View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.83 Yuddha Kanda - Sarga 83

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha tryāśītitamassargaḥ ।

rāghavaśchāpivipulantaṃrākṣasavanaukasām ।
śrutvāsaṅgrāmanirghōṣañjāmbavantamuvācha ha ॥ 1 ॥

saumyanūnaṃhanumatākṛtaṅkarmasuduṣkaram ।
śrūyatē cha yathābhīmassumahāvāyudhasvanaḥ ॥ 2 ॥

tadgachChakurusāhāyyaṃsvabalēnābhisamvṛtaḥ ।
kṣipramakṣapatētasyakapiśrēṣṭhasyayudhyataḥ ॥ 3 ॥

ṛkṣarākṣastathōktastusvēnānīkēnasamvṛtaḥ ।
āgachChatpaśchimadvāraṃhanūmānyatravānaraḥ ॥ 4 ॥

athāyāntaṃhanūmantandadarśarkṣapatipathi ।
vānaraiḥkṛtasaṅgrāmaiśśvasadbhirabhisamvṛtam ॥ 5 ॥

dṛṣṭāpathihanūmāṃśchatadṛkṣabalamudyatam ।
nīlamēghanibhambhīmaṃsannivāryanyavartata ॥ 6 ॥

sa tēnasahasainyēnasannikarṣammahāyaśāḥ ।
śīghramāgamyarāmāyaduḥkhitōvākyamabravīt ॥ 7 ॥

samarēyudhyamānānāmasmākamprēkṣatāmpuraḥ ।
jaghānarudatīṃsītāmindrajidrāvaṇātmajaḥ ॥ 8 ॥

udbhrāntachittastāndṛṣṭavāviṣaṇṇō'hamarindamaḥ ।
tadahambhavatōvṛtaṃvijñāpayitumāgataḥ ॥ 9 ॥

tasyatadvachanaṃśrutvārāghavaśśōkamūrchitaḥ ।
nipapātatadābhūmauChinnamūlaṃivadrumaḥ ॥ 10 ॥

tambhūmaudēvasaṅkāśampatitandṛśyarāghavam ।
abhipētussamutpatyasarvataḥkapisattamāḥ ॥ 11 ॥

āsiñchan salilaiśchainampadmōtpalasugandhibhiḥ ।
pradahantamānāsādyaṃsahasāgnimivōdyatam ॥ 12 ॥

taṃlakṣmaṇō'thabāhubhyāmpariṣvajyasuduḥkhitaḥ ।
uvācharāmamasvasthaṃvākyaṃhētvarthasamyutam ॥ 13 ॥

śubhēvartmanitiṣṭhantantvāmāryavijitēndriyam ।
anarthēbhyō na śaknōtitrātundharmōnirarthakaḥ ॥ 14 ॥

bhūtānāṃsthāvārāṇāṃ cha jaṅgamānāṃ cha darśanam ।
yathāsti na tathādharmastēnanāstītimēmatiḥ ॥ 15 ॥

yathaivasthāvaraṃvyaktañjaṅgamaṃ na tathāvidham ।
nāyamarthastathāyuktastvadvidhō na vipadyatē ॥ 16 ॥

yadyadharmōbhavēdbhūtōrāvaṇōnarakaṃvrajēt ।
bhavāṃśchadharmasamyuktōnaivaṃvyasanamāpnuyāt ॥ 17 ॥

tasya cha vyasanābhāvādvyasanañchāgatētvayi ।
dharmōbhavatyadharmaśchaparasparavirōdhinau ॥ 18 ॥

dharmēṇōpalabhēddharmamadharmañchāpyadharmataḥ ।
yadyadharmēṇayujyēyuryēṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ ॥ 19 ॥

yadidharmēṇaviyujyērannadharmaruchayōjanāḥ ।
dharmēṇacharatāndharmañchaiṣāndharmaphalambhavēt ॥ 20 ॥

yasmādarthāvivardhantēyēṣvadharmaḥpratiṣṭhitaḥ ।
kliśyantēdharmaśīlāśchatasmādētaunirarthakau ॥ 21 ॥

vadhyantēpāpakarmāṇōyadyadharmēṇarāghava ।
vadhakarmahatō'dharmaḥ sa hataḥkiṃvadhiṣyati ॥ 22 ॥

athavāvihitēnāyaṃhanyatēhantivāparam ।
vidhirālipyatētēna na sa pāpēnakarmaṇā ॥ 23 ॥

adṛṣṭapratikārēṇatvavyaktēnāsatāsatā ।
kathaṃśakyamparamprāptundharmēṇārivikarṣaṇa ॥ 24 ॥

yadisatsyātsatāmmukhyanāsatsyattavakiñchana ।
tvayāyadīdṛśamprāptantasmātsannōpapadyatē ॥ 25 ॥

balasya yadi chēddharmō guṇabhūtaḥ parākramē ।
dharmamutsṛjya vartasva yathā dharmē tathā balē ॥ 26 ॥

balasyayadichēddharmōguṇabhūtaḥparākramē ।
dharmamutsṛjyavartasvayathādharmētathābalē ॥ 27 ॥

athachētsatyavachanandharmaḥ kilaparantapa ।
anṛtastvayyakaruṇaḥkiṃ na baddhastvayāpitā ॥ 28 ॥

adharmasaṃśritō dharmō vināśayati rāghava ।
sarvamētadyathākāmaṃ kākutstha kurutē naraḥ ॥ 29 ॥

adharmasaṃśritōdharmōvināśayatirāghava ।
sarvamētadyathākāmaṅkākutsthakurutēnaraḥ ॥ 30 ॥

mamachēdammatantātadharō'yamitirāghava ।
dharmamūlantvayāChinnaṃrājyamutsṛjatātadā ॥ 31 ॥

arthēbhyōhipravṛddhēbhyaḥsamvṛttēbhyastatastataḥ ।
kriyāḥsarvāḥpravartantēparvatēbhyaḥivāpagāḥ ॥ 32 ॥

arthēnahivimuktasyapuruṣasyālpachētasaḥ ।
vichChidyantēkriyāssarvāgrīṣmēkusaritōyathā ॥ 33 ॥

sō'yamarthamparityajyasukhakāmaḥsukhaidhitaḥ ।
pāpamārabhatēkartuntadādōṣaḥpravartatē ॥ 34 ॥

yasyārthāstasyamitrāṇiyasyārthāsyasyabāndhavāḥ ।
yasyārthāssapumānlōkēyasyārthāḥ sa cha paṇḍitaḥ ॥ 35 ॥

yasyārthāssa cha vikrāntōyasyārthāssa cha buddhimān ।
yasyārthāssamahābhāgōyasyārthāssamahāguṇaḥ ॥ 36 ॥

arthasyaitēparityāgēdōṣāḥpravyāhṛtāmayā ।
rājyamutsṛjatāvīrayēnabuddhistvayākṛtā ॥ 37 ॥

yasyārthāḥdharmakāmārthāstasyasarvampradakṣiṇam ।
adhanēnārthakāmēnanārthaśśakyōvichinvatā ॥ 38 ॥

harṣaḥkāmaśchadarpaśchadharmaḥkrōdhaśśamōdamaḥ ।
arthādētānisarvāṇipravartantēnarādhipa ॥ 39 ॥

yēṣānnaśyatyayaṃlōkaścharatāndharmachāriṇām ।
tē'rthāstvayi na dṛśyantēdurdinēṣuyathāgrahāḥ ॥ 40 ॥

tvayipravrajitēvīragurōśchavachanēsthitē ।
rakṣasāpahṛtābhāryāprāṇaiḥpriyatarātava ॥ 41 ॥

tadadyavipulaṃvīraduḥkhamindrajitākṛtam ।
karmaṇāvyapanēṣyāmitasmāduttiṣṭharāghava ॥ 42 ॥

utthiṣṭhanaraśārdūladīrghabāhōdhṛtavrata ।
kimātmānammahātmānammātmānaṃ na budhyasē ॥ 43 ॥

ayamanaghatavōditaḥpriyārthañjanakasutānidhanannirīkṣyaruṣṭaḥ ।
sarathagajahayāṃsarākṣasēndrāmbhṛśamiṣubhirvinipātayāmilaṅkām ॥ 44 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē tryāśītitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: