ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ സുംദരകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിപംചാശസ്സര്ഗഃ ।
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദശഗ്രീവോ മഹാത്മനഃ ।
ദേശകാലഹിതം വാക്യം ഭ്രാതുരുത്തരമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
സമ്യഗുക്തം ഹി ഭവതാ ദൂതവധ്യാ വിഗര്ഹിതാ ।
അവശ്യം തു വധാദന്യഃ ക്രിയതാമസ്യ നിഗ്രഹഃ ॥ 2 ॥
കപീനാം കില ലാംഗൂലമിഷ്ടം ഭവതി ഭൂഷണമ് ।
തദസ്യ ദീപ്യതാം ശീഘ്രം തേന ദഗ്ധേന ഗച്ഛതു ॥ 3 ॥
തതഃ പശ്യംത്വിമം ദീനമംഗവൈരൂപ്യകര്ശിതമ് ।
സമിത്രജ്ഞാതയസ്സർവേ ബാംധവാഃ സസുഹൃജ്ജനാഃ ॥ 4 ॥
ആജ്ഞാപയദ്രാക്ഷസേംദ്രഃ പുരം സർവം സചത്വരമ് ।
ലാംഗൂലേന പ്രദീപ്തേന രക്ഷോഭിഃ പരിണീയതാമ് ॥ 5 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസാഃ കോപകര്ശിതാഃ ।
വേഷ്ടയംതി സ്മ ലാംഗൂലം ജീര്ണൈഃ കാര്പാസകൈഃ പടൈഃ ॥ 6 ॥
സംവേഷ്ട്യമാനേ ലാംഗൂലേ വ്യവര്ധത മഹാകപിഃ ।
ശുഷ്കമിംധനമാസാദ്യ വനേഷ്വിവ ഹുതാശനഃ ॥ 7 ॥
തൈലേന പരിഷിച്യാഥ തേഽഗ്നിം തത്രാഭ്യപാതയന് ।
ലാംഗൂലേന പ്രദീപ്തേന രാക്ഷസാംസ്താനപാതയത് ॥ 8 ॥
രോഷാമര്ഷപരീതാത്മാ ബാലസൂര്യസമാനനഃ ।
ലാംഗൂലം സംപ്രദീപ്തം തു ദ്രഷ്ടും തസ്യ ഹനൂമതഃ ॥ 9 ॥
സഹസ്ത്രീബാലവൃദ്ധാശ്ച ജഗ്മുഃ പ്രീതാ നിശാചരാഃ ।
സ ഭൂയഃ സംഗതൈഃ ക്രൂരൈര്രാക്ഷസൈര്ഹരിസത്തമഃ ॥ 10 ॥
നിബദ്ധഃ കൃതവാന്വീരസ്തത്കാലസദൃശീം മതിമ് ।
കാമം ഖലു ന മേ ശക്താ നിബദ്ധസ്യാപി രാക്ഷസാഃ ॥ 11 ॥
ഛിത്ത്വാ പാശാന് സമുത്പത്യ ഹന്യാമഹമിമാന്പുനഃ ।
യദി ഭര്തുര്ഹിതാര്ഥായ ചരംതം ഭര്തൃശാസനാത് ॥ 12 ॥
ബധ്നംത്യേതേ ദുരാത്മനോ ന തു മേ നിഷ്കൃതിഃ കൃതാ ।
സർവേഷാമേവ പര്യാപ്തോ രാക്ഷസാനാമഹം യുധി ॥ 13 ॥
കിംതു രാമസ്യ പ്രീത്യര്ഥം വിഷഹിഷ്യേഽഹമീദൃശമ് ।
ലംകാ ചാരയിതവ്യാ വൈ പുനരേവ ഭവേദിതി ॥ 14 ॥
രാത്രൌ ന ഹി സുദൃഷ്ടാ മേ ദുര്ഗകര്മവിധാനതഃ ।
അവശ്യമേവ ദ്രഷ്ടവ്യാ മയാ ലംകാ നിശാക്ഷയേ ॥ 15 ॥
കാമം ബദ്ധസ്യ മേ ഭൂയഃ പുച്ഛസ്യോദ്ദീപനേന ച ।
പീഡാം കുർവംതു രക്ഷാംസി ന മേഽസ്തി മനസശ്ശ്രമഃ ॥ 16 ॥
തതസ്തേ സംവൃതാകാരം സത്ത്വവംതം മഹാകപിമ് ।
പരിഗൃഹ്യ യയുര്ഹൃഷ്ടാ രാക്ഷസാഃ കപികുംജരമ് ॥ 17 ॥
ശംഖഭേരീനിനാദൈസ്തം ഘോഷയംതഃ സ്വകര്മഭിഃ ।
രാക്ഷസാഃ ക്രൂരകര്മാണശ്ചാരയംതി സ്മ താം പുരീമ് ॥ 18 ॥
അന്വീയമാനോ രക്ഷോഭിര്യയൌ സുഖമരിംദമഃ ।
ഹനുമാംശ്ചാരയാമാസ രാക്ഷസാനാം മഹാപുരീമ് ॥ 19 ॥
അഥാപശ്യദ്വിമാനാനി വിചിത്രാണി മഹാകപിഃ ।
സംവൃതാന് ഭൂമിഭാഗാംശ്ച സുവിഭക്താംശ്ച ചത്വരാന് ॥ 20 ॥
വീഥീശ്ച ഗൃഹസംബാധാഃ കപിശ്ശൃംഗാടകാനി ച ।
തഥാ രഥ്യോപരഥ്യാശ്ച തഥൈവ ഗൃഹകാംതരാന് ॥ 21 ॥
ഗൃഹാംശ്ച മേഘസംകാശാന് ദദര്ശ പവനാത്മജഃ ।
ചത്വരേഷു ചതുഷ്കേഷു രാജമാര്ഗേ തഥൈവ ച ॥ 22 ॥
ഘോഷയംതി കപിം സർവേ ചാരീക ഇതി രാക്ഷസാഃ ।
സ്ത്രീബാലവൃദ്ധാഃ നിര്ജഗ്മുസ്തത്ര തത്ര കുതൂഹലാത് ॥ 23 ॥
തം പ്രദീപിതലാംഗൂലം ഹനുമംതം ദിദൃക്ഷവഃ ।
ദീപ്യമാനേ തതസ്തത്ര ലാംഗൂലാഗ്രേ ഹനൂമതഃ ॥ 24 ॥
രാക്ഷസ്യസ്താ വിരൂപാക്ഷ്യ ശ്ശംസുര്ദേവ്യാസ്തദപ്രിയമ് ।
യസ്ത്വയാ കൃതസംവാദ സ്സീതേ താമ്രമുഖഃ കപിഃ ॥ 25 ॥
ലാംഗൂലേന പ്രദീപ്തേന സ ഏഷ പരിണീയതേ ।
ശ്രുത്വാ തദ്വചനം ക്രൂരമാത്മാപഹരണോപമമ് ॥ 26 ॥
വൈദേഹീ ശോകസംതപ്താ ഹുതാശനമുപാഗമത് ।
മംഗലാഭിമുഖീ തസ്യ സാ തദാഽസീന്മഹാകപേഃ ॥ 27 ॥
ഉപതസ്ഥേ വിശാലാക്ഷീ പ്രയതാ ഹവ്യവാഹനമ് ।
യദ്യസ്തി പതിശുശ്രൂഷാ യദ്യസ്തി ചരിതം തപഃ ।
യദി ചാസ്ത്യേകപത്നീത്വം ശീതോ ഭവ ഹനൂമതഃ ॥ 28 ॥
യദി കിംചിദനുക്രോശസ്തസ്യ മയ്യസ്തി ധീമതഃ ॥ 29 ॥
യദി വാ ഭാഗ്യശേഷോ മേ ശീതോ ഭവ ഹനൂമതഃ ।
യദി മാം വൃത്തസംപന്നാം തത്സമാഗമലാലസാമ് ॥ 30 ॥
സ വിജാനാതി ധര്മാത്മാ ശീതോ ഭവ ഹനൂമതഃ ।
യദി മാം താരയേദാര്യസ്സുഗ്രീവഃ സത്യസംഗരഃ ॥ 31 ॥
അസ്മാദ്ധുഃഖാംബുസംരോധാച്ഛീതോ ഭവ ഹനൂമതഃ ।
തതസ്തീക്ഷ്ണാര്ചിരവ്യഗ്രഃ പ്രദക്ഷിണശിഖോഽനലഃ ॥ 32 ॥
ജജ്വാല മൃഗശാബാക്ഷ്യാ ശ്ശംസന്നിവ ശിവം കപേഃ ।
ഹനുമജ്ജനകശ്ചാപി പുച്ഛാനലയുതോഽനിലഃ ॥ 33 ॥
വവൌ സ്വാസ്ഥ്യകരോ ദേവ്യാഃ പ്രാലേയാനിലശീതലഃ ।
ദഹ്യമാനേ ച ലാംഗൂലേ ചിംതയാമാസ വാനരഃ ॥ 34 ॥
പ്രദീപ്തോഽഗ്നിരയം കസ്മാന്ന മാം ദഹതി സർവതഃ ।
ദൃശ്യതേ ച മഹാജ്വാലഃ കരോതി ന ച മേ രുജമ് ॥ 35 ॥
ശിശിരസ്യേവ സംഘാതോ ലാംഗൂലാഗ്രേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ ।
അഥവാ തദിദം വ്യക്തം യദ്ദൃഷ്ടം പ്ലവതാ മയാ ॥ 36 ॥
രാമപ്രഭാവാദാശ്ചര്യം പർവത സ്സരിതാം പതൌ ।
യദി താവത്സമുദ്രസ്യ മൈനാകസ്യ ച ധീമതഃ ॥ 37 ॥
രാമാര്ഥം സംഭ്രമസ്താദൃക്കിമഗ്നിര്ന കരിഷ്യതി ।
സീതായാശ്ചാനൃശംസ്യേന തേജസാ രാഘവസ്യ ച ॥ 38 ॥
പിതുശ്ച മമ സഖ്യേന ന മാം ദഹതി പാവകഃ ।
ഭൂയസ്സ ചിംതയാമാസ മുഹൂര്തം കപികുംജരഃ ॥ 39 ॥
ഉത്പപാതാഥ വേഗേന നനാദ ച മഹാകപിഃ ।
പുരദ്വാരം തതശ്ശ്രീമാന് ശൈലശൃംഗമിവോന്നതമ് ॥ 40 ॥
വിഭക്തരക്ഷസ്സംബാധമാസസാദാനിലാത്മജഃ ।
സ ഭൂത്വാ ശൈലസംകാശഃ ക്ഷണേന പുനരാത്മവാന് ॥ 41 ॥
ഹ്രസ്വതാം പരമാം പ്രാപ്തോ ബംധനാന്യവശാതയത് ।
വിമുക്തശ്ചാഭവഛ്രചീമാന് പുനഃ പർവതസന്നിഭഃ ॥ 42 ॥
വീക്ഷമാണശ്ച ദദൃശേ പരിഘം തോരണാശ്രിതമ് ।
സ തം ഗൃഹ്യ മഹാബാഹുഃ കാലായസപരിഷ്കൃതമ് ॥ 43 ॥
രക്ഷിണസ്താന് പുനസ്സർവാന്സൂദയാമാസ മാരുതിഃ ।
സ താന്നിഹത്ത്വാ രണചംഡവിക്രമ സ്സമീക്ഷമാണഃ പുനരേവ ലംകാമ് ।
പ്രദീപ്തലാംഗൂലകൃതാര്ചിമാലീ പ്രകാശതാദിത്യ ഇവാര്ചിമാലീ ॥ 44 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ സുംദരകാംഡേ ത്രിപംചാശസ്സര്ഗഃ ॥
