ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ത്ര്യാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ।
രാഘവശ്ചാപിവിപുലംതംരാക്ഷസവനൌകസാമ് ।
ശ്രുത്വാസംഗ്രാമനിര്ഘോഷംജാംബവംതമുവാച ഹ ॥ 1 ॥
സൌമ്യനൂനംഹനുമതാകൃതംകര്മസുദുഷ്കരമ് ।
ശ്രൂയതേ ച യഥാഭീമസ്സുമഹാവായുധസ്വനഃ ॥ 2 ॥
തദ്ഗച്ഛകുരുസാഹായ്യംസ്വബലേനാഭിസമ്വൃതഃ ।
ക്ഷിപ്രമക്ഷപതേതസ്യകപിശ്രേഷ്ഠസ്യയുധ്യതഃ ॥ 3 ॥
ഋക്ഷരാക്ഷസ്തഥോക്തസ്തുസ്വേനാനീകേനസമ്വൃതഃ ।
ആഗച്ഛത്പശ്ചിമദ്വാരംഹനൂമാന്യത്രവാനരഃ ॥ 4 ॥
അഥായാംതംഹനൂമംതംദദര്ശര്ക്ഷപതിപഥി ।
വാനരൈഃകൃതസംഗ്രാമൈശ്ശ്വസദ്ഭിരഭിസമ്വൃതമ് ॥ 5 ॥
ദൃഷ്ടാപഥിഹനൂമാംശ്ചതദൃക്ഷബലമുദ്യതമ് ।
നീലമേഘനിഭംഭീമംസന്നിവാര്യന്യവര്തത ॥ 6 ॥
സ തേനസഹസൈന്യേനസന്നികര്ഷംമഹായശാഃ ।
ശീഘ്രമാഗമ്യരാമായദുഃഖിതോവാക്യമബ്രവീത് ॥ 7 ॥
സമരേയുധ്യമാനാനാമസ്മാകംപ്രേക്ഷതാംപുരഃ ।
ജഘാനരുദതീംസീതാമിംദ്രജിദ്രാവണാത്മജഃ ॥ 8 ॥
ഉദ്ഭ്രാംതചിത്തസ്താംദൃഷ്ടവാവിഷണ്ണോഽഹമരിംദമഃ ।
തദഹംഭവതോവൃതംവിജ്ഞാപയിതുമാഗതഃ ॥ 9 ॥
തസ്യതദ്വചനംശ്രുത്വാരാഘവശ്ശോകമൂര്ചിതഃ ।
നിപപാതതദാഭൂമൌഛിന്നമൂലംഇവദ്രുമഃ ॥ 10 ॥
തംഭൂമൌദേവസംകാശംപതിതംദൃശ്യരാഘവമ് ।
അഭിപേതുസ്സമുത്പത്യസർവതഃകപിസത്തമാഃ ॥ 11 ॥
ആസിംചന് സലിലൈശ്ചൈനംപദ്മോത്പലസുഗംധിഭിഃ ।
പ്രദഹംതമാനാസാദ്യംസഹസാഗ്നിമിവോദ്യതമ് ॥ 12 ॥
തംലക്ഷ്മണോഽഥബാഹുഭ്യാംപരിഷ്വജ്യസുദുഃഖിതഃ ।
ഉവാചരാമമസ്വസ്ഥംവാക്യംഹേത്വര്ഥസമ്യുതമ് ॥ 13 ॥
ശുഭേവര്ത്മനിതിഷ്ഠംതംത്വാമാര്യവിജിതേംദ്രിയമ് ।
അനര്ഥേഭ്യോ ന ശക്നോതിത്രാതുംധര്മോനിരര്ഥകഃ ॥ 14 ॥
ഭൂതാനാംസ്ഥാവാരാണാം ച ജംഗമാനാം ച ദര്ശനമ് ।
യഥാസ്തി ന തഥാധര്മസ്തേനനാസ്തീതിമേമതിഃ ॥ 15 ॥
യഥൈവസ്ഥാവരംവ്യക്തംജംഗമം ന തഥാവിധമ് ।
നായമര്ഥസ്തഥായുക്തസ്ത്വദ്വിധോ ന വിപദ്യതേ ॥ 16 ॥
യദ്യധര്മോഭവേദ്ഭൂതോരാവണോനരകംവ്രജേത് ।
ഭവാംശ്ചധര്മസമ്യുക്തോനൈവംവ്യസനമാപ്നുയാത് ॥ 17 ॥
തസ്യ ച വ്യസനാഭാവാദ്വ്യസനംചാഗതേത്വയി ।
ധര്മോഭവത്യധര്മശ്ചപരസ്പരവിരോധിനൌ ॥ 18 ॥
ധര്മേണോപലഭേദ്ധര്മമധര്മംചാപ്യധര്മതഃ ।
യദ്യധര്മേണയുജ്യേയുര്യേഷ്വധര്മഃപ്രതിഷ്ഠിതഃ ॥ 19 ॥
യദിധര്മേണവിയുജ്യേരന്നധര്മരുചയോജനാഃ ।
ധര്മേണചരതാംധര്മംചൈഷാംധര്മഫലംഭവേത് ॥ 20 ॥
യസ്മാദര്ഥാവിവര്ധംതേയേഷ്വധര്മഃപ്രതിഷ്ഠിതഃ ।
ക്ലിശ്യംതേധര്മശീലാശ്ചതസ്മാദേതൌനിരര്ഥകൌ ॥ 21 ॥
വധ്യംതേപാപകര്മാണോയദ്യധര്മേണരാഘവ ।
വധകര്മഹതോഽധര്മഃ സ ഹതഃകിംവധിഷ്യതി ॥ 22 ॥
അഥവാവിഹിതേനായംഹന്യതേഹംതിവാപരമ് ।
വിധിരാലിപ്യതേതേന ന സ പാപേനകര്മണാ ॥ 23 ॥
അദൃഷ്ടപ്രതികാരേണത്വവ്യക്തേനാസതാസതാ ।
കഥംശക്യംപരംപ്രാപ്തുംധര്മേണാരിവികര്ഷണ ॥ 24 ॥
യദിസത്സ്യാത്സതാംമുഖ്യനാസത്സ്യത്തവകിംചന ।
ത്വയായദീദൃശംപ്രാപ്തംതസ്മാത്സന്നോപപദ്യതേ ॥ 25 ॥
ബലസ്യ യദി ചേദ്ധര്മോ ഗുണഭൂതഃ പരാക്രമേ ।
ധര്മമുത്സൃജ്യ വര്തസ്വ യഥാ ധര്മേ തഥാ ബലേ ॥ 26 ॥
ബലസ്യയദിചേദ്ധര്മോഗുണഭൂതഃപരാക്രമേ ।
ധര്മമുത്സൃജ്യവര്തസ്വയഥാധര്മേതഥാബലേ ॥ 27 ॥
അഥചേത്സത്യവചനംധര്മഃ കിലപരംതപ ।
അനൃതസ്ത്വയ്യകരുണഃകിം ന ബദ്ധസ്ത്വയാപിതാ ॥ 28 ॥
അധര്മസംശ്രിതോ ധര്മോ വിനാശയതി രാഘവ ।
സർവമേതദ്യഥാകാമം കാകുത്സ്ഥ കുരുതേ നരഃ ॥ 29 ॥
അധര്മസംശ്രിതോധര്മോവിനാശയതിരാഘവ ।
സർവമേതദ്യഥാകാമംകാകുത്സ്ഥകുരുതേനരഃ ॥ 30 ॥
മമചേദംമതംതാതധരോഽയമിതിരാഘവ ।
ധര്മമൂലംത്വയാഛിന്നംരാജ്യമുത്സൃജതാതദാ ॥ 31 ॥
അര്ഥേഭ്യോഹിപ്രവൃദ്ധേഭ്യഃസമ്വൃത്തേഭ്യസ്തതസ്തതഃ ।
ക്രിയാഃസർവാഃപ്രവര്തംതേപർവതേഭ്യഃഇവാപഗാഃ ॥ 32 ॥
അര്ഥേനഹിവിമുക്തസ്യപുരുഷസ്യാല്പചേതസഃ ।
വിച്ഛിദ്യംതേക്രിയാസ്സർവാഗ്രീഷ്മേകുസരിതോയഥാ ॥ 33 ॥
സോഽയമര്ഥംപരിത്യജ്യസുഖകാമഃസുഖൈധിതഃ ।
പാപമാരഭതേകര്തുംതദാദോഷഃപ്രവര്തതേ ॥ 34 ॥
യസ്യാര്ഥാസ്തസ്യമിത്രാണിയസ്യാര്ഥാസ്യസ്യബാംധവാഃ ।
യസ്യാര്ഥാസ്സപുമാന്ലോകേയസ്യാര്ഥാഃ സ ച പംഡിതഃ ॥ 35 ॥
യസ്യാര്ഥാസ്സ ച വിക്രാംതോയസ്യാര്ഥാസ്സ ച ബുദ്ധിമാന് ।
യസ്യാര്ഥാസ്സമഹാഭാഗോയസ്യാര്ഥാസ്സമഹാഗുണഃ ॥ 36 ॥
അര്ഥസ്യൈതേപരിത്യാഗേദോഷാഃപ്രവ്യാഹൃതാമയാ ।
രാജ്യമുത്സൃജതാവീരയേനബുദ്ധിസ്ത്വയാകൃതാ ॥ 37 ॥
യസ്യാര്ഥാഃധര്മകാമാര്ഥാസ്തസ്യസർവംപ്രദക്ഷിണമ് ।
അധനേനാര്ഥകാമേനനാര്ഥശ്ശക്യോവിചിന്വതാ ॥ 38 ॥
ഹര്ഷഃകാമശ്ചദര്പശ്ചധര്മഃക്രോധശ്ശമോദമഃ ।
അര്ഥാദേതാനിസർവാണിപ്രവര്തംതേനരാധിപ ॥ 39 ॥
യേഷാംനശ്യത്യയംലോകശ്ചരതാംധര്മചാരിണാമ് ।
തേഽര്ഥാസ്ത്വയി ന ദൃശ്യംതേദുര്ദിനേഷുയഥാഗ്രഹാഃ ॥ 40 ॥
ത്വയിപ്രവ്രജിതേവീരഗുരോശ്ചവചനേസ്ഥിതേ ।
രക്ഷസാപഹൃതാഭാര്യാപ്രാണൈഃപ്രിയതരാതവ ॥ 41 ॥
തദദ്യവിപുലംവീരദുഃഖമിംദ്രജിതാകൃതമ് ।
കര്മണാവ്യപനേഷ്യാമിതസ്മാദുത്തിഷ്ഠരാഘവ ॥ 42 ॥
ഉത്ഥിഷ്ഠനരശാര്ദൂലദീര്ഘബാഹോധൃതവ്രത ।
കിമാത്മാനംമഹാത്മാനംമാത്മാനം ന ബുധ്യസേ ॥ 43 ॥
അയമനഘതവോദിതഃപ്രിയാര്ഥംജനകസുതാനിധനംനിരീക്ഷ്യരുഷ്ടഃ ।
സരഥഗജഹയാംസരാക്ഷസേംദ്രാംഭൃശമിഷുഭിർവിനിപാതയാമിലംകാമ് ॥ 44 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ത്ര്യാശീതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
