ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ සුංදරකාංඩම් ।
අථ අෂ්ටචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
තතස්තු රක්ෂෝධිපතිර්මහාත්මා හනූමතාක්ෂේ නිහතේ කුමාරේ ।
මනස්සමාධාය සදේවකල්පං සමාදිදේශේංද්රජිතං සරෝෂඃ ॥ 1 ॥
ත්වමස්ත්රවිච්ඡස්ත්රවිදාං වරිෂ්ඨස්සුරාසුරාණාමපි ශෝකදාතා ।
සුරේෂු සේංද්රේෂු ච දෘෂ්ටකර්මා පිතාමහාරාධනසංචිතාස්ත්රඃ ॥ 2 ॥
තවාස්ත්රබලමාසාද්ය සසුරාඃ සමරුද්ගණාඃ ।
න ශේකුස්සමරේ ස්ථාතුං සුරේශ්වරසමාශ්රිතාඃ ॥ 3 ॥
න කශ්චිත්ත්රිෂු ලෝකේෂු සංයුගේන ගතශ්රමඃ ।
භුජවීර්යාභිගුප්තශ්ච තපසා චාභිරක්ෂිතඃ ॥ 4 ॥
දේශකාලවිභාගජ්ඤස්ත්වමේව මතිසත්තමඃ ।
න තේऽස්ත්යශක්යං සමරේෂු කර්මණා න තේऽස්ත්යකාර්යං මතිපූර්වමංත්රණේ ।
න සෝऽස්ති කශ්චිත්ත්රිෂු සංග්රහේෂු වෛ න වේද යස්තේऽස්ත්රබලං බලං ච තේ ॥ 5 ॥
මමානුරූපං තපසෝ බලං ච තේ පරාක්රමශ්චාස්ත්රබලං ච සංයුගේ ।
න ත්වාං සමාසාද්ය රණාවමර්දේ මනශ්ශ්රමං ගච්ඡති නිශ්චිතාර්ථම් ॥ 6 ॥
නිහතාඃ කිංකරාස්සර්වේ ජංබුමාලී ච රාක්ෂසඃ ।
අමාත්යපුත්රා වීරාශ්ච පංච සේනාග්රයායිනඃ ॥ 7 ॥
බලානි සුසමෘද්ධානි සාශ්වනාගරථානි ච ।
සහෝදරස්තේ දයිතඃ කුමාරෝऽක්ෂශ්ච සූදිතඃ ॥ 8 ॥
න හි තේෂ්වේව මේ සාරෝ යස්ත්වය්යරිනිෂූදන ।
ඉදං හි දෘෂ්ට්වා මතිමන්මහද්බලං කපේඃ ප්රභාවං ච පරාක්රමං ච ।
ත්වමාත්මනශ්චාපි සමීක්ෂ්ය සාරං කුරුෂ්ව වේගං ස්වබලානුරූපම් ॥ 9 ॥
බලාවමර්ථස්තයි සන්නිකෘෂ්ටේ යථා ගතේ ශාම්යති ශාංතශත්රෞ ।
තථා සමීක්ෂ්යාත්මබලං පරං ච සමාරභස්වාස්ත්රවිදාං වරිෂ්ඨ ॥ 10 ॥
න වීරසේනා ගණශෝච්යවංති න වජ්රමාදාය විශාලසාරම් ।
න මාරුතස්යාස්ය ගතේඃ ප්රමාණං න චාග්නිකල්පඃ කරණේන හංතුම් ॥ 11 ॥
තමේවමර්ථං ප්රසමීක්ෂ්ය සම්යක් ස්වකර්මසාම්යාද්ධි සමාහිතාත්මා ।
ස්මරංශ්ච දිව්යං ධනුෂෝऽස්ත්රවීර්යං ව්රජාක්ෂතං කර්ම සමාරභස්ව ॥ 12 ॥
න ඛල්වියං මතිශ්ශ්රේෂ්ඨා යත්ත්වාං සංප්රේෂයාම්යහම් ।
ඉයං ච රාජධර්මාණාං ක්ෂත්රියස්ය මතිර්මතා ॥ 13 ॥
නානාශස්ත්රේෂු සංග්රාමේ වෛශාරද්යමරිංදම ।
අවශ්යමේව බෝද්ධව්යං කාම්යශ්ච විජයෝ රණේ ॥ 14 ॥
තතඃ පිතුස්තද්වචනං නිශම්ය ප්රදක්ෂිණං දක්ෂසුතප්රභාවඃ ।
චකාර භර්තාරමදීනසත්ත්වෝ රණාය වීරඃ ප්රතිපන්නබුද්ධිඃ ॥ 15 ॥
තතස්තෛ ස්ස්වගණෛරිෂ්ටෛරිංද්රජිත් ප්රතිපූජිතඃ ।
යුද්ධෝද්ධතඃ කෘතෝත්සාහස්සංග්රාමං ප්රත්යපද්යත ॥ 16 ॥
ශ්රීමාන්පද්මපලාශාක්ෂෝ රාක්ෂසාධිපතේස්සුතඃ ।
නිර්ජගාම මහාතේජාස්සමුද්ර ඉව පර්වසු ॥ 17 ॥
ස පක්ෂිරාජෝපමතුල්යවේගෛ ।
ර්ව්යාළෛශ්චතුර්භිඃ සිතතීක්ෂ්ණදම්ෂ්ට්රෛඃ ।
රථං සමායුක්තමසම්ගවේගම් ।
සමාරුරෝහේංද්රජිදිංද්රකල්පඃ ॥ 18 ॥
ස රථී ධන්විනාං ශ්රේෂ්ඨඃ ශස්ත්රජ්ඤෝස්ත්රවිදාං වරඃ ।
රථේනාභියයෞ ක්ෂිප්රං හනුමාන්යත්ර සෝऽභවත් ॥ 19 ॥
ස තස්ය රථනිර්ඝෝෂං ජ්යාස්වනං කාර්මුකස්ය ච ।
නිශම්ය හරිවීරෝऽසෞ සංප්රහෘෂ්ටතරෝऽභවත් ॥ 20 ॥
සුමහච්චාපමාදාය ශිතශල්යාංශ්ච සායකාන් ।
හනුමංතමභිප්රේත්ය ජගාම රණපංඩිතඃ ॥ 21 ॥
තස්මිංස්තතඃ සංයති ජාතහර්ෂේ රණාය නිර්ගච්ඡති චාපපාණෞ ।
දිශශ්ච සර්වාඃ කලුෂා බභූවු ර්මෘගාශ්ච රෞද්රා බහුධා විනේදුඃ ॥ 22 ॥
සමාගතාස්තත්ර තු නාගයක්ෂා මහර්ෂයශ්චක්රචරාශ්ච සිද්ධාඃ ।
නභස්සමාවෘත්ය ච පක්ෂිසංඝා විනේදුරුච්චෛඃ පරමප්රහෘෂ්ටාඃ ॥ 23 ॥
ආයාංතං සරථං දෘෂ්ට්වා තූර්ණමිංද්රජිතං කපිඃ ।
විනනාද මහානාදං ව්යවර්ධත ච වේගවාන් ॥ 24 ॥
ඉංද්රජිත්තු රථං දිව්යමාස්ථිතශ්චිත්රකාර්මුකඃ ।
ධනුර්විෂ්ඵාරයාමාස තටිදූර්ජිතන්නිස්ස්වනම් ॥ 25 ॥
තතස්සමේතාවතිතීක්ෂ්ණවේගෞ මහාබලෞ තෞ රණනිර්විශංකෞ ।
කපිශ්ච රක්ෂෝධිපතේස්තනූජඃ සුරාසුරේංද්රාවිව බද්ධවෛරෞ ॥ 26 ॥
ස තස්ය වීරස්ය මහාරථස්ය ධනුෂ්මතඃ සංයති සම්මතස්ය ।
ශරප්රවේගං ව්යහනත්ප්රවෘද්ධ ශ්චචාර මාර්ගේ පිතුරප්රමේයඃ ॥ 27 ॥
තතශ්ශරානායතතීක්ෂ්ණශල්යාන් සුපත්රිණඃ කාංචනචිත්රපුංඛාන් ।
මුමෝච වීරඃ පරවීරහංතා සුසන්නතාන් වජ්රනිපාතවේගාන් ॥ 28 ॥
තතස්තු තත්ස්යංදනනිස්ස්වනං ච මෘදංගභේරීපටහස්වනං ච ।
විකෘෂ්යමාණස්ය ච කාර්මුකස්ය නිශම්ය ඝෝෂං පුනරුත්පපාත ॥ 29 ॥
ශරාණාමංතරේෂ්වාශු ව්යවර්තත මහාකපිඃ ।
හරිස්තස්යාභිලක්ෂ්යස්ය මෝඝයන්ලක්ෂ්යසංග්රහම් ॥ 30 ॥
ශරාණාමග්රතස්තස්ය පුනඃ සමභිවර්තත ।
ප්රසාර්ය හස්තෞ හනුමානුත්පපාතානිලාත්මජඃ ॥ 31 ॥
තාවුභෞ වේගසංපන්නෞ රණකර්මවිශාරදෞ ।
සර්වභූතමනෝග්රාහි චක්රතුර්යුද්ධමුත්තමම් ॥ 32 ॥
හනුමතෝ වේද න රාක්ෂසෝऽංතරං න මාරුතිස්තස්ය මහාත්මනෝऽංතරම් ।
පරස්පරං නිර්විෂහෞ බභූවතුඃ සමේත්ය තෞ දේවසමානවික්රමෞ ॥ 33 ॥
තතස්තු ලක්ෂ්යේ ස විහන්යමානේ ශරේෂ්වමෝඝේෂු ච සංපතත්සු ।
ජගාම චිංතාං මහතීං මහාත්මා සමාධිසංයෝගසමාහිතාත්මා ॥ 34 ॥
තතෝ මතිං රාක්ෂසරාජසූනු ශ්චකාර තස්මින් හරිවීරමුඛ්යේ ।
අවධ්යතාං තස්ය කපේස්සමීක්ෂ්ය කථං නිගච්ඡේදිති නිග්රහාර්ථම් ॥ 35 ॥
තතඃ පෛතාමහං වීරඃ සෝऽස්ත්රමස්ත්රවිදාං වරඃ ।
සංදධේ සුමහත්තේජාඃ තං හරිප්රවරං ප්රති ॥ 36 ॥
අවධ්යෝऽයමිති ජ්ඤාත්වා තමස්ත්රේණාස්ත්රතත්ත්වවිත් ।
නිජග්රාහ මහාබාහුර්මාරුතාත්මජමිංද්රජිත් ॥ 37 ॥
තේන බද්ධස්තතෝऽස්ත්රේණ රාක්ෂසේන ස වානරඃ ।
අභවන්නිර්විචේෂ්ටශ්ච පපාත ස මහීතලේ ॥ 38 ॥
තතෝऽථ බුද්ධ්වා ස තදස්ත්රබංධං ප්රභෝඃ ප්රභාවාද්විගතාත්මවේගඃ ।
පිතාමහානුග්රහමාත්මනශ්ච විචිංතයාමාස හරිප්රවීරඃ ॥ 39 ॥
තත ස්ස්වායංබුවෛර්මංත්රෛර්බ්රහ්මාස්ත්රමභිමංත්රිතම් ।
හනුමාංශ්චිංතයාමාස වරදානං පිතාමහාත් ॥ 40 ॥
න මේऽස්ත්රබංධස්ය ච ශක්තිරස්ති විමෝක්ෂණේ ලෝකගුරෝඃ ප්රභාවාත් ।
ඉත්යේව මත්වා විහිතෝऽස්ත්රබංධෝ මයාත්මයෝනේරනුවර්තිතව්යඃ ॥ 41 ॥
ස වීර්යමස්ත්රස්ය කපිර්විචාර්ය පිතාමහානුග්රහමාත්මනශ්ච ।
විමෝක්ෂශක්තිං පරිචිංතයිත්වා පිතාමහාජ්ඤාමනුවර්තතේ ස්ම ॥ 42 ॥
අස්ත්රේණාපි හි බද්ධස්ය භයං මම න ජායතේ ।
පිතාමහමහේංද්රාභ්යාං රක්ෂිතස්යානිලේන ච ॥ 43 ॥
ග්රහණේ චාපි රක්ෂෝභිර්මහන්මේ ගුණදර්ශනම් ।
රාක්ෂසේංද්රේණ සංවාදස්තස්මාද්ගෘහ්ණංතු මාං පරේ ॥ 44 ॥
ස නිශ්චිතාර්ථඃ පරවීරහංතා සමීක්ෂ්යකාරී විනිවෘත්තචේෂ්ටඃ ।
පරෛඃ ප්රසහ්යාභිගතෛර්නිගෘහ්ය නනාද තෛස්ත්රෛඃ පරිභර්ත්ස්යමානඃ ॥ 45 ॥
තතස්තං රාක්ෂසා දෘෂ්ට්වා නිර්විචේෂ්ටමරිංදමම් ।
බබංධුශ්ශණවල්කෛශ්ච ද්රුමචීරෛශ්ච සංහතෛඃ ॥ 46 ॥
ස රෝචයාමාස පරෛශ්ච බංධනං ප්රසහ්ය වීරෛරභිනිග්රහං ච ।
කෞතූහලාන්මාං යදි රාක්ෂසේංද්රෝ ද්රෂ්ටුං ව්යවස්යේදිති නිශ්චිතාර්ථඃ ॥ 47 ॥
ස බද්ධස්තේන වල්කේන විමුක්තෝऽස්ත්රේණ වීර්යවාන් ।
අස්ත්රබංධඃ ස චාන්යං හි න බංධමනුවර්තතේ ॥ 48 ॥
අථේංද්රජිත්තු ද්රුමචීරබද්ධං විචාර්ය වීරඃ කපිසත්තමං තම් ।
විමුක්තමස්ත්රේණ ජගාම චිංතාං නාන්යේන බද්ධෝ හ්යනුවර්තතේऽස්ත්රම් ॥ 49 ॥
අහෝ මහත්කර්ම කෘතං නිරර්ථකම්කං න රාක්ෂසෛර්මංත්රගතිර්විමෘෂ්ටා ।
පුනශ්ච මංත්රේ විහතේऽස්ත්රමන්යත්ප්රවර්තතේ සංශයිතා ස්ස්මසර්වේ ॥ 50 ॥
අස්ත්රේණ හනුමාන්මුක්තෝ නාත්මානමවබුධ්යත ।
කෘෂ්යමාණස්තු රක්ෂෝභි ස්තෞශ්ච බංධෛර්නිපීඩිතඃ ॥ 51 ॥
හන්යමානස්තතඃ ක්රූරෛ රාක්ෂසෛඃ කාෂ්ඨමුෂ්ටිභිඃ ।
සමීපං රාක්ෂසේංද්රස්ය ප්රාකෘෂ්යත ස වානරඃ ॥ 52 ॥
අථේංද්රජිත්තං ප්රසමීක්ෂ්ය මුක්තමස්ත්රේණ බද්ධං ද්රුමචීරසූත්රෛඃ ।
න්යදර්ශයත්තත්ර මහාබලං තං හරිප්රවීරං සගණාය රාජ්ඤේ ॥ 53 ॥
තං මත්තමිව මාතංගං බද්ධං කපිවරෝත්තමම් ।
රාක්ෂසා රාක්ෂසේංද්රාය රාවණාය න්යවේදයන් ॥ 54 ॥
කෝऽයං කස්ය කුතෝවාත්ර කිං කාර්යං කෝ ව්යපාශ්රයඃ ।
ඉති රාක්ෂසවීරාණාං තත්ර සංජජ්ඤිරේ කථාඃ ॥ 55 ॥
හන්යතාං දහ්යතාං වාපි භක්ෂ්යතාමිති චාපරේ ।
රාක්ෂසාස්තත්ර සංක්රුද්ධාඃ පරස්පරමථාබ්රුවන් ॥ 56 ॥
අතීත්ය මාර්ගං සහසා මහාත්මා ස තත්ර රක්ෂෝධිපපාදමූලේ ।
දදර්ශ රාජ්ඤඃ පරිචාරවෘද්ධාන් ගෘහං මහාරත්නවිභූෂිතං ච ॥ 57 ॥
ස දදර්ශ මහාතේජා රාවණඃ කපිසත්තමම් ।
රක්ෂෝභිර්විකෘතාකාරෛඃ කෘෂ්යමාණමිතස්තතඃ ॥ 58 ॥
රාක්ෂසාධිපතිං චාපි දදර්ශ කපිසත්තමඃ ।
තේජෝබලසමායුක්තං තපංතමිව භාස්කරම් ॥ 59 ॥
සරෝෂසම්වර්තිතතාම්රදෘෂ්ටිර්දශානනස්තං කපිමන්වවේක්ෂ්ය ।
අථෝපවිෂ්ටාන් කුලශීලවෘද්ධාන් සමාදිශත්තං ප්රති මංත්රිමුඛ්යාන් ॥ 60 ॥
යථාක්රමං තෛස්ස කපිර්විපෘෂ්ටඃ කාර්යාර්ථමර්ධස්ය ච මූලමාදෞ ।
නිවේදයාමාස හරීශ්වරස්ය දූතඃ සකාශාදහමාගතෝऽස්මි ॥ 61 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ සුංදරකාංඩේ අෂ්ටචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
