View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.46 Sundara Kanda - Sarga 46

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ṣaṭchatvāriṃśassargaḥ ।

hatānmantrisutān buddhvā vānarēṇa mahātmanā ।
rāvaṇassaṃvṛtākāraśchakāra matimuttamām ॥ 1 ॥

sa virūpākṣayūpākṣau durdharaṃ chaiva rākṣasam ।
praghasaṃ bhāsakarṇaṃ cha pañchasēnāgranāyakān ॥ 2 ॥

sandidēśa daśagrīvō vīrānnayaviśāradān ।
hanumadgrahaṇavyagrānvāyuvēgasamānyudhi ॥ 3 ॥

yāta sēnāgragāssarvē mahābalaparigrahāḥ ।
savājirathamātaṅgāssa kapiśśāsyatāmiti ॥ 4 ॥

yatnaiścha khalu bhāvyaṃ syāttamāsādya vanālayam ।
karma chāpi samādhēyaṃ dēśakālāvirōdhinam ॥ 5 ॥

na hyahaṃ taṃ kapiṃ manyē karmaṇā pratitarkayan ।
sarvathā tanmahadbhūtaṃ mahābalaparigraham ॥ 6 ॥

bhavēdindrēṇa vā sṛṣṭamasmadarthaṃ tapōbalāt ।
sanāgayakṣagandharvā dēvāsuramaharṣayaḥ ॥ 7 ॥

yuṣmābhissahitaissarvairmayā saha vinirjitāḥ ।
tairavaśyaṃ vidhātavyaṃ vyalīkaṃ kiñchidēva naḥ ॥ 8 ॥

tadēva nātra sandēhaḥ prasahya parigṛhyatām ।
nāvamānyō bhavadbhiścha harirdhīraparākramaḥ ॥ 9 ॥

dṛṣṭā hi harayaḥ pūrvaṃ mayā vipulavikramāḥ ।
vālī cha sahasugrīvō jāmbavāṃścha mahābalaḥ ॥ 10 ॥

nīlassēnāpatiśchaiva yē chānyē dvividādayaḥ ।
naivaṃ tēṣāṃ gatirbhīmā na tējō na parākramaḥ ॥ 11 ॥

na matirna balōtsāhau na rūpaparikalpanam ।
mahatsattvamidaṃ jñēyaṃ kapirūpaṃ vyavasthitam ॥ 12 ॥

prayatnaṃ mahadāsthāya kriyatāmasya nigrahaḥ ।
kāmaṃ lōkāstrayassēndrāssasurāsuramānavāḥ ॥ 13 ॥

bhavatāmagrataḥ sthātuṃ na paryāptā raṇājirē ।
tathāpi tu nayajñēna jayamākāṅkṣatā raṇē ॥ 14 ॥

ātmā rakṣyaḥ prayatnēna yuddhasiddhirhi chañchalā ।
tē svāmivachanaṃ sarvē pratigṛhya mahaujasaḥ ॥ 15 ॥

samutpēturmahāvēgā hutāśasamatējasaḥ ।
rathairmattaiścha mātaṅgairvājibhiścha mahājavaiḥ ॥ 16 ॥

śastraiścha vividhaistīkṣṇaissarvaiśchōpachitā balaiḥ ।
tatastaṃ dadṛśurvīrā dīpyamānaṃ mahākapim ॥ 17 ॥

raśmimantamivōdyantaṃ svatējōraśmimālinam ।
tōraṇasthaṃ mahōtsāhaṃ mahāsattvaṃ mahābalam ॥ 18 ॥

mahāmatiṃ mahāvēgaṃ mahākāyaṃ mahābalam ।
taṃ samīkṣyaiva tē sarvē dikṣu sarvāsvavasthitāḥ ॥ 19 ॥

tai staiḥ praharaṇairbhīmairabhipētustatastataḥ ।
tasya pañchāyasāstīkṣṇāśśitāḥ pītamukhāśśarāḥ ॥ 20 ॥

śirasyutpalapatrābhā durdharēṇa nipātitāḥ ।
sa taiḥ pañchabhirāviddhaśśaraiśśirasi vānaraḥ ॥ 21 ॥

utpapāta nadan vyōmni diśō daśa vinādayan ।
tatastu durdharō vīrassarathassajyakārmukaḥ ॥ 22 ॥

kiran śaraśataistīkṣṇairabhipēdē mahābalaḥ ।
sa kapirvārayāmāsa taṃ vyōmni śaravarṣiṇam ॥ 23 ॥

vṛṣṭimantaṃ payōdāntē payōdamiva mārutaḥ ।
ardhyamānastatastēna durdharēṇānilātmajaḥ ॥ 24 ॥

chakāra kadanaṃ bhūyō vyavardhata cha vēgavān ।
sa dūraṃ sahasōtpatya durdharasya rathē hariḥ ॥ 25 ॥

nipapāta mahāvēgō vidyudrāśirgirāviva ।
tatassa mathitāṣṭāśvaṃ rathaṃ bhagnākṣakūbaram ॥ 26 ॥

vihāya nyapatadbhūmau durdharastyaktajīvitaḥ ।
taṃ virūpākṣayūpākṣau dṛṣṭvā nipatitaṃ bhuvi ॥ 27 ॥

sañjātarōṣau durdharṣāvutpēturarindamau ।
sa tābhyāṃ sahasōtpatya viṣṭhitō vimalē'mbarē ॥ 28 ॥

mudgarābhyāṃ mahābāhurvakṣasyabhihataḥ kapiḥ ।
tayōrvēgavatōrvēgaṃ vinihatya mahābalaḥ ॥ 29 ॥

nipapāta punarbhūmau suparṇasamavikramaḥ ।
sa sālavṛkṣamāsādya tamutpāṭya cha vānaraḥ ॥ 30 ॥

tāvubhau rākṣasau vīrau jaghāna pavanātmajaḥ ।
tatastāṃstrīnhatānjñātvā vānarēṇa tarasvinā ॥ 31 ॥

abhipēdē mahāvēgaḥ prasahya praghasō harim ।
bhāsakarṇaścha saṅkṛddhaśśūlamādāya vīryavān ॥ 32 ॥

ēkataḥ kapiśārdūlaṃ yaśasvinamavasthitam ।
paṭṭisēna śitāgrēṇa praghasaḥ pratyayōdhayat ॥ 33 ॥

bhāsakarṇaścha śūlēna rākṣasaḥ kapisattamam ।
sa tābhyāṃ vikṣatairgātrairasṛgdigdhatanūruhaḥ ॥ 34 ॥

abhavadvānaraḥ kruddhō bālasūryasamaprabhaḥ ।
samutpāṭya girēśśṛṅgaṃ samṛgavyālapādapam ॥ 35 ॥

jaghāna hanumān vīrō rākṣasau kapikuñjaraḥ ।
tatastēṣvavasannēṣu sēnāpatiṣu pañchasu ॥ 36 ॥

balaṃ tadavaśēṣaṃ cha nāśayāmāsa vānaraḥ ।
aśvairaśvān gajairnāgān yōdhairyōdhān rathairathān ॥ 37 ॥

sa kapirnāśayāmāsa sahasrākṣa ivāsurān ।
hatairnāgaiścha turagairbhagnākṣaiścha mahārathaiḥ ॥ 38 ॥

hataiścha rākṣasairbhūmī ruddhamārgā samantataḥ ।
tataḥ kapistāndhvajinīpatīn raṇē nihatya vīrānsabalānsavāhanān ।
samīkṣya vīraḥ parigṛhya tōraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣayē ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣaṭchatvāriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: