ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଗ୍ରତଃ ପ୍ରୟୟୌ ରାମସ୍ସୀତା ମଧ୍ୟେ ସୁମଧ୍ୟମା ।
ପୃଷ୍ଠତସ୍ତୁ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁଜଗାମ ହ ॥ 1 ॥
ତୌ ପଶ୍ୟମାନୌ ଵିଵିଧାନ୍ ଶୈଲପ୍ରସ୍ଥାନ୍ଵନାନି ଚ ।
ନଦୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧା ରମ୍ୟା ଜଗ୍ମତୁସ୍ସୀତୟା ସହ ॥ 2 ॥
ସାରସାଂଶ୍ଚକ୍ରଵାକାଂଶ୍ଚ ନଦୀପୁଲିନଚାରିଣଃ ।
ସରାଂସି ଚ ସପଦ୍ମାନି ୟୁକ୍ତାନି ଜଲଜୈଃ ଖଗୈଃ ॥ 3 ॥
ୟୂଥବଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ପୃଷତାନ୍ମଦୋନ୍ମତ୍ତାନ୍ ଵିଷାଣିନଃ ।
ମହିଷାଂଶ୍ଚ ଵରାହାଂଶ୍ଚ ନାଗାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରୁମଵୈରିଣଃ ॥ 4 ॥
ତେ ଗତ୍ଵା ଦୂରମଧ୍ଵାନଂ ଲଂବମାନେ ଦିଵାକରେ ।
ଦଦୃଶୁସ୍ସହିତା ରମ୍ୟଂ ତଟାକଂ ୟୋଜନାୟତମ୍ ॥ 5 ॥
ପଦ୍ମପୁଷ୍କରସଂବାଧଂ ଗଜୟୂଥୈରଲଂକୃତମ୍ ।
ସାରସୈର୍ହଂସକାଦଂବୈସ୍ସଂକୁଲଂ ଜଲଚାରିଭିଃ ॥ 6 ॥
ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲେ ରମ୍ୟେ ତସ୍ମିନ୍ସରସି ଶୁଶ୍ରୁଵେ ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିର୍ଘୋଷୋ ନ ତୁ କଶ୍ଚନ ଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 7 ॥
ତତଃ କୌତୂହଲାଦ୍ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।
ମୁନିଂ ଧର୍ମଭୃତଂ ନାମ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 8 ॥
ଇଦମତ୍ୟଦ୍ଭୁତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେଷାଂ ନୋ ମହାମୁନେ ।
କୌତୂହଲଂ ମହଜ୍ଜାତଂ କିମିଦଂ ସାଧୁ କଥ୍ୟତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଵକ୍ତଵ୍ୟଂ ୟଦି ଚେଦଵିପ୍ର ନାତିଗୁହ୍ୟମପି ପ୍ରଭୋ ।
ତେନୈଵମୁକ୍ତୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘଵେଣ ମୁନିସ୍ତଦା ॥ 10 ॥
ପ୍ରଭଵଂ ସରସଃ କୃତ୍ସ୍ନମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।
ଇଦଂ ପଂଚାପ୍ସରୋ ନାମ ତଟାକଂ ସାର୍ଵକାଲିକମ୍ ॥ 11 ॥
ନିର୍ମିତଂ ତପସା ରାମ ମୁନିନା ମାଂଡକର୍ଣିନା ।
ସ ହି ତେପେ ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ମାଂଡକର୍ଣିର୍ମହାମୁନିଃ ॥ 12 ॥
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵାୟୁଭକ୍ଷୋ ଜଲାଶ୍ରୟଃ ।
ତତଃ ପ୍ରଵ୍ୟଥିତାସ୍ସର୍ଵେ ଦେଵାସ୍ସାଗ୍ନିପୁରୋଗମାଃ ॥ 13 ॥
ଅବ୍ରୁଵନ୍ ଵଚନଂ ସର୍ଵେ ପରସ୍ପରସମାଗତାଃ ।
ଅସ୍ମାକଂ କସ୍ୟଚିତ୍ ସ୍ଥାନମେଷ ପ୍ରାର୍ଥୟତେ ମୁନିଃ ॥ 14 ॥
ଇତି ସଂଵିଗ୍ନମନସସ୍ସର୍ଵେ ତେ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ।
ତତ୍ର କର୍ତୁଂ ତପୋଵିଘ୍ନଂ ଦେଵୈସ୍ସର୍ଵୈର୍ନିୟୋଜିତାଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ରଧାନାପ୍ସରସଃ ପଂଚ ଵିଦ୍ୟୁଚ୍ଚଲିତଵର୍ଚସଃ ।
ଅପ୍ସରୋଭିସ୍ତତସ୍ତାଭିର୍ମୁନିର୍ଦୃଷ୍ଟପରାଵରଃ ॥ 16 ॥
ନୀତୋ ମଦନଵଶ୍ୟତ୍ଵଂ ସୁରାଣାଂ କାର୍ୟସିଦ୍ଧୟେ ।
ତାଶ୍ଚୈଵାପ୍ସରସଃ ପଂଚ ମୁନେଃ ପତ୍ନୀତ୍ଵମାଗତାଃ ॥ 17 ॥
ତଟାକେ ନିର୍ମିତଂ ତାସାମସ୍ମିନ୍ନଂତର୍ହିତଂ ଗୃହମ୍ ।
ତଥୈଵାପ୍ସରସଃ ପଂଚ ନିଵସଂତ୍ୟୋ ୟଥାସୁଖମ୍ ॥ 18 ॥
ରମୟଂତି ତପୋୟୋଗାନ୍ମୁନିଂ ୟୌଵନମାସ୍ଥିତମ୍ ।
ତାସାଂ ସଂକ୍ରୀଡମାନାନାମେଷ ଵାଦିତ୍ରନିସ୍ସ୍ଵନଃ ॥ 19 ॥
ଶ୍ରୂୟତେ ଭୂଷଣୋନ୍ମିଶ୍ରୋ ଗୀତଶବ୍ଦୋ ମନୋହରଃ ।
ଆଶ୍ଚର୍ୟମିତି ତସ୍ୟୈତଦ୍ଵଚନଂ ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ॥ 20 ॥
ରାଘଵଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ମହାୟଶାଃ ।
ଏଵଂ କଥୟମାନସ୍ୟ ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମମଂଡଲମ୍ ॥ 21 ॥
କୁଶଚୀରପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟା ସମାଵୃତମ୍ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ସହ ଵୈଦେହ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ରାଘଵଃ ॥ 22 ॥
ଉଵାସ ମୁନିଭିସ୍ସର୍ଵୈଃ ପୂଜ୍ୟମାନୋ ମହାୟଶାଃ ।
ତଦା ତସ୍ମିନ୍ସକାକୁତ୍ଥ୍ସଃ ଶ୍ରୀମତ୍ୟାଶ୍ରମମଂଡଲେ ॥ 23 ॥
ଉଷିତ୍ଵା ତୁ ସୁଖଂ ତତ୍ର ପୂଜ୍ୟମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ ।
ଜଗାମ ଚାଶ୍ରମାଂସ୍ତେଷାଂ ପର୍ୟାୟେଣ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ॥ 24 ॥
ୟେଷାମୁଷିତଵାନ୍ ପୂର୍ଵଂ ସକାଶେ ସ ମହାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ ।
କ୍ଵଚିତ୍ପରିଦଶାନ୍ମାସାନେକଂ ସଂଵତ୍ସରଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 25 ॥
କ୍ଵଚିଚ୍ଛ ଚତୁରୋ ମାସାନ୍ ପଂଚ ଷଟ୍ଚାପରାନ୍କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଅପରତ୍ରାଧିକଂ ମାସାଦପ୍ୟର୍ଧମଧିକଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 26 ॥
ତ୍ରୀନ୍ମାସାନଷ୍ଟମାସାଂଶ୍ଚ ରାଘଵୋ ନ୍ୟଵସତ୍ସୁଖମ୍ ।
ତଥା ସଂଵସତସ୍ତସ୍ୟ ମୁନୀନାମାଶ୍ରମେଷୁ ଵୈ ॥ 27 ॥
ରମତଶ୍ଚାନୁକୂଲ୍ୟେନ ୟୟୁସ୍ସଂଵତ୍ସରା ଦଶ ।
ପରିଵୃତ୍ୟ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ରାଘଵସ୍ସହ ସୀତୟା ॥ 28 ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ୟାଶ୍ରମଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ପୁନରେଵାଜଗାମ ହ ।
ସ ତମାଶ୍ରମମାସାଦ୍ୟ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରତିପୂଜିତଃ ॥ 29 ॥
ତତ୍ରାପି ନ୍ୟଵସଦ୍ରାମଃ କଂଚିତ୍କାଲମରିଂଦମଃ ।
ତଦାଶ୍ରମସ୍ଥୋ ଵିନୟାତ୍କଦାଚିତ୍ତଂ ମହାମୁନିମ୍ ॥ 30 ॥
ଉପାସୀନସ୍ସକାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଅସ୍ମିନ୍ନରଣ୍ୟେ ଭଗଵାନଗସ୍ତ୍ୟୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ॥ 31 ॥
ଵସତୀତି ମୟା ନିତ୍ୟଂ କଥାଃ କଥୟତାଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ନ ତୁ ଜାନାମି ତଂ ଦେଶଂ ଵନସ୍ୟାସ୍ୟ ମହତ୍ତୟା ॥ 32 ॥
କୁତ୍ରାଶ୍ରମପଦଂ ରମ୍ୟଂ ମହର୍ଷେସ୍ତସ୍ୟ ଧୀମତଃ ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ତତ୍ର ଭଵତସ୍ସାନୁଜସ୍ସହ ସୀତୟା ॥ 33 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟମଭିଗଚ୍ଛେୟମଭିଵାଦୟିତୁଂ ମୁନିମ୍ ।
ମନୋରଥୋ ମହାନେଷ ହୃଦି ମେ ପରିଵର୍ତତେ ॥ 34 ॥
ୟଦ୍ୟହଂ ତଂ ମୁନିଵରଂ ଶୁଶ୍ରୂଷେୟମପି ସ୍ଵୟମ୍ ।
ଇତି ରାମସ୍ୟ ସ ମୁନିଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମାତ୍ମନୋ ଵଚଃ ॥ 35 ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଃ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚେଦଂ ପ୍ରୀତୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।
ଅହମପ୍ୟେତଦେଵ ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ତୁକାମସ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ 36 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟମଭିଗଚ୍ଛେତି ସୀତୟା ସହ ରାଘଵ ।
ଦିଷ୍ଟ୍ୟା ତ୍ଵିଦାନୀମର୍ଥେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵୟମେଵ ବ୍ରଵୀଷି ମାମ୍ ॥ 37 ॥
ଅହମାଖ୍ୟାମି ତେ ଵତ୍ସ ୟତ୍ରାଗସ୍ତ୍ୟୋ ମହାମୁନିଃ ।
ୟୋଜନାନ୍ୟାଶ୍ରମାତ୍ତାତ ୟାହି ଚତ୍ଵାରି ଵୈ ତତଃ ॥ 38 ॥
ଦକ୍ଷିଣେନ ମହାନ୍ ଶ୍ରୀମାନଗସ୍ତ୍ୟଭ୍ରାତୁରାଶ୍ରମଃ ।
ସ୍ଥଲପ୍ରାୟେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ପିପ୍ପଲୀଵନଶୋଭିତେ ॥ 39 ॥
ବହୁପୁଷ୍ପଫଲେ ରମ୍ୟେ ନାନାଶକୁନିନାଦିତେ ।
ପଦ୍ମିନ୍ୟୋ ଵିଵିଧାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲାଶ୍ଶିଵାଃ ॥ 40 ॥
ହଂସକାରଂଡଵାକୀର୍ଣାଶ୍ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତାଃ ।
ତତ୍ରୈକାଂ ରଜନୀଂ ଵ୍ୟୁଷ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ରାମ ଗମ୍ୟତାମ୍ ॥ 41 ॥
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମାସ୍ଥାୟ ଵନଷଂଡସ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ।
ତତ୍ରାଗସ୍ତ୍ୟାଶ୍ରମପଦଂ ଗତ୍ଵା ୟୋଜନମଂତରା ॥ 42 ॥
ରମଣୀୟେ ଵନୋଦ୍ଧେଶେ ବହୁପାଦପସଂଵୃତେ ।
ରଂସ୍ୟତେ ତତ୍ର ଵୈଦେହୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ସହ ତ୍ଵୟା ॥ 43 ॥
ସ ହି ରମ୍ୟୋ ଵନୋଦ୍ଦେଶୋ ବହୁପାଦପସଂକୁଲଃ ।
ୟଦି ବୁଦ୍ଧିଃ କୃତା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଗସ୍ତ୍ୟଂ ତଂ ମହାମୁନିମ୍ ॥ 44 ॥
ଅଦ୍ୟୈଵ ଗମନେ ବୁଦ୍ଧିଂ ରୋଚୟସ୍ଵ ମହାୟଶଃ ।
ଇତି ରାମୋ ମୁନେଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହ ଭ୍ରାତ୍ରାଭିଵାଦ୍ୟ ଚ ॥ 45 ॥
ପ୍ରତସ୍ଥେଽମୁଦ୍ଦିଶ୍ୟ ସାନୁଜସ୍ସୀତୟା ସହ ।
ପଶ୍ୟନ୍ଵନାନି ରମ୍ୟାଣି ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚାଭ୍ରସନ୍ନିଭାନ୍ ॥ 46 ॥
ସରାଂସି ସରିତଶ୍ଚୈଵ ପଥି ମାର୍ଗଵଶାନୁଗାଃ ।
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନୋପଦିଷ୍ଟେନ ଗତ୍ଵା ତେନ ପଥା ସୁଖମ୍ ॥ 47 ॥
ଇଦଂ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୋ ଵାକ୍ୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଏତଦେଵାଶ୍ରମପଦଂ ନୂନଂ ତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 48 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟସ୍ୟ ମୁନେର୍ଭ୍ରାତୁର୍ଦୃଶ୍ୟତେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣଃ ।
ୟଥା ହି ମେ ଵନସ୍ୟାସ୍ୟ ଜ୍ଞାତାଃ ପଥି ସହସ୍ରଶଃ ॥ 49 ॥
ସନ୍ନତାଃ ଫଲଭାରେଣ ପୁଷ୍ପଭାରେଣ ଚ ଦ୍ରୁମାଃ ।
ପିପ୍ପଲୀନାଂ ଚ ପକ୍ଵାନାଂ ଵନାଦସ୍ମାଦୁପାଗତଃ ॥ 50 ॥
ଗଂଧୋଽୟଂ ପଵନୋକ୍ଷିପ୍ତସ୍ସହସା କଟୁକୋଦୟଃ ।
ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତାଃ କାଷ୍ଠସଂଚୟାଃ ॥ 51 ॥
ଲୂନାଶ୍ଚ ପଥି ଦୃଶ୍ୟଂତେ ଦର୍ଭା ଵୈଡୂର୍ୟଵର୍ଚସଃ ।
ଏତଚ୍ଚ ଵନମଧ୍ୟସ୍ଥଂ କୃଷ୍ଣାଭ୍ରଶିଖରୋପମମ୍ ॥ 52 ॥
ପାଵକସ୍ୟାଶ୍ରମସ୍ଥସ୍ୟ ଧୂମାଗ୍ରଂ ସଂପ୍ରଦୃଶ୍ୟତେ ।
ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ଚ ତୀର୍ଥେଷୁ କୃତସ୍ନାନା ଦ୍ଵିଜାତୟଃ ॥ 53 ॥
ପୁଷ୍ପୋପହାରଂ କୁର୍ଵଂତି କୁସୁମୈସ୍ସ୍ଵୟମର୍ଜିତୈ ।
ତତ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ୟ ଵଚନଂ ୟଥା ସୌମ୍ୟ ମୟା ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 54 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟସ୍ୟାଶ୍ରମୋ ଭ୍ରାତୁର୍ନୂନମେଷ ଭଵିଷ୍ୟତି ।
ନିଗୃହ୍ୟ ତପସା ମୃତ୍ୟୁଂ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ୟୟା ॥ 55 ॥
ୟସ୍ୟ ଭ୍ରାତ୍ରା କୃତେୟଂ ଦିକ୍ଛରଣ୍ୟା ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣା ।
ଧାରୟନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ରୂପମିଲ୍ଵଲସ୍ସଂସ୍କୃତଂ ଵଦନ୍ ॥ 56 ॥
ଆମଂତ୍ରୟତି ଵିପ୍ରାନ୍ସ୍ମଶ୍ରାଦ୍ଧମୁଦ୍ଦିଶ୍ୟ ନିର୍ଘୃଣଃ ।
ଭ୍ରାତରଂ ସଂସ୍କୃତଂ କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତଂ ମେଷରୂପିଣମ୍ ॥ 57 ॥
ତାନ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍ଭୋଜୟାମାସ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତଵତାଂ ତେଷାଂ ଵିପ୍ରାଣାମିଲ୍ଵଲୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 58 ॥
ଵାତାପେ ନିଷ୍କ୍ରମନ୍ଵେତି ସ୍ଵରେଣ ମହତା ଵଦନ୍ ।
ତତୋ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାତାପିର୍ମେଷଵନ୍ନଦନ୍ ॥ 59 ॥
ଭିତ୍ତ୍ଵା ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶରୀରାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିନିଷ୍ପତତ୍ ।
ବ୍ରାହ୍ମାଣାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ତୈରେଵଂ କାମରୂପିଭିଃ ॥ 60 ॥
ଵିନାଶିତାନି ସଂହତ୍ୟ ନିତ୍ୟଶଃ ପିଶିତାଶନୈଃ ।
ଅଗସ୍ତ୍ୟେନ ତଦା ଦେଵୈଃ ପ୍ରାର୍ଥିତେନ ମହର୍ଷିଣା ॥ 61 ॥
ଅନୁଭୂୟ କିଲ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଭକ୍ଷିତସ୍ସମହାସୁରଃ ।
ତତସ୍ସଂପନ୍ନମିତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ହସ୍ତୋଦକଂ ତତଃ ॥ 62 ॥
ଭ୍ରାତରଂ ନିଷ୍କ୍ରମସ୍ଵେତି ଚେଲ୍ଵଲସ୍ସୋଽଭ୍ୟଭାଷତ ।
ସ ତଂ ତଥା ଭାଷମାଣଂ ଭ୍ରାତରଂ ଵିପ୍ରଘାତିନମ୍ ॥ 63 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହସଂଧୀମାନଗସ୍ତ୍ୟୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ।
କୁତୋ ନିଷ୍କ୍ରମିତୁଂ ଶକ୍ତିର୍ମୟା ଜୀର୍ଣସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ॥ 64 ॥
ଭ୍ରାତୁସ୍ତେ ମେଷରୂପସ୍ୟ ଗତସ୍ୟ ୟମସାଦନମ୍ ।
ଅଥ ତସ୍ୟ ଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତୁର୍ନିଧନସଂଶ୍ରୟମ୍ ॥ 65 ॥
ପ୍ରଧର୍ଷୟିତୁମାରେଭେ ମୁନିଂ କ୍ରୋଧାନ୍ନିଶାଚରଃ ।
ସୋଽଭିଦ୍ରଵନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୁନିନା ଦୀପ୍ତତେଜସା ॥ 66 ॥
ଚକ୍ଷୁଷାନଲକଲ୍ପେନ ନିର୍ଦଗ୍ଧୋ ନିଧନଂ ଗତଃ ।
ତସ୍ୟାୟମାଶ୍ରମୋ ଭ୍ରାତୁସ୍ତଟାକଵନଶୋଭିତଃ ॥ 67 ॥
ଵିପ୍ରାନୁକଂପୟା ୟେନ କର୍ମେଦଂ ଦୁଷ୍କରଂ କୃତମ୍ ।
ଏଵଂ କଥୟମାନସ୍ୟ ତସ୍ୟ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ରାମସ୍ୟାସ୍ତଂ ଗତସ୍ସୂର୍ୟସ୍ସଂଧ୍ୟାକାଲୋଽଭ୍ୟଵର୍ତତଃ ॥ 68 ॥
ଉପାସ୍ୟ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ୟାଂ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ୟଥାଵିଧି ।
ପ୍ରଵିଵେଶାଽଶ୍ରମପଦଂ ତମୃଷିଂ ସୋଽଭ୍ୟଵାଦୟତ୍ ॥ 69 ॥
ସମ୍ୟକ୍ ପ୍ରତିଗୃହୀତଶ୍ଚ ମୁନିନା ତେନ ରାଘଵଃ ।
ନ୍ୟଵସତ୍ତାଂ ନିଶାମେକାଂ ପ୍ରାଶ୍ୟ ମୂଲଫଲାନି ଚ ॥ 70 ॥
ତସ୍ୟାଂ ରାତ୍ୟ୍ରାଂ ଵ୍ୟତୀତାୟାଂ ଵିମଲେ ସୂର୍ୟମଂଡଲେ ।
ଭ୍ରାତରଂ ତମଗସ୍ତ୍ୟସ୍ୟ ହ୍ୟାମଂତ୍ରୟତ ରାଘଵଃ ॥ 71 ॥
ଅଭିଵାଦୟେ ତ୍ଵାଂ ଭଗଵନ୍ ସୁଖମଧ୍ୟୁଷିତୋ ନିଶାମ୍ ।
ଆମଂତ୍ରୟେ ତ୍ଵାଂ ଗଚ୍ଛାମି ଗୁରୁଂ ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଗ୍ରଜମ୍ ॥ 72 ॥
ଗମ୍ୟତାମିତି ତେନୋକ୍ତୋ ଜଗାମ ରଘୁନଂଦନଃ ।
ୟଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେନ ମାର୍ଗେଣ ଵନଂ ତଚ୍ଚାଵଲୋକୟନ୍ ॥ 73 ॥
ନୀଵାରାନ୍ପନସାଂସ୍ତାଲାଂସ୍ତିମିଶାନ୍ଵଂଚୁଲାଂଧଵାନ୍ ।
ଚିରିବିଲ୍ଵାନ୍ମଧୂକାଂଶ୍ଚ ବିଲ୍ଵାନପି ଚ ତିଂଦୁକାନ୍ ॥ 74 ॥
ପୁଷ୍ପିତାନ୍ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରାଭିର୍ଲତାଭିରନୁଵେଷ୍ଟିତାନ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ରାମଶ୍ଶତଶସ୍ତତ୍ର କାଂତାରପାଦପାନ୍ ॥ 75 ॥
ହସ୍ତିହସ୍ତୈର୍ଵିମୃଦିତାନ୍ଵାନରୈରୁପଶୋଭିତାନ୍ ।
ମତ୍ତୈଶ୍ଶକୁନିସଂଘୈଶ୍ଚ ଶତଶଶ୍ଚ ପ୍ରଣାଦିତାନ୍ ॥ 76 ॥
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ସମୀପସ୍ଥଂ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଗତଂ ଵୀରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମିଵର୍ଧନମ୍ ॥ 77 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧପତ୍ରା ୟଥା ଵୃକ୍ଷା ୟଥା କ୍ଷାଂତା ମୃଗଦ୍ଵିଜାଃ ।
ଆଶ୍ରମୋ ନାତିଦୂରସ୍ଥୋ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ॥ 78 ॥
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଇତି ଵିଖ୍ୟାତୋ ଲୋକେ ସ୍ଵେନୈଵ କର୍ମଣା ।
ଆଶ୍ରମୋ ଦୃଶ୍ୟତେ ତସ୍ୟ ପରିଶ୍ରାଂତଶ୍ରମାପହଃ ॥ 79 ॥
ପ୍ରାଜ୍ୟଧୂମାକୁଲଵନଶ୍ଚୀରମାଲାପରିଷ୍କୃତଃ ।
ପ୍ରଶାଂତମୃଗୟୂଥଶ୍ଚ ନାନାଶକୁନିନାଦିତଃ ॥ 80 ॥
ତସ୍ୟେଦମାଶ୍ରମପଦଂ ପ୍ରଭାଵାଦ୍ୟସ୍ୟ ରାକ୍ଷସୈଃ ।
ଦିଗିୟଂ ଦକ୍ଷିଣା ତ୍ରାସାଦ୍ଦୃଶ୍ୟତେ ନୋପଭୁଜ୍ୟତେ ॥ 81 ॥
ୟଦା ପ୍ରଭୃତି ଚାକ୍ରାଂତା ଦିଗିୟଂ ପୁଣ୍ୟକର୍ମଣା ।
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ନିର୍ଵୈରାଃ ପ୍ରଶାଂତା ରଜନୀଚରାଃ ॥ 82 ॥
ନାମ୍ନା ଚେୟଂ ଭଗଵତୋ ଦକ୍ଷିଣା ଦିକ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ।
ପ୍ରଥିତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଧର୍ଷା କ୍ରୂରକର୍ମଭିଃ ॥ 83 ॥
ମାର୍ଗଂ ନିରୋଦ୍ଧୁଂ ନିରତୋ ଭାସ୍କରସ୍ୟାଚଲୋତ୍ତମଃ ।
ନିଦେଶଂ ପାଲୟନ୍ୟସ୍ୟ ଵିଂଧ୍ୟଶୈଲା ନ ଵର୍ଧତେ ॥ 84 ॥
ଅୟଂ ଦୀର୍ଘାୟୁଷସ୍ତସ୍ୟ ଲୋକେ ଵିଶ୍ରୁତକର୍ମଣଃ ।
ଅଗସ୍ତ୍ୟସ୍ୟାଶ୍ରମ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିନୀତଜନସେଵିତଃ ॥ 85 ॥
ଏଷ ଲୋକାର୍ଚିତସ୍ସାଧୁର୍ହିତେ ନିତ୍ୟରତସ୍ସତାମ୍ ।
ଅସ୍ମାନଭିଗତାନେଷ ଶ୍ରେୟସା ୟୋଜୟିଷ୍ୟତି ॥ 86 ॥
ଆରାଧୟିଷ୍ୟାମ୍ୟତ୍ରାହମଗସ୍ତ୍ୟଂ ତଂ ମହାମୁନିମ୍ ।
ଶେଷଂ ଚ ଵନଵାସସ୍ୟ ସୌମ୍ୟ ଵତ୍ସ୍ୟାମ୍ୟହଂ ପ୍ରଭୋ ॥ 87 ॥
ଅତ୍ର ଦେଵାସ୍ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷୟଃ ।
ଅଗସ୍ତ୍ୟଂ ନିୟତାହାରଂ ସତତଂ ପର୍ୟୁପାସତେ ॥ 88 ॥
ନାତ୍ର ଜୀଵେନ୍ମୃଷାଵାଦୀ କ୍ରୂରୋ ଵା ୟଦି ଵା ଶଠଃ ।
ନୃଶଂସଃ କାମଵୃତ୍ତୋ ଵା ମୁନିରେଷ ତଥାଵିଧଃ ॥ 89 ॥
ଅତ୍ର ଦେଵାଶ୍ଚ ୟକ୍ଷାଶ୍ଚ ନାଗାଶ୍ଚ ପତଗୈସ୍ସହ ।
ଵସଂତି ନିୟତାହାରା ଧର୍ମମାରାଧୟିଷ୍ଣଵଃ ॥ 90 ॥
ଅତ୍ର ସିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମାନୋ ଵିମାନୈଜସ୍ସୂର୍ୟସନ୍ନିଭୈଃ ।
ତ୍ୟକ୍ତଦେହା ନଵୈର୍ଦେହୈଃ ସ୍ଵର୍ୟାତାଃ ପରମର୍ଷୟଃ ॥ 91 ॥
ୟକ୍ଷତ୍ଵମମରତ୍ଵଂ ଚ ରାଜ୍ୟାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ।
ଅତ୍ର ଦେଵାଃ ପ୍ରୟଚ୍ଛଂତି ଭୂତୈରାରାଧିତାଶ୍ଶୁଭୈଃ ॥ 92 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
