ஶ்ரீமத்³வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்⁴யாகாண்ட³ம் ।
அத² த்³விசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்க:³ ।
யாவத்து நிர்யதஸ்தஸ்ய ரஜோரூபமத்³ருஶ்யத ।
நைவேக்ஷ்வாகுவரஸ்தாவத்ஸஞ்ஜஹாராத்மசக்ஷுஷீ ॥ 1 ॥
யாவத்³ராஜா ப்ரியம் புத்ரம் பஶ்யத்யத்யந்ததா⁴ர்மிகம் ।
தாவத்³வ்யவர்த⁴தே வாஸ்ய த⁴ரண்யாம் புத்ரத³ர்ஶனே ॥ 2 ॥
ந பஶ்யதி ரஜோப்யஸ்ய யதா³ ராமஸ்ய பூ⁴மிப: ।
ததா³ர்தஶ்ச விஷண்ணஶ்ச பபாத த⁴ரணீதலே ॥ 3 ॥
தஸ்ய த³க்ஷிணமன்வாகா³த்கௌஸல்யா பா³ஹுமங்க³னா ।
வாமம் சாஸ்யான்வகா³த்பார்ஶ்வம் கைகேயீ ப⁴ரதப்ரியா ॥ 4 ॥
தாம் நயேன ச ஸம்பன்னோ த⁴ர்மேண வினயேன ச ।
உவாச ராஜா கைகேயீம் ஸமீக்ஷ்ய வ்யதி²தேந்த்³ரிய: ॥ 5 ॥
கைகேயி மா மமாங்கா³னி ஸ்ப்ராக்ஷீஸ்த்வம் து³ஷ்டசாரிணீ ।
ந ஹி த்வாம் த்³ரஷ்டுமிச்சா²மி ந பா⁴ர்யா ந ச பா³ந்த⁴வீ ॥ 6 ॥
யே ச த்வாமனுஜீவந்தி நாஹம் தேஷாம் ந தே மம ।
கேவலார்த²பராம் ஹி த்வாம் த்யக்தத⁴ர்மாம் த்யஜாம்யஹம் ॥ 7 ॥
அக்³ருஹ்ணாம் யச்ச தே பாணிமக்³னிம் பர்யணயம் ச யத் ।
அனுஜானாமி தத்ஸர்வமஸ்மின் லோகே பரத்ர ச ॥ 8 ॥
ப⁴ரதஶ்சேத்ப்ரதீத: ஸ்யாத்³ராஜ்யம் ப்ராப்யேத³மவ்யயம் ।
யன்மே ஸ த³த்³யாத்பித்ரர்த²ம் மாமாம் தத்³த³த்தமாக³மத் ॥ 9 ॥
அத² ரேணுஸமுத்⁴வஸ்தம் ஸமுத்தா²ப்ய நராதி⁴பம் ।
ந்யவர்தத ததா³ தே³வீ கௌஶல்யா ஶோககர்ஶிதா ॥ 1௦ ॥
ஹத்வேவ ப்³ராஹ்மணம் காமாத் ஸ்ப்ருஷ்ட்வாக்³னிமிவ பாணினா ।
அன்வதப்யத த⁴ர்மாத்மா புத்ரம் ஸஞ்சிந்த்ய தாபஸம் ॥ 11 ॥
நிவ்ருத்த்யைவ நிவ்ருத்த்யைவ ஸீத³தோ ரத²வர்த்மஸு ।
ராஜ்ஞோ நாதிப³பௌ⁴ ரூபம் க்³ரஸ்தஸ்யாம்ஶுமதோ யதா² ॥ 12 ॥
விலலாப ச து³:கா²ர்த: ப்ரியம் புத்ரமனுஸ்மரன் ।
நக³ராந்தமனுப்ராப்தம் பு³த்⁴வா புத்ரமதா²ப்³ரவீத் ॥ 13 ॥
வாஹனநாம் ச முக்²யானாம் வஹதாம் தம் மமாத்மஜம் ।
பதா³னி பதி² த்³ருஶ்யந்தே ஸ மஹாத்மா ந த்³ருஶ்யதே ॥ 14 ॥
ய: ஸுகே²ஷூபதா⁴னேஷு ஶேதே சந்த³னரூஷித: ।
வீஜ்யமானோ மஹார்ஹாபி⁴: ஸ்த்ரீபி⁴ர்மம ஸுதோத்தம: ॥ 15 ॥
ஸ நூனம் க்வசிதே³வாத்³ய வ்ருக்ஷமூலமுபாஶ்ரித: ।
காஷ்ட²ம் வா யதி³ வாஶ்மானமுபதா⁴ய ஶயிஷ்யதே ॥ 16 ॥
உத்தா²ஸ்யதி ச மேதி³ன்யா: க்ருபண: பாம்ஸுகுண்டி²த: ।
வினிஶ்ஶ்வஸன் ப்ரஸ்ரவணாத்கரேணூனாமிவர்ஷப:⁴ ॥ 17 ॥
த்³ரக்ஷ்யந்தி நூனம் புருஷா தீ³ர்க⁴பா³ஹும் வனேசரா: ।
ராமமுத்தா²ய க³ச்ச²ந்தம் லோகனாத²மனாத²வத் ॥ 18 ॥
ஸா நூனம் ஜனகஸ்யேஷ்டா ஸுதா ஸுக²ஸதோ³சிதா ।
கண்டகாக்ரமணாக்லாந்தா வனமத்³ய க³மிஷ்யதி ॥ 19 ॥
அனபி⁴ஜ்ஞா வனானாம் ஸா நூனம் ப⁴யமுபைஷ்யதி ।
ஶ்வாபதா³னர்தி³தம் ஶ்ருத்வா க³ம்பீ⁴ரம் ரோமஹர்ஷணம் ॥ 2௦ ॥
ஸகாமா ப⁴வ கைகேயி வித⁴வா ராஜ்யமாவஸ ।
ந ஹி தம் புருஷவ்யாக்⁴ரம் வினா ஜீவிதுமுத்ஸஹே ॥ 21 ॥
இத்யேவம் விலபன் ராஜா ஜனௌகே⁴னாபி⁴ஸம்வ்ருத: ।
அபஸ்னாத இவாரிஷ்டம் ப்ரவிவேஶ புரோத்தமம் ॥ 22 ॥
ஶூன்யசத்வரவேஶ்மாந்தாம் ஸம்வ்ருதாபணதே³வதாம் ।
க்லாந்தது³ர்ப³லது³:கா²ர்தாம் நாத்யாகீர்ணமஹாபதா²ம் ॥ 23 ॥
தாமவேக்ஷ்ய புரீம் ஸர்வாம் ராமமேவானுசிந்தயன் ।
விலபன் ப்ராவிஶத்³ராஜா க்³ருஹம் ஸூர்ய இவாம்பு³த³ம் ॥ 24 ॥
மஹாஹ்ரத³மிவாக்ஷோப்⁴யம் ஸுபர்ணேன ஹ்ருதோரக³ம் ।
ராமேண ரஹிதம் வேஶ்ம வைதே³ஹ்யா லக்ஷ்மணேன ச ॥ 25 ॥
அத² க³த்³க³த³ஶப்³த³ஸ்து விலபன்மனுஜாதி⁴ப: ।
உவாச ம்ருது³மந்தா³ர்த²ம் வசனம் தீ³னமஸ்வரம் ॥ 26 ॥
கௌஶல்யாயாம் க்³ருஹம் ஶீக்⁴ரம் ராமமாதுர்னயந்து மாம் ।
ந ஹ்யன்யத்ர மமாஶ்வாஸோ ஹ்ருத³யஸ்ய ப⁴விஷ்யதி ॥ 27 ॥
இதி ப்³ருவந்தம் ராஜானமனயன் த்³வாரத³ர்ஶின: ।
கௌஶல்யாயா க்³ருஹம் தத்ர ந்யவேஶ்யத வினீதவத் ॥ 28 ॥
ததஸ்தஸ்ய ப்ரவிஷ்டஸ்ய கௌஶல்யாயா நிவேஶனம் ।
அதி⁴ருஹ்யாபி ஶயனம் ப³பூ⁴வ லுலிதம் மன: ॥ 29 ॥
புத்ரத்³வயவிஹீனம் ச ஸ்னுஷயாபி விவர்ஜிதம் ।
அபஶ்யத்³ப⁴வனம் ராஜா நஷ்டசந்த்³ரமிவாம்ப³ரம் ॥ 3௦ ॥
தச்ச த்³ருஷ்ட்வா மஹாராஜோ பு⁴ஜமுத்³யம்ய வீர்யவான் ।
உச்சைஸ்ஸ்வரேண சுக்ரோஶ ஹா ராக⁴வ ஜஹாஸி மாம் ॥ 31 ॥
ஸுகி²தா ப³த தம் காலம் ஜீவிஷ்யந்தி நரோத்தமா: ।
பரிஷ்வஜந்தோ யே ராமம் த்³ரக்ஷ்யந்தி புனராக³தம் ॥ 32 ॥
அத² ராத்ர்யாம் ப்ரபன்னாயாம் காலராத்ர்யாமிவாத்மன: ।
அர்த⁴ராத்ரே த³ஶரத:² கௌஶல்யாமித³மப்³ரவீத் ॥ 33 ॥
ராமம் மேனுக³தா த்³ருஷ்டிரத்³யாபி ந நிவர்ததே ।
ந த்வா பஶ்யாமி கௌஸல்யே ஸாது⁴ மாம் பாணினா ஸ்ப்ருஶ ॥ 34 ॥
தம் ராமமேவானுவிசிந்தயந்தம் ஸமீக்ஷ்ய தே³வீ ஶயனே நரேந்த்³ரம் ।
உபோபவிஶ்யாதி⁴கமார்தரூபா வினிஶ்வஸந்தீ விலலாப க்ருச்ச்²ரம் ॥ 35 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்³ராமாயணே வால்மீகீய ஆதி³காவ்யே அயோத்⁴யாகாண்டே³ த்³விசத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்க:³ ॥
