శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సుందరకాండమ్ ।
అథ త్రిపంచాశస్సర్గః ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా దశగ్రీవో మహాత్మనః ।
దేశకాలహితం వాక్యం భ్రాతురుత్తరమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
సమ్యగుక్తం హి భవతా దూతవధ్యా విగర్హితా ।
అవశ్యం తు వధాదన్యః క్రియతామస్య నిగ్రహః ॥ 2 ॥
కపీనాం కిల లాంగూలమిష్టం భవతి భూషణమ్ ।
తదస్య దీప్యతాం శీఘ్రం తేన దగ్ధేన గచ్ఛతు ॥ 3 ॥
తతః పశ్యంత్విమం దీనమంగవైరూప్యకర్శితమ్ ।
సమిత్రజ్ఞాతయస్సర్వే బాంధవాః ససుహృజ్జనాః ॥ 4 ॥
ఆజ్ఞాపయద్రాక్షసేంద్రః పురం సర్వం సచత్వరమ్ ।
లాంగూలేన ప్రదీప్తేన రక్షోభిః పరిణీయతామ్ ॥ 5 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాక్షసాః కోపకర్శితాః ।
వేష్టయంతి స్మ లాంగూలం జీర్ణైః కార్పాసకైః పటైః ॥ 6 ॥
సంవేష్ట్యమానే లాంగూలే వ్యవర్ధత మహాకపిః ।
శుష్కమింధనమాసాద్య వనేష్వివ హుతాశనః ॥ 7 ॥
తైలేన పరిషిచ్యాథ తేఽగ్నిం తత్రాభ్యపాతయన్ ।
లాంగూలేన ప్రదీప్తేన రాక్షసాంస్తానపాతయత్ ॥ 8 ॥
రోషామర్షపరీతాత్మా బాలసూర్యసమాననః ।
లాంగూలం సంప్రదీప్తం తు ద్రష్టుం తస్య హనూమతః ॥ 9 ॥
సహస్త్రీబాలవృద్ధాశ్చ జగ్ముః ప్రీతా నిశాచరాః ।
స భూయః సంగతైః క్రూరైర్రాక్షసైర్హరిసత్తమః ॥ 10 ॥
నిబద్ధః కృతవాన్వీరస్తత్కాలసదృశీం మతిమ్ ।
కామం ఖలు న మే శక్తా నిబద్ధస్యాపి రాక్షసాః ॥ 11 ॥
ఛిత్త్వా పాశాన్ సముత్పత్య హన్యామహమిమాన్పునః ।
యది భర్తుర్హితార్థాయ చరంతం భర్తృశాసనాత్ ॥ 12 ॥
బధ్నంత్యేతే దురాత్మనో న తు మే నిష్కృతిః కృతా ।
సర్వేషామేవ పర్యాప్తో రాక్షసానామహం యుధి ॥ 13 ॥
కింతు రామస్య ప్రీత్యర్థం విషహిష్యేఽహమీదృశమ్ ।
లంకా చారయితవ్యా వై పునరేవ భవేదితి ॥ 14 ॥
రాత్రౌ న హి సుదృష్టా మే దుర్గకర్మవిధానతః ।
అవశ్యమేవ ద్రష్టవ్యా మయా లంకా నిశాక్షయే ॥ 15 ॥
కామం బద్ధస్య మే భూయః పుచ్ఛస్యోద్దీపనేన చ ।
పీడాం కుర్వంతు రక్షాంసి న మేఽస్తి మనసశ్శ్రమః ॥ 16 ॥
తతస్తే సంవృతాకారం సత్త్వవంతం మహాకపిమ్ ।
పరిగృహ్య యయుర్హృష్టా రాక్షసాః కపికుంజరమ్ ॥ 17 ॥
శంఖభేరీనినాదైస్తం ఘోషయంతః స్వకర్మభిః ।
రాక్షసాః క్రూరకర్మాణశ్చారయంతి స్మ తాం పురీమ్ ॥ 18 ॥
అన్వీయమానో రక్షోభిర్యయౌ సుఖమరిందమః ।
హనుమాంశ్చారయామాస రాక్షసానాం మహాపురీమ్ ॥ 19 ॥
అథాపశ్యద్విమానాని విచిత్రాణి మహాకపిః ।
సంవృతాన్ భూమిభాగాంశ్చ సువిభక్తాంశ్చ చత్వరాన్ ॥ 20 ॥
వీథీశ్చ గృహసంబాధాః కపిశ్శృంగాటకాని చ ।
తథా రథ్యోపరథ్యాశ్చ తథైవ గృహకాంతరాన్ ॥ 21 ॥
గృహాంశ్చ మేఘసంకాశాన్ దదర్శ పవనాత్మజః ।
చత్వరేషు చతుష్కేషు రాజమార్గే తథైవ చ ॥ 22 ॥
ఘోషయంతి కపిం సర్వే చారీక ఇతి రాక్షసాః ।
స్త్రీబాలవృద్ధాః నిర్జగ్ముస్తత్ర తత్ర కుతూహలాత్ ॥ 23 ॥
తం ప్రదీపితలాంగూలం హనుమంతం దిదృక్షవః ।
దీప్యమానే తతస్తత్ర లాంగూలాగ్రే హనూమతః ॥ 24 ॥
రాక్షస్యస్తా విరూపాక్ష్య శ్శంసుర్దేవ్యాస్తదప్రియమ్ ।
యస్త్వయా కృతసంవాద స్సీతే తామ్రముఖః కపిః ॥ 25 ॥
లాంగూలేన ప్రదీప్తేన స ఏష పరిణీయతే ।
శ్రుత్వా తద్వచనం క్రూరమాత్మాపహరణోపమమ్ ॥ 26 ॥
వైదేహీ శోకసంతప్తా హుతాశనముపాగమత్ ।
మంగలాభిముఖీ తస్య సా తదాఽసీన్మహాకపేః ॥ 27 ॥
ఉపతస్థే విశాలాక్షీ ప్రయతా హవ్యవాహనమ్ ।
యద్యస్తి పతిశుశ్రూషా యద్యస్తి చరితం తపః ।
యది చాస్త్యేకపత్నీత్వం శీతో భవ హనూమతః ॥ 28 ॥
యది కించిదనుక్రోశస్తస్య మయ్యస్తి ధీమతః ॥ 29 ॥
యది వా భాగ్యశేషో మే శీతో భవ హనూమతః ।
యది మాం వృత్తసంపన్నాం తత్సమాగమలాలసామ్ ॥ 30 ॥
స విజానాతి ధర్మాత్మా శీతో భవ హనూమతః ।
యది మాం తారయేదార్యస్సుగ్రీవః సత్యసంగరః ॥ 31 ॥
అస్మాద్ధుఃఖాంబుసంరోధాచ్ఛీతో భవ హనూమతః ।
తతస్తీక్ష్ణార్చిరవ్యగ్రః ప్రదక్షిణశిఖోఽనలః ॥ 32 ॥
జజ్వాల మృగశాబాక్ష్యా శ్శంసన్నివ శివం కపేః ।
హనుమజ్జనకశ్చాపి పుచ్ఛానలయుతోఽనిలః ॥ 33 ॥
వవౌ స్వాస్థ్యకరో దేవ్యాః ప్రాలేయానిలశీతలః ।
దహ్యమానే చ లాంగూలే చింతయామాస వానరః ॥ 34 ॥
ప్రదీప్తోఽగ్నిరయం కస్మాన్న మాం దహతి సర్వతః ।
దృశ్యతే చ మహాజ్వాలః కరోతి న చ మే రుజమ్ ॥ 35 ॥
శిశిరస్యేవ సంఘాతో లాంగూలాగ్రే ప్రతిష్ఠితః ।
అథవా తదిదం వ్యక్తం యద్దృష్టం ప్లవతా మయా ॥ 36 ॥
రామప్రభావాదాశ్చర్యం పర్వత స్సరితాం పతౌ ।
యది తావత్సముద్రస్య మైనాకస్య చ ధీమతః ॥ 37 ॥
రామార్థం సంభ్రమస్తాదృక్కిమగ్నిర్న కరిష్యతి ।
సీతాయాశ్చానృశంస్యేన తేజసా రాఘవస్య చ ॥ 38 ॥
పితుశ్చ మమ సఖ్యేన న మాం దహతి పావకః ।
భూయస్స చింతయామాస ముహూర్తం కపికుంజరః ॥ 39 ॥
ఉత్పపాతాథ వేగేన ననాద చ మహాకపిః ।
పురద్వారం తతశ్శ్రీమాన్ శైలశృంగమివోన్నతమ్ ॥ 40 ॥
విభక్తరక్షస్సంబాధమాససాదానిలాత్మజః ।
స భూత్వా శైలసంకాశః క్షణేన పునరాత్మవాన్ ॥ 41 ॥
హ్రస్వతాం పరమాం ప్రాప్తో బంధనాన్యవశాతయత్ ।
విముక్తశ్చాభవఛ్రచీమాన్ పునః పర్వతసన్నిభః ॥ 42 ॥
వీక్షమాణశ్చ దదృశే పరిఘం తోరణాశ్రితమ్ ।
స తం గృహ్య మహాబాహుః కాలాయసపరిష్కృతమ్ ॥ 43 ॥
రక్షిణస్తాన్ పునస్సర్వాన్సూదయామాస మారుతిః ।
స తాన్నిహత్త్వా రణచండవిక్రమ స్సమీక్షమాణః పునరేవ లంకామ్ ।
ప్రదీప్తలాంగూలకృతార్చిమాలీ ప్రకాశతాదిత్య ఇవార్చిమాలీ ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సుందరకాండే త్రిపంచాశస్సర్గః ॥
