ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ ද්විචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ।
යාවත්තු නිර්යතස්තස්ය රජෝරූපමදෘශ්යත ।
නෛවේක්ෂ්වාකුවරස්තාවත්සංජහාරාත්මචක්ෂුෂී ॥ 1 ॥
යාවද්රාජා ප්රියං පුත්රං පශ්යත්යත්යංතධාර්මිකම් ।
තාවද්ව්යවර්ධතේ වාස්ය ධරණ්යාං පුත්රදර්ශනේ ॥ 2 ॥
න පශ්යති රජෝऽප්යස්ය යදා රාමස්ය භූමිපඃ ।
තදාऽऽර්තශ්ච විෂණ්ණශ්ච පපාත ධරණීතලේ ॥ 3 ॥
තස්ය දක්ෂිණමන්වාගාත්කෞසල්යා බාහුමංගනා ।
වාමං චාස්යාන්වගාත්පාර්ශ්වං කෛකේයී භරතප්රියා ॥ 4 ॥
තාං නයේන ච සංපන්නෝ ධර්මේණ විනයේන ච ।
උවාච රාජා කෛකේයීං සමීක්ෂ්ය ව්යථිතේංද්රියඃ ॥ 5 ॥
කෛකේයි මා මමාංගානි ස්ප්රාක්ෂීස්ත්වං දුෂ්ටචාරිණී ।
න හි ත්වාං ද්රෂ්ටුමිච්ඡාමි න භාර්යා න ච බාංධවී ॥ 6 ॥
යේ ච ත්වාමනුජීවංති නාහං තේෂාං න තේ මම ।
කේවලාර්ථපරාං හි ත්වාං ත්යක්තධර්මාං ත්යජාම්යහම් ॥ 7 ॥
අගෘහ්ණාං යච්ච තේ පාණිමග්නිං පර්යණයං ච යත් ।
අනුජානාමි තත්සර්වමස්මින් ලෝකේ පරත්ර ච ॥ 8 ॥
භරතශ්චේත්ප්රතීතඃ ස්යාද්රාජ්යං ප්රාප්යේදමව්යයම් ।
යන්මේ ස දද්යාත්පිත්රර්ථං මාමාං තද්දත්තමාගමත් ॥ 9 ॥
අථ රේණුසමුධ්වස්තං සමුත්ථාප්ය නරාධිපම් ।
න්යවර්තත තදා දේවී කෞශල්යා ශෝකකර්ශිතා ॥ 10 ॥
හත්වේව බ්රාහ්මණං කාමාත් ස්පෘෂ්ට්වාග්නිමිව පාණිනා ।
අන්වතප්යත ධර්මාත්මා පුත්රං සංචිංත්ය තාපසම් ॥ 11 ॥
නිවෘත්ත්යෛව නිවෘත්ත්යෛව සීදතෝ රථවර්ත්මසු ।
රාජ්ඤෝ නාතිබභෞ රූපං ග්රස්තස්යාංශුමතෝ යථා ॥ 12 ॥
විලලාප ච දුඃඛාර්තඃ ප්රියං පුත්රමනුස්මරන් ।
නගරාංතමනුප්රාප්තං බුධ්වා පුත්රමථාබ්රවීත් ॥ 13 ॥
වාහනනාං ච මුඛ්යානාං වහතාං තං මමාත්මජම් ।
පදානි පථි දෘශ්යංතේ ස මහාත්මා න දෘශ්යතේ ॥ 14 ॥
යඃ සුඛේෂූපධානේෂු ශේතේ චංදනරූෂිතඃ ।
වීජ්යමානෝ මහාර්හාභිඃ ස්ත්රීභිර්මම සුතෝත්තමඃ ॥ 15 ॥
ස නූනං ක්වචිදේවාද්ය වෘක්ෂමූලමුපාශ්රිතඃ ।
කාෂ්ඨං වා යදි වාශ්මානමුපධාය ශයිෂ්යතේ ॥ 16 ॥
උත්ථාස්යති ච මේදින්යාඃ කෘපණඃ පාංසුකුංඨිතඃ ।
විනිශ්ශ්වසන් ප්රස්රවණාත්කරේණූනාමිවර්ෂභඃ ॥ 17 ॥
ද්රක්ෂ්යංති නූනං පුරුෂා දීර්ඝබාහුං වනේචරාඃ ।
රාමමුත්ථාය ගච්ඡංතං ලෝකනාථමනාථවත් ॥ 18 ॥
සා නූනං ජනකස්යේෂ්ටා සුතා සුඛසදෝචිතා ।
කංටකාක්රමණාක්ලාංතා වනමද්ය ගමිෂ්යති ॥ 19 ॥
අනභිජ්ඤා වනානාං සා නූනං භයමුපෛෂ්යති ।
ශ්වාපදානර්දිතං ශ්රුත්වා ගංභීරං රෝමහර්ෂණම් ॥ 20 ॥
සකාමා භව කෛකේයි විධවා රාජ්යමාවස ।
න හි තං පුරුෂව්යාඝ්රං විනා ජීවිතුමුත්සහේ ॥ 21 ॥
ඉත්යේවං විලපන් රාජා ජනෞඝේනාභිසංවෘතඃ ।
අපස්නාත ඉවාරිෂ්ටං ප්රවිවේශ පුරෝත්තමම් ॥ 22 ॥
ශූන්යචත්වරවේශ්මාංතාං සංවෘතාපණදේවතාම් ।
ක්ලාංතදුර්බලදුඃඛාර්තාං නාත්යාකීර්ණමහාපථාම් ॥ 23 ॥
තාමවේක්ෂ්ය පුරීං සර්වාං රාමමේවානුචිංතයන් ।
විලපන් ප්රාවිශද්රාජා ගෘහං සූර්ය ඉවාංබුදම් ॥ 24 ॥
මහාහ්රදමිවාක්ෂෝභ්යං සුපර්ණේන හෘතෝරගම් ।
රාමේණ රහිතං වේශ්ම වෛදේහ්යා ලක්ෂ්මණේන ච ॥ 25 ॥
අථ ගද්ගදශබ්දස්තු විලපන්මනුජාධිපඃ ।
උවාච මෘදුමංදාර්ථං වචනං දීනමස්වරම් ॥ 26 ॥
කෞශල්යායාං ගෘහං ශීඝ්රං රාමමාතුර්නයංතු මාම් ।
න හ්යන්යත්ර මමාශ්වාසෝ හෘදයස්ය භවිෂ්යති ॥ 27 ॥
ඉති බ්රුවංතං රාජානමනයන් ද්වාරදර්ශිනඃ ।
කෞශල්යායා ගෘහං තත්ර න්යවේශ්යත විනීතවත් ॥ 28 ॥
තතස්තස්ය ප්රවිෂ්ටස්ය කෞශල්යායා නිවේශනම් ।
අධිරුහ්යාපි ශයනං බභූව ලුලිතං මනඃ ॥ 29 ॥
පුත්රද්වයවිහීනං ච ස්නුෂයාපි විවර්ජිතම් ।
අපශ්යද්භවනං රාජා නෂ්ටචංද්රමිවාංබරම් ॥ 30 ॥
තච්ච දෘෂ්ට්වා මහාරාජෝ භුජමුද්යම්ය වීර්යවාන් ।
උච්චෛස්ස්වරේණ චුක්රෝශ හා රාඝව ජහාසි මාම් ॥ 31 ॥
සුඛිතා බත තං කාලං ජීවිෂ්යංති නරෝත්තමාඃ ।
පරිෂ්වජංතෝ යේ රාමං ද්රක්ෂ්යංති පුනරාගතම් ॥ 32 ॥
අථ රාත්ර්යාං ප්රපන්නායාං කාලරාත්ර්යාමිවාත්මනඃ ।
අර්ධරාත්රේ දශරථඃ කෞශල්යාමිදමබ්රවීත් ॥ 33 ॥
රාමං මේऽනුගතා දෘෂ්ටිරද්යාපි න නිවර්තතේ ।
න ත්වා පශ්යාමි කෞසල්යේ සාධු මාං පාණිනා ස්පෘශ ॥ 34 ॥
තං රාමමේවානුවිචිංතයංතං සමීක්ෂ්ය දේවී ශයනේ නරේංද්රම් ।
උපෝපවිශ්යාධිකමාර්තරූපා විනිශ්වසංතී විලලාප කෘච්ඡ්රම් ॥ 35 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ ද්විචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ॥
