ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ର୍ୟାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାଘଵଶ୍ଚାପିଵିପୁଲଂତଂରାକ୍ଷସଵନୌକସାମ୍ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାସଂଗ୍ରାମନିର୍ଘୋଷଂଜାଂବଵଂତମୁଵାଚ ହ ॥ 1 ॥
ସୌମ୍ୟନୂନଂହନୁମତାକୃତଂକର୍ମସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।
ଶ୍ରୂୟତେ ଚ ୟଥାଭୀମସ୍ସୁମହାଵାୟୁଧସ୍ଵନଃ ॥ 2 ॥
ତଦ୍ଗଚ୍ଛକୁରୁସାହାୟ୍ୟଂସ୍ଵବଲେନାଭିସମ୍ଵୃତଃ ।
କ୍ଷିପ୍ରମକ୍ଷପତେତସ୍ୟକପିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ୟୟୁଧ୍ୟତଃ ॥ 3 ॥
ଋକ୍ଷରାକ୍ଷସ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁସ୍ଵେନାନୀକେନସମ୍ଵୃତଃ ।
ଆଗଚ୍ଛତ୍ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଂହନୂମାନ୍ୟତ୍ରଵାନରଃ ॥ 4 ॥
ଅଥାୟାଂତଂହନୂମଂତଂଦଦର୍ଶର୍କ୍ଷପତିପଥି ।
ଵାନରୈଃକୃତସଂଗ୍ରାମୈଶ୍ଶ୍ଵସଦ୍ଭିରଭିସମ୍ଵୃତମ୍ ॥ 5 ॥
ଦୃଷ୍ଟାପଥିହନୂମାଂଶ୍ଚତଦୃକ୍ଷବଲମୁଦ୍ୟତମ୍ ।
ନୀଲମେଘନିଭଂଭୀମଂସନ୍ନିଵାର୍ୟନ୍ୟଵର୍ତତ ॥ 6 ॥
ସ ତେନସହସୈନ୍ୟେନସନ୍ନିକର୍ଷଂମହାୟଶାଃ ।
ଶୀଘ୍ରମାଗମ୍ୟରାମାୟଦୁଃଖିତୋଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 7 ॥
ସମରେୟୁଧ୍ୟମାନାନାମସ୍ମାକଂପ୍ରେକ୍ଷତାଂପୁରଃ ।
ଜଘାନରୁଦତୀଂସୀତାମିଂଦ୍ରଜିଦ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ॥ 8 ॥
ଉଦ୍ଭ୍ରାଂତଚିତ୍ତସ୍ତାଂଦୃଷ୍ଟଵାଵିଷଣ୍ଣୋଽହମରିଂଦମଃ ।
ତଦହଂଭଵତୋଵୃତଂଵିଜ୍ଞାପୟିତୁମାଗତଃ ॥ 9 ॥
ତସ୍ୟତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାରାଘଵଶ୍ଶୋକମୂର୍ଚିତଃ ।
ନିପପାତତଦାଭୂମୌଛିନ୍ନମୂଲଂଇଵଦ୍ରୁମଃ ॥ 10 ॥
ତଂଭୂମୌଦେଵସଂକାଶଂପତିତଂଦୃଶ୍ୟରାଘଵମ୍ ।
ଅଭିପେତୁସ୍ସମୁତ୍ପତ୍ୟସର୍ଵତଃକପିସତ୍ତମାଃ ॥ 11 ॥
ଆସିଂଚନ୍ ସଲିଲୈଶ୍ଚୈନଂପଦ୍ମୋତ୍ପଲସୁଗଂଧିଭିଃ ।
ପ୍ରଦହଂତମାନାସାଦ୍ୟଂସହସାଗ୍ନିମିଵୋଦ୍ୟତମ୍ ॥ 12 ॥
ତଂଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଥବାହୁଭ୍ୟାଂପରିଷ୍ଵଜ୍ୟସୁଦୁଃଖିତଃ ।
ଉଵାଚରାମମସ୍ଵସ୍ଥଂଵାକ୍ୟଂହେତ୍ଵର୍ଥସମ୍ୟୁତମ୍ ॥ 13 ॥
ଶୁଭେଵର୍ତ୍ମନିତିଷ୍ଠଂତଂତ୍ଵାମାର୍ୟଵିଜିତେଂଦ୍ରିୟମ୍ ।
ଅନର୍ଥେଭ୍ୟୋ ନ ଶକ୍ନୋତିତ୍ରାତୁଂଧର୍ମୋନିରର୍ଥକଃ ॥ 14 ॥
ଭୂତାନାଂସ୍ଥାଵାରାଣାଂ ଚ ଜଂଗମାନାଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ।
ୟଥାସ୍ତି ନ ତଥାଧର୍ମସ୍ତେନନାସ୍ତୀତିମେମତିଃ ॥ 15 ॥
ୟଥୈଵସ୍ଥାଵରଂଵ୍ୟକ୍ତଂଜଂଗମଂ ନ ତଥାଵିଧମ୍ ।
ନାୟମର୍ଥସ୍ତଥାୟୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୋ ନ ଵିପଦ୍ୟତେ ॥ 16 ॥
ୟଦ୍ୟଧର୍ମୋଭଵେଦ୍ଭୂତୋରାଵଣୋନରକଂଵ୍ରଜେତ୍ ।
ଭଵାଂଶ୍ଚଧର୍ମସମ୍ୟୁକ୍ତୋନୈଵଂଵ୍ୟସନମାପ୍ନୁୟାତ୍ ॥ 17 ॥
ତସ୍ୟ ଚ ଵ୍ୟସନାଭାଵାଦ୍ଵ୍ୟସନଂଚାଗତେତ୍ଵୟି ।
ଧର୍ମୋଭଵତ୍ୟଧର୍ମଶ୍ଚପରସ୍ପରଵିରୋଧିନୌ ॥ 18 ॥
ଧର୍ମେଣୋପଲଭେଦ୍ଧର୍ମମଧର୍ମଂଚାପ୍ୟଧର୍ମତଃ ।
ୟଦ୍ୟଧର୍ମେଣୟୁଜ୍ୟେୟୁର୍ୟେଷ୍ଵଧର୍ମଃପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ॥ 19 ॥
ୟଦିଧର୍ମେଣଵିୟୁଜ୍ୟେରନ୍ନଧର୍ମରୁଚୟୋଜନାଃ ।
ଧର୍ମେଣଚରତାଂଧର୍ମଂଚୈଷାଂଧର୍ମଫଲଂଭଵେତ୍ ॥ 20 ॥
ୟସ୍ମାଦର୍ଥାଵିଵର୍ଧଂତେୟେଷ୍ଵଧର୍ମଃପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ।
କ୍ଲିଶ୍ୟଂତେଧର୍ମଶୀଲାଶ୍ଚତସ୍ମାଦେତୌନିରର୍ଥକୌ ॥ 21 ॥
ଵଧ୍ୟଂତେପାପକର୍ମାଣୋୟଦ୍ୟଧର୍ମେଣରାଘଵ ।
ଵଧକର୍ମହତୋଽଧର୍ମଃ ସ ହତଃକିଂଵଧିଷ୍ୟତି ॥ 22 ॥
ଅଥଵାଵିହିତେନାୟଂହନ୍ୟତେହଂତିଵାପରମ୍ ।
ଵିଧିରାଲିପ୍ୟତେତେନ ନ ସ ପାପେନକର୍ମଣା ॥ 23 ॥
ଅଦୃଷ୍ଟପ୍ରତିକାରେଣତ୍ଵଵ୍ୟକ୍ତେନାସତାସତା ।
କଥଂଶକ୍ୟଂପରଂପ୍ରାପ୍ତୁଂଧର୍ମେଣାରିଵିକର୍ଷଣ ॥ 24 ॥
ୟଦିସତ୍ସ୍ୟାତ୍ସତାଂମୁଖ୍ୟନାସତ୍ସ୍ୟତ୍ତଵକିଂଚନ ।
ତ୍ଵୟାୟଦୀଦୃଶଂପ୍ରାପ୍ତଂତସ୍ମାତ୍ସନ୍ନୋପପଦ୍ୟତେ ॥ 25 ॥
ବଲସ୍ୟ ୟଦି ଚେଦ୍ଧର୍ମୋ ଗୁଣଭୂତଃ ପରାକ୍ରମେ ।
ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜ୍ୟ ଵର୍ତସ୍ଵ ୟଥା ଧର୍ମେ ତଥା ବଲେ ॥ 26 ॥
ବଲସ୍ୟୟଦିଚେଦ୍ଧର୍ମୋଗୁଣଭୂତଃପରାକ୍ରମେ ।
ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜ୍ୟଵର୍ତସ୍ଵୟଥାଧର୍ମେତଥାବଲେ ॥ 27 ॥
ଅଥଚେତ୍ସତ୍ୟଵଚନଂଧର୍ମଃ କିଲପରଂତପ ।
ଅନୃତସ୍ତ୍ଵୟ୍ୟକରୁଣଃକିଂ ନ ବଦ୍ଧସ୍ତ୍ଵୟାପିତା ॥ 28 ॥
ଅଧର୍ମସଂଶ୍ରିତୋ ଧର୍ମୋ ଵିନାଶୟତି ରାଘଵ ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ୟଥାକାମଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥ କୁରୁତେ ନରଃ ॥ 29 ॥
ଅଧର୍ମସଂଶ୍ରିତୋଧର୍ମୋଵିନାଶୟତିରାଘଵ ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ୟଥାକାମଂକାକୁତ୍ସ୍ଥକୁରୁତେନରଃ ॥ 30 ॥
ମମଚେଦଂମତଂତାତଧରୋଽୟମିତିରାଘଵ ।
ଧର୍ମମୂଲଂତ୍ଵୟାଛିନ୍ନଂରାଜ୍ୟମୁତ୍ସୃଜତାତଦା ॥ 31 ॥
ଅର୍ଥେଭ୍ୟୋହିପ୍ରଵୃଦ୍ଧେଭ୍ୟଃସମ୍ଵୃତ୍ତେଭ୍ୟସ୍ତତସ୍ତତଃ ।
କ୍ରିୟାଃସର୍ଵାଃପ୍ରଵର୍ତଂତେପର୍ଵତେଭ୍ୟଃଇଵାପଗାଃ ॥ 32 ॥
ଅର୍ଥେନହିଵିମୁକ୍ତସ୍ୟପୁରୁଷସ୍ୟାଲ୍ପଚେତସଃ ।
ଵିଚ୍ଛିଦ୍ୟଂତେକ୍ରିୟାସ୍ସର୍ଵାଗ୍ରୀଷ୍ମେକୁସରିତୋୟଥା ॥ 33 ॥
ସୋଽୟମର୍ଥଂପରିତ୍ୟଜ୍ୟସୁଖକାମଃସୁଖୈଧିତଃ ।
ପାପମାରଭତେକର୍ତୁଂତଦାଦୋଷଃପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ 34 ॥
ୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ତସ୍ୟମିତ୍ରାଣିୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ୟସ୍ୟବାଂଧଵାଃ ।
ୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ସପୁମାନ୍ଲୋକେୟସ୍ୟାର୍ଥାଃ ସ ଚ ପଂଡିତଃ ॥ 35 ॥
ୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ସ ଚ ଵିକ୍ରାଂତୋୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ସ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।
ୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ସମହାଭାଗୋୟସ୍ୟାର୍ଥାସ୍ସମହାଗୁଣଃ ॥ 36 ॥
ଅର୍ଥସ୍ୟୈତେପରିତ୍ୟାଗେଦୋଷାଃପ୍ରଵ୍ୟାହୃତାମୟା ।
ରାଜ୍ୟମୁତ୍ସୃଜତାଵୀରୟେନବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵୟାକୃତା ॥ 37 ॥
ୟସ୍ୟାର୍ଥାଃଧର୍ମକାମାର୍ଥାସ୍ତସ୍ୟସର୍ଵଂପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ଅଧନେନାର୍ଥକାମେନନାର୍ଥଶ୍ଶକ୍ୟୋଵିଚିନ୍ଵତା ॥ 38 ॥
ହର୍ଷଃକାମଶ୍ଚଦର୍ପଶ୍ଚଧର୍ମଃକ୍ରୋଧଶ୍ଶମୋଦମଃ ।
ଅର୍ଥାଦେତାନିସର୍ଵାଣିପ୍ରଵର୍ତଂତେନରାଧିପ ॥ 39 ॥
ୟେଷାଂନଶ୍ୟତ୍ୟୟଂଲୋକଶ୍ଚରତାଂଧର୍ମଚାରିଣାମ୍ ।
ତେଽର୍ଥାସ୍ତ୍ଵୟି ନ ଦୃଶ୍ୟଂତେଦୁର୍ଦିନେଷୁୟଥାଗ୍ରହାଃ ॥ 40 ॥
ତ୍ଵୟିପ୍ରଵ୍ରଜିତେଵୀରଗୁରୋଶ୍ଚଵଚନେସ୍ଥିତେ ।
ରକ୍ଷସାପହୃତାଭାର୍ୟାପ୍ରାଣୈଃପ୍ରିୟତରାତଵ ॥ 41 ॥
ତଦଦ୍ୟଵିପୁଲଂଵୀରଦୁଃଖମିଂଦ୍ରଜିତାକୃତମ୍ ।
କର୍ମଣାଵ୍ୟପନେଷ୍ୟାମିତସ୍ମାଦୁତ୍ତିଷ୍ଠରାଘଵ ॥ 42 ॥
ଉତ୍ଥିଷ୍ଠନରଶାର୍ଦୂଲଦୀର୍ଘବାହୋଧୃତଵ୍ରତ ।
କିମାତ୍ମାନଂମହାତ୍ମାନଂମାତ୍ମାନଂ ନ ବୁଧ୍ୟସେ ॥ 43 ॥
ଅୟମନଘତଵୋଦିତଃପ୍ରିୟାର୍ଥଂଜନକସୁତାନିଧନଂନିରୀକ୍ଷ୍ୟରୁଷ୍ଟଃ ।
ସରଥଗଜହୟାଂସରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରାଂଭୃଶମିଷୁଭିର୍ଵିନିପାତୟାମିଲଂକାମ୍ ॥ 44 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ତ୍ର୍ୟାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
