View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.53 Sundara Kanda - Sarga 53

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha tripañchāśassargaḥ ।

tasya tadvachanaṃ śrutvā daśagrīvō mahātmanaḥ ।
dēśakālahitaṃ vākyaṃ bhrāturuttaramabravīt ॥ 1 ॥

samyaguktaṃ hi bhavatā dūtavadhyā vigarhitā ।
avaśyaṃ tu vadhādanyaḥ kriyatāmasya nigrahaḥ ॥ 2 ॥

kapīnāṃ kila lāṅgūlamiṣṭaṃ bhavati bhūṣaṇam ।
tadasya dīpyatāṃ śīghraṃ tēna dagdhēna gachChatu ॥ 3 ॥

tataḥ paśyantvimaṃ dīnamaṅgavairūpyakarśitam ।
samitrajñātayassarvē bāndhavāḥ sasuhṛjjanāḥ ॥ 4 ॥

ājñāpayadrākṣasēndraḥ puraṃ sarvaṃ sachatvaram ।
lāṅgūlēna pradīptēna rakṣōbhiḥ pariṇīyatām ॥ 5 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā rākṣasāḥ kōpakarśitāḥ ।
vēṣṭayanti sma lāṅgūlaṃ jīrṇaiḥ kārpāsakaiḥ paṭaiḥ ॥ 6 ॥

saṃvēṣṭyamānē lāṅgūlē vyavardhata mahākapiḥ ।
śuṣkamindhanamāsādya vanēṣviva hutāśanaḥ ॥ 7 ॥

tailēna pariṣichyātha tē'gniṃ tatrābhyapātayan ।
lāṅgūlēna pradīptēna rākṣasāṃstānapātayat ॥ 8 ॥

rōṣāmarṣaparītātmā bālasūryasamānanaḥ ।
lāṅgūlaṃ sampradīptaṃ tu draṣṭuṃ tasya hanūmataḥ ॥ 9 ॥

sahastrībālavṛddhāścha jagmuḥ prītā niśācharāḥ ।
sa bhūyaḥ saṅgataiḥ krūrairrākṣasairharisattamaḥ ॥ 10 ॥

nibaddhaḥ kṛtavānvīrastatkālasadṛśīṃ matim ।
kāmaṃ khalu na mē śaktā nibaddhasyāpi rākṣasāḥ ॥ 11 ॥

Chittvā pāśān samutpatya hanyāmahamimānpunaḥ ।
yadi bharturhitārthāya charantaṃ bhartṛśāsanāt ॥ 12 ॥

badhnantyētē durātmanō na tu mē niṣkṛtiḥ kṛtā ।
sarvēṣāmēva paryāptō rākṣasānāmahaṃ yudhi ॥ 13 ॥

kintu rāmasya prītyarthaṃ viṣahiṣyē'hamīdṛśam ।
laṅkā chārayitavyā vai punarēva bhavēditi ॥ 14 ॥

rātrau na hi sudṛṣṭā mē durgakarmavidhānataḥ ।
avaśyamēva draṣṭavyā mayā laṅkā niśākṣayē ॥ 15 ॥

kāmaṃ baddhasya mē bhūyaḥ puchChasyōddīpanēna cha ।
pīḍāṃ kurvantu rakṣāṃsi na mē'sti manasaśśramaḥ ॥ 16 ॥

tatastē saṃvṛtākāraṃ sattvavantaṃ mahākapim ।
parigṛhya yayurhṛṣṭā rākṣasāḥ kapikuñjaram ॥ 17 ॥

śaṅkhabhērīninādaistaṃ ghōṣayantaḥ svakarmabhiḥ ।
rākṣasāḥ krūrakarmāṇaśchārayanti sma tāṃ purīm ॥ 18 ॥

anvīyamānō rakṣōbhiryayau sukhamarindamaḥ ।
hanumāṃśchārayāmāsa rākṣasānāṃ mahāpurīm ॥ 19 ॥

athāpaśyadvimānāni vichitrāṇi mahākapiḥ ।
saṃvṛtān bhūmibhāgāṃścha suvibhaktāṃścha chatvarān ॥ 20 ॥

vīthīścha gṛhasambādhāḥ kapiśśṛṅgāṭakāni cha ।
tathā rathyōparathyāścha tathaiva gṛhakāntarān ॥ 21 ॥

gṛhāṃścha mēghasaṅkāśān dadarśa pavanātmajaḥ ।
chatvarēṣu chatuṣkēṣu rājamārgē tathaiva cha ॥ 22 ॥

ghōṣayanti kapiṃ sarvē chārīka iti rākṣasāḥ ।
strībālavṛddhāḥ nirjagmustatra tatra kutūhalāt ॥ 23 ॥

taṃ pradīpitalāṅgūlaṃ hanumantaṃ didṛkṣavaḥ ।
dīpyamānē tatastatra lāṅgūlāgrē hanūmataḥ ॥ 24 ॥

rākṣasyastā virūpākṣya śśaṃsurdēvyāstadapriyam ।
yastvayā kṛtasaṃvāda ssītē tāmramukhaḥ kapiḥ ॥ 25 ॥

lāṅgūlēna pradīptēna sa ēṣa pariṇīyatē ।
śrutvā tadvachanaṃ krūramātmāpaharaṇōpamam ॥ 26 ॥

vaidēhī śōkasantaptā hutāśanamupāgamat ।
maṅgalābhimukhī tasya sā tadā'sīnmahākapēḥ ॥ 27 ॥

upatasthē viśālākṣī prayatā havyavāhanam ।
yadyasti patiśuśrūṣā yadyasti charitaṃ tapaḥ ।
yadi chāstyēkapatnītvaṃ śītō bhava hanūmataḥ ॥ 28 ॥

yadi kiñchidanukrōśastasya mayyasti dhīmataḥ ॥ 29 ॥

yadi vā bhāgyaśēṣō mē śītō bhava hanūmataḥ ।
yadi māṃ vṛttasampannāṃ tatsamāgamalālasām ॥ 30 ॥

sa vijānāti dharmātmā śītō bhava hanūmataḥ ।
yadi māṃ tārayēdāryassugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ ॥ 31 ॥

asmāddhuḥkhāmbusaṃrōdhāchChītō bhava hanūmataḥ ।
tatastīkṣṇārchiravyagraḥ pradakṣiṇaśikhō'nalaḥ ॥ 32 ॥

jajvāla mṛgaśābākṣyā śśaṃsanniva śivaṃ kapēḥ ।
hanumajjanakaśchāpi puchChānalayutō'nilaḥ ॥ 33 ॥

vavau svāsthyakarō dēvyāḥ prālēyānilaśītalaḥ ।
dahyamānē cha lāṅgūlē chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 34 ॥

pradīptō'gnirayaṃ kasmānna māṃ dahati sarvataḥ ।
dṛśyatē cha mahājvālaḥ karōti na cha mē rujam ॥ 35 ॥

śiśirasyēva saṅghātō lāṅgūlāgrē pratiṣṭhitaḥ ।
athavā tadidaṃ vyaktaṃ yaddṛṣṭaṃ plavatā mayā ॥ 36 ॥

rāmaprabhāvādāścharyaṃ parvata ssaritāṃ patau ।
yadi tāvatsamudrasya mainākasya cha dhīmataḥ ॥ 37 ॥

rāmārthaṃ sambhramastādṛkkimagnirna kariṣyati ।
sītāyāśchānṛśaṃsyēna tējasā rāghavasya cha ॥ 38 ॥

pituścha mama sakhyēna na māṃ dahati pāvakaḥ ।
bhūyassa chintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ ॥ 39 ॥

utpapātātha vēgēna nanāda cha mahākapiḥ ।
puradvāraṃ tataśśrīmān śailaśṛṅgamivōnnatam ॥ 40 ॥

vibhaktarakṣassambādhamāsasādānilātmajaḥ ।
sa bhūtvā śailasaṅkāśaḥ kṣaṇēna punarātmavān ॥ 41 ॥

hrasvatāṃ paramāṃ prāptō bandhanānyavaśātayat ।
vimuktaśchābhavaChrachīmān punaḥ parvatasannibhaḥ ॥ 42 ॥

vīkṣamāṇaścha dadṛśē parighaṃ tōraṇāśritam ।
sa taṃ gṛhya mahābāhuḥ kālāyasapariṣkṛtam ॥ 43 ॥

rakṣiṇastān punassarvānsūdayāmāsa mārutiḥ ।
sa tānnihattvā raṇachaṇḍavikrama ssamīkṣamāṇaḥ punarēva laṅkām ।
pradīptalāṅgūlakṛtārchimālī prakāśatāditya ivārchimālī ॥ 44 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē tripañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: