ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ହତାନ୍ମଂତ୍ରିସୁତାନ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵାନରେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ରାଵଣସ୍ସଂଵୃତାକାରଶ୍ଚକାର ମତିମୁତ୍ତମାମ୍ ॥ 1 ॥
ସ ଵିରୂପାକ୍ଷୟୂପାକ୍ଷୌ ଦୁର୍ଧରଂ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ପ୍ରଘସଂ ଭାସକର୍ଣଂ ଚ ପଂଚସେନାଗ୍ରନାୟକାନ୍ ॥ 2 ॥
ସଂଦିଦେଶ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵୀରାନ୍ନୟଵିଶାରଦାନ୍ ।
ହନୁମଦ୍ଗ୍ରହଣଵ୍ୟଗ୍ରାନ୍ଵାୟୁଵେଗସମାନ୍ୟୁଧି ॥ 3 ॥
ୟାତ ସେନାଗ୍ରଗାସ୍ସର୍ଵେ ମହାବଲପରିଗ୍ରହାଃ ।
ସଵାଜିରଥମାତଂଗାସ୍ସ କପିଶ୍ଶାସ୍ୟତାମିତି ॥ 4 ॥
ୟତ୍ନୈଶ୍ଚ ଖଲୁ ଭାଵ୍ୟଂ ସ୍ୟାତ୍ତମାସାଦ୍ୟ ଵନାଲୟମ୍ ।
କର୍ମ ଚାପି ସମାଧେୟଂ ଦେଶକାଲାଵିରୋଧିନମ୍ ॥ 5 ॥
ନ ହ୍ୟହଂ ତଂ କପିଂ ମନ୍ୟେ କର୍ମଣା ପ୍ରତିତର୍କୟନ୍ ।
ସର୍ଵଥା ତନ୍ମହଦ୍ଭୂତଂ ମହାବଲପରିଗ୍ରହମ୍ ॥ 6 ॥
ଭଵେଦିଂଦ୍ରେଣ ଵା ସୃଷ୍ଟମସ୍ମଦର୍ଥଂ ତପୋବଲାତ୍ ।
ସନାଗୟକ୍ଷଗଂଧର୍ଵା ଦେଵାସୁରମହର୍ଷୟଃ ॥ 7 ॥
ୟୁଷ୍ମାଭିସ୍ସହିତୈସ୍ସର୍ଵୈର୍ମୟା ସହ ଵିନିର୍ଜିତାଃ ।
ତୈରଵଶ୍ୟଂ ଵିଧାତଵ୍ୟଂ ଵ୍ୟଲୀକଂ କିଂଚିଦେଵ ନଃ ॥ 8 ॥
ତଦେଵ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ପ୍ରସହ୍ୟ ପରିଗୃହ୍ୟତାମ୍ ।
ନାଵମାନ୍ୟୋ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ହରିର୍ଧୀରପରାକ୍ରମଃ ॥ 9 ॥
ଦୃଷ୍ଟା ହି ହରୟଃ ପୂର୍ଵଂ ମୟା ଵିପୁଲଵିକ୍ରମାଃ ।
ଵାଲୀ ଚ ସହସୁଗ୍ରୀଵୋ ଜାଂବଵାଂଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ॥ 10 ॥
ନୀଲସ୍ସେନାପତିଶ୍ଚୈଵ ୟେ ଚାନ୍ୟେ ଦ୍ଵିଵିଦାଦୟଃ ।
ନୈଵଂ ତେଷାଂ ଗତିର୍ଭୀମା ନ ତେଜୋ ନ ପରାକ୍ରମଃ ॥ 11 ॥
ନ ମତିର୍ନ ବଲୋତ୍ସାହୌ ନ ରୂପପରିକଲ୍ପନମ୍ ।
ମହତ୍ସତ୍ତ୍ଵମିଦଂ ଜ୍ଞେୟଂ କପିରୂପଂ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 12 ॥
ପ୍ରୟତ୍ନଂ ମହଦାସ୍ଥାୟ କ୍ରିୟତାମସ୍ୟ ନିଗ୍ରହଃ ।
କାମଂ ଲୋକାସ୍ତ୍ରୟସ୍ସେଂଦ୍ରାସ୍ସସୁରାସୁରମାନଵାଃ ॥ 13 ॥
ଭଵତାମଗ୍ରତଃ ସ୍ଥାତୁଂ ନ ପର୍ୟାପ୍ତା ରଣାଜିରେ ।
ତଥାପି ତୁ ନୟଜ୍ଞେନ ଜୟମାକାଂକ୍ଷତା ରଣେ ॥ 14 ॥
ଆତ୍ମା ରକ୍ଷ୍ୟଃ ପ୍ରୟତ୍ନେନ ୟୁଦ୍ଧସିଦ୍ଧିର୍ହି ଚଂଚଲା ।
ତେ ସ୍ଵାମିଵଚନଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ୟ ମହୌଜସଃ ॥ 15 ॥
ସମୁତ୍ପେତୁର୍ମହାଵେଗା ହୁତାଶସମତେଜସଃ ।
ରଥୈର୍ମତ୍ତୈଶ୍ଚ ମାତଂଗୈର୍ଵାଜିଭିଶ୍ଚ ମହାଜଵୈଃ ॥ 16 ॥
ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ସର୍ଵୈଶ୍ଚୋପଚିତା ବଲୈଃ ।
ତତସ୍ତଂ ଦଦୃଶୁର୍ଵୀରା ଦୀପ୍ୟମାନଂ ମହାକପିମ୍ ॥ 17 ॥
ରଶ୍ମିମଂତମିଵୋଦ୍ୟଂତଂ ସ୍ଵତେଜୋରଶ୍ମିମାଲିନମ୍ ।
ତୋରଣସ୍ଥଂ ମହୋତ୍ସାହଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵଂ ମହାବଲମ୍ ॥ 18 ॥
ମହାମତିଂ ମହାଵେଗଂ ମହାକାୟଂ ମହାବଲମ୍ ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟୈଵ ତେ ସର୍ଵେ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ ॥ 19 ॥
ତୈ ସ୍ତୈଃ ପ୍ରହରଣୈର୍ଭୀମୈରଭିପେତୁସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
ତସ୍ୟ ପଂଚାୟସାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଶ୍ଶିତାଃ ପୀତମୁଖାଶ୍ଶରାଃ ॥ 20 ॥
ଶିରସ୍ୟୁତ୍ପଲପତ୍ରାଭା ଦୁର୍ଧରେଣ ନିପାତିତାଃ ।
ସ ତୈଃ ପଂଚଭିରାଵିଦ୍ଧଶ୍ଶରୈଶ୍ଶିରସି ଵାନରଃ ॥ 21 ॥
ଉତ୍ପପାତ ନଦନ୍ ଵ୍ୟୋମ୍ନି ଦିଶୋ ଦଶ ଵିନାଦୟନ୍ ।
ତତସ୍ତୁ ଦୁର୍ଧରୋ ଵୀରସ୍ସରଥସ୍ସଜ୍ୟକାର୍ମୁକଃ ॥ 22 ॥
କିରନ୍ ଶରଶତୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରଭିପେଦେ ମହାବଲଃ ।
ସ କପିର୍ଵାରୟାମାସ ତଂ ଵ୍ୟୋମ୍ନି ଶରଵର୍ଷିଣମ୍ ॥ 23 ॥
ଵୃଷ୍ଟିମଂତଂ ପୟୋଦାଂତେ ପୟୋଦମିଵ ମାରୁତଃ ।
ଅର୍ଧ୍ୟମାନସ୍ତତସ୍ତେନ ଦୁର୍ଧରେଣାନିଲାତ୍ମଜଃ ॥ 24 ॥
ଚକାର କଦନଂ ଭୂୟୋ ଵ୍ୟଵର୍ଧତ ଚ ଵେଗଵାନ୍ ।
ସ ଦୂରଂ ସହସୋତ୍ପତ୍ୟ ଦୁର୍ଧରସ୍ୟ ରଥେ ହରିଃ ॥ 25 ॥
ନିପପାତ ମହାଵେଗୋ ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ରାଶିର୍ଗିରାଵିଵ ।
ତତସ୍ସ ମଥିତାଷ୍ଟାଶ୍ଵଂ ରଥଂ ଭଗ୍ନାକ୍ଷକୂବରମ୍ ॥ 26 ॥
ଵିହାୟ ନ୍ୟପତଦ୍ଭୂମୌ ଦୁର୍ଧରସ୍ତ୍ୟକ୍ତଜୀଵିତଃ ।
ତଂ ଵିରୂପାକ୍ଷୟୂପାକ୍ଷୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିପତିତଂ ଭୁଵି ॥ 27 ॥
ସଂଜାତରୋଷୌ ଦୁର୍ଧର୍ଷାଵୁତ୍ପେତୁରରିଂଦମୌ ।
ସ ତାଭ୍ୟାଂ ସହସୋତ୍ପତ୍ୟ ଵିଷ୍ଠିତୋ ଵିମଲେଽଂବରେ ॥ 28 ॥
ମୁଦ୍ଗରାଭ୍ୟାଂ ମହାବାହୁର୍ଵକ୍ଷସ୍ୟଭିହତଃ କପିଃ ।
ତୟୋର୍ଵେଗଵତୋର୍ଵେଗଂ ଵିନିହତ୍ୟ ମହାବଲଃ ॥ 29 ॥
ନିପପାତ ପୁନର୍ଭୂମୌ ସୁପର୍ଣସମଵିକ୍ରମଃ ।
ସ ସାଲଵୃକ୍ଷମାସାଦ୍ୟ ତମୁତ୍ପାଟ୍ୟ ଚ ଵାନରଃ ॥ 30 ॥
ତାଵୁଭୌ ରାକ୍ଷସୌ ଵୀରୌ ଜଘାନ ପଵନାତ୍ମଜଃ ।
ତତସ୍ତାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ହତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵାନରେଣ ତରସ୍ଵିନା ॥ 31 ॥
ଅଭିପେଦେ ମହାଵେଗଃ ପ୍ରସହ୍ୟ ପ୍ରଘସୋ ହରିମ୍ ।
ଭାସକର୍ଣଶ୍ଚ ସଂକୃଦ୍ଧଶ୍ଶୂଲମାଦାୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 32 ॥
ଏକତଃ କପିଶାର୍ଦୂଲଂ ୟଶସ୍ଵିନମଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ପଟ୍ଟିସେନ ଶିତାଗ୍ରେଣ ପ୍ରଘସଃ ପ୍ରତ୍ୟୟୋଧୟତ୍ ॥ 33 ॥
ଭାସକର୍ଣଶ୍ଚ ଶୂଲେନ ରାକ୍ଷସଃ କପିସତ୍ତମମ୍ ।
ସ ତାଭ୍ୟାଂ ଵିକ୍ଷତୈର୍ଗାତ୍ରୈରସୃଗ୍ଦିଗ୍ଧତନୂରୁହଃ ॥ 34 ॥
ଅଭଵଦ୍ଵାନରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବାଲସୂର୍ୟସମପ୍ରଭଃ ।
ସମୁତ୍ପାଟ୍ୟ ଗିରେଶ୍ଶୃଂଗଂ ସମୃଗଵ୍ୟାଲପାଦପମ୍ ॥ 35 ॥
ଜଘାନ ହନୁମାନ୍ ଵୀରୋ ରାକ୍ଷସୌ କପିକୁଂଜରଃ ।
ତତସ୍ତେଷ୍ଵଵସନ୍ନେଷୁ ସେନାପତିଷୁ ପଂଚସୁ ॥ 36 ॥
ବଲଂ ତଦଵଶେଷଂ ଚ ନାଶୟାମାସ ଵାନରଃ ।
ଅଶ୍ଵୈରଶ୍ଵାନ୍ ଗଜୈର୍ନାଗାନ୍ ୟୋଧୈର୍ୟୋଧାନ୍ ରଥୈରଥାନ୍ ॥ 37 ॥
ସ କପିର୍ନାଶୟାମାସ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇଵାସୁରାନ୍ ।
ହତୈର୍ନାଗୈଶ୍ଚ ତୁରଗୈର୍ଭଗ୍ନାକ୍ଷୈଶ୍ଚ ମହାରଥୈଃ ॥ 38 ॥
ହତୈଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭୂମୀ ରୁଦ୍ଧମାର୍ଗା ସମଂତତଃ ।
ତତଃ କପିସ୍ତାଂଧ୍ଵଜିନୀପତୀନ୍ ରଣେ ନିହତ୍ୟ ଵୀରାନ୍ସବଲାନ୍ସଵାହନାନ୍ ।
ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ଵୀରଃ ପରିଗୃହ୍ୟ ତୋରଣଂ କୃତକ୍ଷଣଃ କାଲ ଇଵ ପ୍ରଜାକ୍ଷୟେ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
