ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුංදරකාංඩම් ।
අථ පංචත්රිංශස්සර්ගඃ ।
තාං තු රාමකථාං ශ්රුත්වා වෛදේහී වානරර්ෂභාත් ।
උවාච වචනං සාංත්වමිදං මධුරයා ගිරා ॥ 1 ॥
ක්ව තේ රාමේණ සංසර්ගඃ කථං ජානාසි ලක්ෂ්මණම් ।
වානරාණාං නරාණාං ච කථමාසීත්සමාගමඃ ॥ 2 ॥
යානි රාමස්ය ලිංගානි ලක්ෂ්මණස්ය ච වානර ।
තානි භූයස්සමාචක්ෂ්ව න මාං ශෝකස්සමාවිශේත් ॥ 3 ॥
කීදෘශං තස්ය සංස්ථානං රූපං රාමස්ය කීදෘශම් ।
කථමූරූ කථං බාහූ ලක්ෂ්මණස්ය ච ශංස මේ ॥ 4 ॥
ඒවමුක්තස්තු වෛදේහ්යා හනුමාන්මාරුතාත්මජඃ ।
තතෝ රාමං යථාතත්ත්වමාඛ්යාතුමුපචක්රමේ ॥ 5 ॥
ජානංතී බත දිෂ්ට්යා මාං වෛදේහි පරිපෘච්ඡසි ।
භර්තුඃ කමලපත්ත්රාක්ෂි සංස්ථානං ලක්ෂ්මණස්ය ච ॥ 6 ॥
යානි රාමස්ය චිහ්නානි ලක්ෂ්මණස්ය ච යානි වෛ ।
ලක්ෂිතානි විශාලාක්ෂි වදතශ්ශෘණු තානි මේ ॥ 7 ॥
රාමඃ කමලපත්ත්රාක්ෂ ස්සර්වසත්ත්වමනෝහරඃ ।
රූපදාක්ෂිණ්යසංපන්නඃ ප්රසූතෝ ජනකාත්මජේ ॥ 8 ॥
තේජසාऽදිත්ය සංකාශඃ ක්ෂමයා පෘථිවීසමඃ ।
බෘහස්පතිසමෝ බුද්ධ්යා යශසා වාසවෝපමඃ ॥ 9 ॥
රක්ෂිතා ජීවලෝකස්ය ස්වජනස්යාභිරක්ෂිතා ।
රක්ෂිතා ස්වස්ය වෘත්තස්ය ධර්මස්ය ච පරංතපඃ ॥ 10 ॥
රාමෝ භාමිනි ලෝකස්ය චාතුර්වර්ණ්යස්ය රක්ෂිතා ।
මර්යාදානාං ච ලෝකස්ය කර්තා කාරයිතා ච සඃ ॥ 11 ॥
අර්චිෂ්මානර්චිතෝऽත්යර්ථං බ්රහ්මචර්යව්රතේ ස්ථිතඃ ।
සාධූනාමුපකාරජ්ඤඃ ප්රචාරජ්ඤශ්ච කර්මණාම් ॥ 12 ॥
රාජවිද්යාවිනීතශ්ච බ්රාහ්මණානාමුපාසිතා ।
ශ්රුතවාන්ශීලසංපන්නෝ විනීතශ්ච පරංතපඃ ॥ 13 ॥
යජුර්වේදවිනීතශ්ච වේදවිද්භිස්සුපූජිතඃ ।
ධනුර්වේදේ ච වේදේෂු වේදාංගේෂු ච නිෂ්ඨිතඃ ॥ 14 ॥
විපුලාංසෝ මහාබාහුඃ කංබුග්රීවශ්ශුභානනඃ ।
ගූඪජත්රුස්සුතාම්රාක්ෂෝ රාමෝ දේවි ජනෛ ශ්ශ්රුතඃ ॥ 15 ॥
දුංදුභිස්වනනිර්ඝෝෂ ස්ස්නිග්ධවර්ණඃ ප්රතාපවාන් ।
සම ස්සමවිභක්තාංගෝ වර්ණං ශ්යාමං සමාශ්රිතඃ ॥ 16 ॥
ත්රිස්ථිරස්ත්රිප්රලංබශ්ච ත්රිසමස්ත්රිෂු චෝන්නතඃ ।
ත්රිතාම්රස්ත්රිෂු ච ස්නිග්ධෝ ගංභීරස්ත්රිෂු නිත්යශඃ ॥ 17 ॥
ත්රිවලීවාංස්ත්ර්යවනතශ්චතුර්ව්යංගස්ත්රිශීර්ෂවාන් ।
චතුෂ්කලශ්චතුර්ලේඛශ්චතුෂ්කිෂ්කුශ්චතු ස්සමඃ ॥ 18 ॥
චතුර්දශසමද්වංද්වශ්චතුර්දංෂ්ට්රශ්චතුර්ගතිඃ ।
මහෝෂ්ඨහනුනාසශ්ච පංචස්නිග්ධෝऽෂ්ටවංශවාන් ॥ 19 ॥
දශපද්මෝ දශබෘහත්ත්රිභිර්ව්යාප්තෝ ද්විශුක්ලවාන් ।
ෂඩුන්නතෝ නවතනුස්ත්රිභිර්ව්යාප්නෝති රාඝවඃ ॥ 20 ॥
සත්යධර්මපරශ්ශ්රීමාන් සංග්රහානුග්රහේ රතඃ ।
දේශකාලවිභාගජ්ඤස්සර්වලෝකප්රියංවදඃ ॥ 21 ॥
භ්රාතා තස්ය ච ද්වෛමාත්රස්සෞමිත්රිරපරාජිතඃ ।
අනුරාගේණ රූපේණ ගුණෛශ්චෛව තථාවිධඃ ॥ 22 ॥
තාවුභෞ නරශාර්දූලෞ ත්වද්දර්ශනසමුත්සුකෞ ।
විචින්වංතෞ මහීං කෘත්ස්නාමස්මාභිරභිසංගතෞ ॥ 23 ॥
ත්වාමේව මාර්ගමාණෞ තෞ විචරංතෞ වසුංධරාම් ।
දදර්ශතුර්මෘගපතිං පූර්වජේනාවරෝපිතම් ॥ 24 ॥
ඍශ්යමූකස්ය පෘෂ්ඨේ තු බහුපාදපසංකුලේ ।
භ්රාතුර්භයාර්තමාසීනං සුග්රීවං ප්රියදර්ශනම් ॥ 25 ॥
වයං තු හරිරාජං තං සුග්රීවං සත්යසංගරම් ।
පරිචර්යාමහේ රාජ්යාත්පූර්වජේනාවරෝපිතම් ॥ 26 ॥
තතස්තෞ චීරවසනෞ ධනුඃ ප්රවරපාණිනෞ ।
ඍශ්යමූකස්ය ශෛලස්ය රම්යං දේශමුපාගතෞ ॥ 27 ॥
ස තෞ දෘෂ්ට්වා නරව්යාඝ්රෞ ධන්විනෞ වානරර්ෂභඃ ।
අවප්ලුතෝ ගිරේස්තස්ය ශිඛරං භයමෝහිතඃ ॥ 28 ॥
තතස්ස ශිඛරේ තස්මින්වානරේංද්රෝ ව්යවස්ථිතඃ ।
තයෝස්සමීපං මාමේව ප්රේෂයාමාස සත්වරම් ॥ 29 ॥
තාවහං පුරුෂව්යාඝ්රෞ සුග්රීවවචනාත්ප්රභූ ।
රූපලක්ෂණසංපන්නෞ කෘතාංජලිරුපස්ථිතඃ ॥ 30 ॥
තෞ පරිජ්ඤාතතත්ත්වාර්ථෞ මයා ප්රීතිසමන්විතෞ ।
පෘෂ්ඨමාරෝප්ය තං දේශං ප්රාපිතෞ පුරුෂර්ෂභෞ ॥ 31 ॥
නිවේදිතෞ ච තත්ත්වේන සුග්රීවාය මහාත්මනේ ।
තයෝරන්යෝන්යසල්ලාපාද්භෘශං ප්රීතිරජායත ॥ 32 ॥
තතස්තෞ ප්රීතිසංපන්නෞ හරීශ්වරනරේශ්වරෞ ।
පරස්පරකෘතාශ්වාසෞ කථයා පූර්වවෘත්තයා ॥ 33 ॥
තතස්ස සාංත්වයාමාස සුග්රීවං ලක්ෂ්මණාග්රජඃ ।
ස්ත්රීහේතෝර්වාලිනා භ්රාත්රා නිරස්තමුරුතේජසා ॥ 34 ॥
තතස්ත්වන්නාශජං ශෝකං රාමස්යාක්ලිෂ්ටකර්මණඃ ।
ලක්ෂ්මණෝ වානරේංද්රාය සුග්රීවාය න්යවේදයත් ॥ 35 ॥
ස ශ්රුත්වා වානරේංද්රස්තු ලක්ෂ්මණේනේරිතං වචඃ ।
තදාසීන්නිෂ්ප්රභෝऽත්යර්ථං ග්රහග්රස්ත ඉවාංශුමාන් ॥ 36 ॥
තතස්ත්වද්ගාත්රශෝභීනි රක්ෂසා හ්රියමාණයා ।
යාන්යාභරණජාලානි පාතිතානි මහීතලේ ॥ 37 ॥
තානි සර්වාණි රාමාය ආනීය හරියූථපාඃ ।
සංහෘෂ්ටා දර්ශයාමාසුර්ගතිං තු න විදුස්තව ॥ 38 ॥
තානි රාමාය දත්තානි මයෛවෝපහෘතානි ච ।
ස්වනවංත්යවකීර්ණානි තස්මින්විගතචේතසි ॥ 39 ॥
තාන්යංකේ දර්ශනීයානි කෘත්වා බහුවිධං තව ।
තේන දේවප්රකාශේන දේවේන පරිදේවිතම් ॥ 40 ॥
පශ්යතස්තානි රුදතස්තාම්යතශ්ච පුනඃ පුනඃ ।
ප්රාදීපයංදාශරථේස්තානි ශෝකහුතාශනම් ॥ 41 ॥
ශයිතං ච චිරං තේන දුඃඛාර්තේන මහාත්මනා ।
මයාපි විවිධෛර්වාක්යෛඃ කෘච්ඡ්රාදුත්ථාපිතඃ පුනඃ ॥ 42 ॥
තානි දෘෂ්ට්වා මහාබාහුර්දර්ශයිත්වා මුහුර්මුහුඃ ।
රාඝවස්සහ සෞමිත්රිස්සුග්රීවේ ස න්යවේදයත් ॥ 43 ॥
ස තවාදර්ශනාදාර්යේ රාඝවඃ පරිතප්යතේ ।
මහතා ජ්වලතා නිත්යමග්නිනේවාග්නිපර්වතඃ ॥ 44 ॥
ත්වත්කෘතේ තමනිද්රා ච ශෝකශ්චිංතා ච රාඝවම් ।
තාපයංති මහාත්මානමග්න්යගාරමිවාග්නයඃ ॥ 45 ॥
තවාදර්ශනශෝකේන රාඝවඃ ප්රවිචාල්යතේ ।
මහතා භූමිකංපේන මහානිව ශිලෝච්චයඃ ॥ 46 ॥
කානනානි සුරම්යාණි නදීඃ ප්රස්රවණානි ච ।
චරන්න රතිමාප්නෝති ත්වාමපශ්යන්නෘපාත්මජේ ॥ 47 ॥
ස ත්වාං මනුජශාර්දූලඃ ක්ෂිප්රං ප්රාප්ස්යති රාඝවඃ ।
සමිත්රබාංධවං හත්වා රාවණං ජනකාත්මජේ ॥ 48 ॥
සහිතෞ රාමසුග්රීවාවුභාවකුරුතාං තදා ।
සමයං වාලිනං හංතුං තව චාන්වේෂණං තථා ॥ 49 ॥
තතස්තාභ්යාං කුමාරාභ්යාං වීරාභ්යාං ස හරීශ්වරඃ ।
කිෂ්කිංධාං සමුපාගම්ය වාලී යුද්ධේ නිපාතිතඃ ॥ 50 ॥
තතෝ නිහත්ය තරසා රාමෝ වාලිනමාහවේ ।
සර්වර්ක්ෂහරිසංඝානාං සුග්රීවමකරෝත්පතිම් ॥ 51 ॥
රාමසුග්රීවයෝරෛක්යං දේව්යේවං සමජායත ।
හනුමංතං ච මාං විද්ධි තයෝර්දූතමිහාගතම් ॥ 52 ॥
ස්වරාජ්යං ප්රාප්ය සුග්රීවස්සමානීය හරීශ්වරාන් ।
ත්වදර්ථං ප්රේෂයාමාස දිශෝ දශ මහාබලාන් ॥ 53 ॥
ආදිෂ්ටා වානරේංද්රේණ සුග්රීවේණ මහෞජසා ।
අද්රිරාජප්රතීකාශාස්සර්වතඃ ප්රස්ථිතෞ මහීම් ॥ 54 ॥
තතස්තේ මාර්ගමාණා වෛ සුග්රීවවචනාතුරාඃ ।
චරංති වසුධාං කෘත්ස්නාං වයමන්යේ ච වානරාඃ ॥ 55 ॥
අංගදෝ නාම ලක්ෂ්මීවාන්වාලිසූනුර්මහාබලඃ ।
ප්රස්ථිතඃ කපිශාර්දූලස්ත්රිභාගබලසංවෘතඃ ॥ 56 ॥
තේෂාං නෝ විප්රණෂ්ටානාං විංධ්යේ පර්වතසත්තමේ ।
භෘශං ශෝකපරීතානාමහෝරාත්රගණා ගතාඃ ॥ 57 ॥
තේ වයං කාර්යනෛරාශ්යාත්කාලස්යාතික්රමේණ ච ।
භයාච්ච කපිරාජස්ය ප්රාණාංස්ත්යක්තුං ව්යවස්ථිතාඃ ॥ 58 ॥
විචිත්ය වනදුර්ගාණි ගිරිප්රස්රවණානි ච ।
අනාසාද්ය පදං දේව්යාඃ ප්රාණාංස්ත්යක්තුං සමුද්යතාඃ ॥ 59 ॥
දෘෂ්ට්වා ප්රායෝපවිෂ්ටාංශ්ච සර්වාන්වානරපුංගවාන් ।
භෘශං ශෝකාර්ණවේ මග්නඃ පර්යදේවයදංගදඃ ॥ 60 ॥
තව නාශං ච වෛදේහි වාලිනශ්ච වධං තථා ।
ප්රායෝපවේශමස්මාකං මරණං ච ජටායුෂඃ ॥ 61 ॥
තේෂාං නස්වාමිසංදේශාන්නිරාශානාං මුමූර්ෂතාම් ।
කාර්යහේතෝරිවායාතශ්ශකුනිර්වීර්යවාන්මහාන් ॥ 62 ॥
ගෘධ්රරාජස්ය සෝදර්යඃ සංපාතිර්නාම ගෘධ්රරාට් ।
ශ්රුත්වා භ්රාතෘවධං කෝපාදිදං වචනමබ්රවීත් ॥ 63 ॥
යවීයාන්කේන මේ භ්රාතා හතඃ ක්ව ච නිපාතිතඃ ।
ඒතදාඛ්යාතුමිච්ඡාමි භවද්භිර්වානරෝත්තමාඃ ॥ 64 ॥
අංගදෝऽකථයත්තස්ය ජනස්ථානේ මහද්වධම් ।
රක්ෂසා භීමරූපේණ ත්වාමුද්දිශ්ය යථාතථම් ॥ 65 ॥
ජටායුෂෝ වධං ශ්රුත්වා දුඃඛිතස්සෝऽරුණාත්මජඃ ।
ත්වාං ශශංස වරාරෝහේ වසංතීං රාවණාලයේ ॥ 66 ॥
තස්ය තද්වචනං ශ්රුත්වා සංපාතේඃ ප්රීතිවර්ධනම් ।
අංගදප්රමුඛාස්තූර්ණං තතස්සංප්රස්ථිතා වයම් ॥ 67 ॥
විංධ්යාදුත්ථාය සංප්රාප්තා ස්සාගරස්යාංතමුත්තරම් ।
ත්වද්ධර්ශනකෘතෝත්සාහා හෘෂ්ටාස්තුෂ්ටාඃ ප්ලවංගමාඃ ॥ 68 ॥
අංගදප්රමුඛාස්සර්වේ වේලෝපාංතමුපස්ථිතාඃ ।
චිංතාං ජග්මුඃ පුනර්භීතාස්ත්වද්දර්ශනසමුත්සුකාඃ ॥ 69 ॥
අථාහං හරිසෛන්යස්ය සාගරං ප්රේක්ෂ්ය සීදතඃ ।
ව්යවධූය භයං තීව්රං යෝජනානාං ශතං ප්ලුතඃ ॥ 70 ॥
ලංකා චාපි මයා රාත්රෞ ප්රවිෂ්ටා රාක්ෂසාකුලා ।
රාවණශ්ච මයා දෘෂ්ටස්ත්වං ච ශෝකපරිප්ලුතා ॥ 71 ॥
ඒතත්තේ සර්වමාඛ්යාතං යථාවෘත්තමනංදිතේ ।
අභිභාෂස්ව මාං දේවි දූතෝ දාශරථේරහම් ॥ 72 ॥
තං මාං රාමකෘතෝද්යෝගං ත්වන්නිමිත්තමිහාගතම් ।
සුග්රීවසචිවං දේවි බුද්ධ්යස්ව පවනාත්මජම් ॥ 73 ॥
කුශලී තව කාකුත්ස්ථස්සර්වශස්ත්රභෘතාං වරඃ ।
ගුරෝරාරාධනේ යුක්තෝ ලක්ෂ්මණශ්ච සුලක්ෂණඃ ॥ 74 ॥
තස්ය වීර්යවතෝ දේවි භර්තුස්තව හිතේ රතඃ ।
අහමේකස්තු සංප්රාප්ත ස්සුග්රීවවචනාදිහ ॥ 75 ॥
මයේයමසහායේන චරතා කාමරූපිණා ।
දක්ෂිණා දිගනුක්රාංතා ත්වන්මාර්ගවිචයෛෂිණා ॥ 76 ॥
දිෂ්ට්යාහං හරිසෛන්යානාං ත්වන්නාශමනුශෝචතාම් ।
අපනේෂ්යාමි සංතාපං තවාභිගමශංසනාත් ॥ 77 ॥
දිෂ්ට්යා හි මම න ව්යර්ථං දේවි සාගරලංඝනම් ।
ප්රාප්ස්යාම්යහමිදං දිෂ්ට්යා ත්වද්දර්ශනකෘතං යශඃ ॥ 78 ॥
රාඝවශ්ච මහාවීර්යඃ ක්ෂිප්රං ත්වාමභිපත්ස්යතේ ।
සමිත්රබාංධවං හත්වා රාවණං රාක්ෂසාධිපම් ॥ 79 ॥
මාල්යවාන්නාම වෛදේහි ගිරීණාමුත්තමෝ ගිරිඃ ।
තතෝ ගච්ඡති ගෝකර්ණං පර්වතං කේසරී හරිඃ ॥ 80 ॥
ස ච දේවර්ෂිභිර්දිෂ්ටඃ පිතා මම මහාකපිඃ ।
තීර්ථේ නදීපතේඃ පුණ්යේ ශංබසාදනමුද්ධරත් ॥ 81 ॥
තස්යාහං හරිණඃ ක්ෂේත්රේ ජාතෝ වාතේන මෛථිලි ।
හනුමානිති විඛ්යාතෝ ලෝකේ ස්වේනෛව කර්මණා ॥ 82 ॥
විශ්වාසාර්ථං තු වෛදේහි භර්තුරුක්තා මයා ගුණාඃ ।
අචිරාද්රාඝවෝ දේවි ත්වාමිතෝ නයිතාऽනඝේ ॥ 83 ॥
ඒවං විශ්වාසිතා සීතා හේතුභිශ්ශෝකකර්ශිතා ।
උපපන්නෛරභිජ්ඤානෛර්දූතං තමවගච්ඡති ॥ 84 ॥
අතුලං ච ගතා හර්ෂං ප්රහර්ෂේණ ච ජානකී ।
නේත්රාභ්යාං වක්රපක්ෂ්මාභ්යාං මුමෝචානංදජං ජලම් ॥ 85 ॥
චාරු තද්වදනං තස්යාස්තාම්රශුක්ලායතේක්ෂණම් ।
අශෝභත විශාලාක්ෂ්යා රාහුමුක්ත ඉවෝඩුරාට් ॥ 86 ॥
හනුමංතං කපිං ව්යක්තං මන්යතේ නාන්යථේති සා ।
අථෝවාච හනූමාංස්තාමුත්තරං ප්රියදර්ශනාම් ॥ 87 ॥
ඒතත්තේ සර්වමාඛ්යාතං සමාශ්වසිහි මෛථිලි ।
කිං කරෝමි කථං වා තේ රෝචතේ ප්රතියාම්යහම් ॥ 88 ॥
හතේऽසුරේ සංයති ශංබසාදනේ කපිප්රවීරේණ මහර්ෂිචෝදනාත් ।
තතෝऽස්මි වායුප්රභවෝ හි මෛථිලි ප්රභාවතස්තත්ප්රතිමශ්ච වානරඃ ॥ 89 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුංදරකාංඩේ පංචත්රිංශස්සර්ගඃ ॥
