃ śyāmaṃ samāśritaḥ ॥ 16 ॥

tristhirastripralambaścha trisamastriṣu chōnnataḥ ।
tritāmrastriṣu cha snigdhō gambhīrastriṣu nityaśaḥ ॥ 17 ॥

trivalīvāṃstryavanataśchaturvyaṅgastriśīrṣavān ।
chatuṣkalaśchaturlēkhaśchatuṣkiṣkuśchatu ssamaḥ ॥ 18 ॥

chaturdaśasamadvandvaśchaturdaṃṣṭraśchaturgatiḥ ।
mahōṣṭhahanunāsaścha pañchasnigdhō'ṣṭavaṃśavān ॥ 19 ॥

daśapadmō daśabṛhattribhirvyāptō dviśuklavān ।
ṣaḍunnatō navatanustribhirvyāpnōti rāghavaḥ ॥ 20 ॥

satyadharmaparaśśrīmān saṅgrahānugrahē rataḥ ।
dēśakālavibhāgajñassarvalōkapriyaṃvadaḥ ॥ 21 ॥

bhrātā tasya cha dvaimātrassaumitriraparājitaḥ ।
anurāgēṇa rūpēṇa guṇaiśchaiva tathāvidhaḥ ॥ 22 ॥

tāvubhau naraśārdūlau tvaddarśanasamutsukau ।
vichinvantau mahīṃ kṛtsnāmasmābhirabhisaṅgatau ॥ 23 ॥

tvāmēva mārgamāṇau tau vicharantau vasundharām ।
dadarśaturmṛgapatiṃ pūrvajēnāvarōpitam ॥ 24 ॥

ṛśyamūkasya pṛṣṭhē tu bahupādapasaṅkulē ।
bhrāturbhayārtamāsīnaṃ sugrīvaṃ priyadarśanam ॥ 25 ॥

vayaṃ tu harirājaṃ taṃ sugrīvaṃ satyasaṅgaram ।
paricharyāmahē rājyātpūrvajēnāvarōpitam ॥ 26 ॥

tatastau chīravasanau dhanuḥ pravarapāṇinau ।
ṛśyamūkasya śailasya ramyaṃ dēśamupāgatau ॥ 27 ॥

sa tau dṛṣṭvā naravyāghrau dhanvinau vānararṣabhaḥ ।
avaplutō girēstasya śikharaṃ bhayamōhitaḥ ॥ 28 ॥

tatassa śikharē tasminvānarēndrō vyavasthitaḥ ।
tayōssamīpaṃ māmēva prēṣayāmāsa satvaram ॥ 29 ॥

tāvahaṃ puruṣavyāghrau sugrīvavachanātprabhū ।
rūpalakṣaṇasampannau kṛtāñjalirupasthitaḥ ॥ 30 ॥

tau parijñātatattvārthau mayā prītisamanvitau ।
pṛṣṭhamārōpya taṃ dēśaṃ prāpitau puruṣarṣabhau ॥ 31 ॥

nivēditau cha tattvēna sugrīvāya mahātmanē ।
tayōranyōnyasallāpādbhṛśaṃ prītirajāyata ॥ 32 ॥

tatastau prītisampannau harīśvaranarēśvarau ।
parasparakṛtāśvāsau kathayā pūrvavṛttayā ॥ 33 ॥

tatassa sāntvayāmāsa sugrīvaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ ।
strīhētōrvālinā bhrātrā nirastamurutējasā ॥ 34 ॥

tatastvannāśajaṃ śōkaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ ।
lakṣmaṇō vānarēndrāya sugrīvāya nyavēdayat ॥ 35 ॥

sa śrutvā vānarēndrastu lakṣmaṇēnēritaṃ vachaḥ ।
tadāsīnniṣprabhō'tyarthaṃ grahagrasta ivāṃśumān ॥ 36 ॥

tatastvadgātraśōbhīni rakṣasā hriyamāṇayā ।
yānyābharaṇajālāni pātitāni mahītalē ॥ 37 ॥

tāni sarvāṇi rāmāya ānīya hariyūthapāḥ ।
saṃhṛṣṭā darśayāmāsurgatiṃ tu na vidustava ॥ 38 ॥

tāni rāmāya dattāni mayaivōpahṛtāni cha ।
svanavantyavakīrṇāni tasminvigatachētasi ॥ 39 ॥

tānyaṅkē darśanīyāni kṛtvā bahuvidhaṃ tava ।
tēna dēvaprakāśēna dēvēna paridēvitam ॥ 40 ॥

paśyatastāni rudatastāmyataścha punaḥ punaḥ ।
prādīpayandāśarathēstāni śōkahutāśanam ॥ 41 ॥

śayitaṃ cha chiraṃ tēna duḥkhārtēna mahātmanā ।
mayāpi vividhairvākyaiḥ kṛchChrādutthāpitaḥ punaḥ ॥ 42 ॥

tāni dṛṣṭvā mahābāhurdarśayitvā muhurmuhuḥ ।
rāghavassaha saumitrissugrīvē sa nyavēdayat ॥ 43 ॥

sa tavādarśanādāryē rāghavaḥ paritapyatē ।
mahatā jvalatā nityamagninēvāgniparvataḥ ॥ 44 ॥

tvatkṛtē tamanidrā cha śōkaśchintā cha rāghavam ।
tāpayanti mahātmānamagnyagāramivāgnayaḥ ॥ 45 ॥

tavādarśanaśōkēna rāghavaḥ pravichālyatē ।
mahatā bhūmikampēna mahāniva śilōchchayaḥ ॥ 46 ॥

kānanāni suramyāṇi nadīḥ prasravaṇāni cha ।
charanna ratimāpnōti tvāmapaśyannṛpātmajē ॥ 47 ॥

sa tvāṃ manujaśārdūlaḥ kṣipraṃ prāpsyati rāghavaḥ ।
samitrabāndhavaṃ hatvā rāvaṇaṃ janakātmajē ॥ 48 ॥

sahitau rāmasugrīvāvubhāvakurutāṃ tadā ।
samayaṃ vālinaṃ hantuṃ tava chānvēṣaṇaṃ tathā ॥ 49 ॥

tatastābhyāṃ kumārābhyāṃ vīrābhyāṃ sa harīśvaraḥ ।
kiṣkindhāṃ samupāgamya vālī yuddhē nipātitaḥ ॥ 50 ॥

tatō nihatya tarasā rāmō vālinamāhavē ।
sarvarkṣaharisaṅghānāṃ sugrīvamakarōtpatim ॥ 51 ॥

rāmasugrīvayōraikyaṃ dēvyēvaṃ samajāyata ।
hanumantaṃ cha māṃ viddhi tayōrdūtamihāgatam ॥ 52 ॥

svarājyaṃ prāpya sugrīvassamānīya harīśvarān ।
tvadarthaṃ prēṣayāmāsa diśō daśa mahābalān ॥ 53 ॥

ādiṣṭā vānarēndrēṇa sugrīvēṇa mahaujasā ।
adrirājapratīkāśāssarvataḥ prasthitau mahīm ॥ 54 ॥

tatastē mārgamāṇā vai sugrīvavachanāturāḥ ।
charanti vasudhāṃ kṛtsnāṃ vayamanyē cha vānarāḥ ॥ 55 ॥

aṅgadō nāma lakṣmīvānvālisūnurmahābalaḥ ।
prasthitaḥ kapiśārdūlastribhāgabalasaṃvṛtaḥ ॥ 56 ॥

tēṣāṃ nō vipraṇaṣṭānāṃ vindhyē parvatasattamē ।
bhṛśaṃ śōkaparītānāmahōrātragaṇā gatāḥ ॥ 57 ॥

tē vayaṃ kāryanairāśyātkālasyātikramēṇa cha ।
bhayāchcha kapirājasya prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitāḥ ॥ 58 ॥

vichitya vanadurgāṇi giriprasravaṇāni cha ।
anāsādya padaṃ dēvyāḥ prāṇāṃstyaktuṃ samudyatāḥ ॥ 59 ॥

dṛṣṭvā prāyōpaviṣṭāṃścha sarvānvānarapuṅgavān ।
bhṛśaṃ śōkārṇavē magnaḥ paryadēvayadaṅgadaḥ ॥ 60 ॥

tava nāśaṃ cha vaidēhi vālinaścha vadhaṃ tathā ।
prāyōpavēśamasmākaṃ maraṇaṃ cha jaṭāyuṣaḥ ॥ 61 ॥

tēṣāṃ nasvāmisandēśānnirāśānāṃ mumūrṣatām ।
kāryahētōrivāyātaśśakunirvīryavānmahān ॥ 62 ॥

gṛdhrarājasya sōdaryaḥ sampātirnāma gṛdhrarāṭ ।
śrutvā bhrātṛvadhaṃ kōpādidaṃ vachanamabravīt ॥ 63 ॥

yavīyānkēna mē bhrātā hataḥ kva cha nipātitaḥ ।
ētadākhyātumichChāmi bhavadbhirvānarōttamāḥ ॥ 64 ॥

aṅgadō'kathayattasya janasthānē mahadvadham ।
rakṣasā bhīmarūpēṇa tvāmuddiśya yathātatham ॥ 65 ॥

jaṭāyuṣō vadhaṃ śrutvā duḥkhitassō'ruṇātmajaḥ ।
tvāṃ śaśaṃsa varārōhē vasantīṃ rāvaṇālayē ॥ 66 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā sampātēḥ prītivardhanam ।
aṅgadapramukhāstūrṇaṃ tatassamprasthitā vayam ॥ 67 ॥

vindhyādutthāya samprāptā ssāgarasyāntamuttaram ।
tvaddharśanakṛtōtsāhā hṛṣṭāstuṣṭāḥ plavaṅgamāḥ ॥ 68 ॥

aṅgadapramukhāssarvē vēlōpāntamupasthitāḥ ।
chintāṃ jagmuḥ punarbhītāstvaddarśanasamutsukāḥ ॥ 69 ॥

athāhaṃ harisainyasya sāgaraṃ prēkṣya sīdataḥ ।
vyavadhūya bhayaṃ tīvraṃ yōjanānāṃ śataṃ plutaḥ ॥ 70 ॥

laṅkā chāpi mayā rātrau praviṣṭā rākṣasākulā ।
rāvaṇaścha mayā dṛṣṭastvaṃ cha śōkapariplutā ॥ 71 ॥

ētattē sarvamākhyātaṃ yathāvṛttamananditē ।
abhibhāṣasva māṃ dēvi dūtō dāśarathēraham ॥ 72 ॥

taṃ māṃ rāmakṛtōdyōgaṃ tvannimittamihāgatam ।
sugrīvasachivaṃ dēvi buddhyasva pavanātmajam ॥ 73 ॥

kuśalī tava kākutsthassarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ ।
gurōrārādhanē yuktō lakṣmaṇaścha sulakṣaṇaḥ ॥ 74 ॥

tasya vīryavatō dēvi bhartustava hitē rataḥ ।
ahamēkastu samprāpta ssugrīvavachanādiha ॥ 75 ॥

mayēyamasahāyēna charatā kāmarūpiṇā ।
dakṣiṇā diganukrāntā tvanmārgavichayaiṣiṇā ॥ 76 ॥

diṣṭyāhaṃ harisainyānāṃ tvannāśamanuśōchatām ।
apanēṣyāmi santāpaṃ tavābhigamaśaṃsanāt ॥ 77 ॥

diṣṭyā hi mama na vyarthaṃ dēvi sāgaralaṅghanam ।
prāpsyāmyahamidaṃ diṣṭyā tvaddarśanakṛtaṃ yaśaḥ ॥ 78 ॥

rāghavaścha mahāvīryaḥ kṣipraṃ tvāmabhipatsyatē ।
samitrabāndhavaṃ hatvā rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ॥ 79 ॥

mālyavānnāma vaidēhi girīṇāmuttamō giriḥ ।
tatō gachChati gōkarṇaṃ parvataṃ kēsarī hariḥ ॥ 80 ॥

sa cha dēvarṣibhirdiṣṭaḥ pitā mama mahākapiḥ ।
tīrthē nadīpatēḥ puṇyē śambasādanamuddharat ॥ 81 ॥

tasyāhaṃ hariṇaḥ kṣētrē jātō vātēna maithili ।
hanumāniti vikhyātō lōkē svēnaiva karmaṇā ॥ 82 ॥

viśvāsārthaṃ tu vaidēhi bharturuktā mayā guṇāḥ ।
achirādrāghavō dēvi tvāmitō nayitā'naghē ॥ 83 ॥

ēvaṃ viśvāsitā sītā hētubhiśśōkakarśitā ।
upapannairabhijñānairdūtaṃ tamavagachChati ॥ 84 ॥

atulaṃ cha gatā harṣaṃ praharṣēṇa cha jānakī ।
nētrābhyāṃ vakrapakṣmābhyāṃ mumōchānandajaṃ jalam ॥ 85 ॥

chāru tadvadanaṃ tasyāstāmraśuklāyatēkṣaṇam ।
aśōbhata viśālākṣyā rāhumukta ivōḍurāṭ ॥ 86 ॥

hanumantaṃ kapiṃ vyaktaṃ manyatē nānyathēti sā ।
athōvācha hanūmāṃstāmuttaraṃ priyadarśanām ॥ 87 ॥

ētattē sarvamākhyātaṃ samāśvasihi maithili ।
kiṃ karōmi kathaṃ vā tē rōchatē pratiyāmyaham ॥ 88 ॥

hatē'surē saṃyati śambasādanē kapipravīrēṇa maharṣichōdanāt ।
tatō'smi vāyuprabhavō hi maithili prabhāvatastatpratimaścha vānaraḥ ॥ 89 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē pañchatriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: