śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha tripañchāśassargaḥ ।
tasya tadvachanaṃ śrutvā daśagrīvō mahātmanaḥ ।
dēśakālahitaṃ vākyaṃ bhrāturuttaramabravīt ॥ 1 ॥
samyaguktaṃ hi bhavatā dūtavadhyā vigarhitā ।
avaśyaṃ tu vadhādanyaḥ kriyatāmasya nigrahaḥ ॥ 2 ॥
kapīnāṃ kila lāṅgūlamiṣṭaṃ bhavati bhūṣaṇam ।
tadasya dīpyatāṃ śīghraṃ tēna dagdhēna gachChatu ॥ 3 ॥
tataḥ paśyantvimaṃ dīnamaṅgavairūpyakarśitam ।
samitrajñātayassarvē bāndhavāḥ sasuhṛjjanāḥ ॥ 4 ॥
ājñāpayadrākṣasēndraḥ puraṃ sarvaṃ sachatvaram ।
lāṅgūlēna pradīptēna rakṣōbhiḥ pariṇīyatām ॥ 5 ॥
tasya tadvachanaṃ śrutvā rākṣasāḥ kōpakarśitāḥ ।
vēṣṭayanti sma lāṅgūlaṃ jīrṇaiḥ kārpāsakaiḥ paṭaiḥ ॥ 6 ॥
saṃvēṣṭyamānē lāṅgūlē vyavardhata mahākapiḥ ।
śuṣkamindhanamāsādya vanēṣviva hutāśanaḥ ॥ 7 ॥
tailēna pariṣichyātha tē'gniṃ tatrābhyapātayan ।
lāṅgūlēna pradīptēna rākṣasāṃstānapātayat ॥ 8 ॥
rōṣāmarṣaparītātmā bālasūryasamānanaḥ ।
lāṅgūlaṃ sampradīptaṃ tu draṣṭuṃ tasya hanūmataḥ ॥ 9 ॥
sahastrībālavṛddhāścha jagmuḥ prītā niśācharāḥ ।
sa bhūyaḥ saṅgataiḥ krūrairrākṣasairharisattamaḥ ॥ 10 ॥
nibaddhaḥ kṛtavānvīrastatkālasadṛśīṃ matim ।
kāmaṃ khalu na mē śaktā nibaddhasyāpi rākṣasāḥ ॥ 11 ॥
Chittvā pāśān samutpatya hanyāmahamimānpunaḥ ।
yadi bharturhitārthāya charantaṃ bhartṛśāsanāt ॥ 12 ॥
badhnantyētē durātmanō na tu mē niṣkṛtiḥ kṛtā ।
sarvēṣāmēva paryāptō rākṣasānāmahaṃ yudhi ॥ 13 ॥
kintu rāmasya prītyarthaṃ viṣahiṣyē'hamīdṛśam ।
laṅkā chārayitavyā vai punarēva bhavēditi ॥ 14 ॥
rātrau na hi sudṛṣṭā mē durgakarmavidhānataḥ ।
avaśyamēva draṣṭavyā mayā laṅkā niśākṣayē ॥ 15 ॥
kāmaṃ baddhasya mē bhūyaḥ puchChasyōddīpanēna cha ।
pīḍāṃ kurvantu rakṣāṃsi na mē'sti manasaśśramaḥ ॥ 16 ॥
tatastē saṃvṛtākāraṃ sattvavantaṃ mahākapim ।
parigṛhya yayurhṛṣṭā rākṣasāḥ kapikuñjaram ॥ 17 ॥
śaṅkhabhērīninādaistaṃ ghōṣayantaḥ svakarmabhiḥ ।
rākṣasāḥ krūrakarmāṇaśchārayanti sma tāṃ purīm ॥ 18 ॥
anvīyamānō rakṣōbhiryayau sukhamarindamaḥ ।
hanumāṃśchārayāmāsa rākṣasānāṃ mahāpurīm ॥ 19 ॥
athāpaśyadvimānāni vichitrāṇi mahākapiḥ ।
saṃvṛtān bhūmibhāgāṃścha suvibhaktāṃścha chatvarān ॥ 20 ॥
vīthīścha gṛhasambādhāḥ kapiśśṛṅgāṭakāni cha ।
tathā rathyōparathyāścha tathaiva gṛhakāntarān ॥ 21 ॥
gṛhāṃścha mēghasaṅkāśān dadarśa pavanātmajaḥ ।
chatvarēṣu chatuṣkēṣu rājamārgē tathaiva cha ॥ 22 ॥
ghōṣayanti kapiṃ sarvē chārīka iti rākṣasāḥ ।
strībālavṛddhāḥ nirjagmustatra tatra kutūhalāt ॥ 23 ॥
taṃ pradīpitalāṅgūlaṃ hanumantaṃ didṛkṣavaḥ ।
dīpyamānē tatastatra lāṅgūlāgrē hanūmataḥ ॥ 24 ॥
rākṣasyastā virūpākṣya śśaṃsurdēvyāstadapriyam ।
yastvayā kṛtasaṃvāda ssītē tāmramukhaḥ kapiḥ ॥ 25 ॥
lāṅgūlēna pradīptēna sa ēṣa pariṇīyatē ।
śrutvā tadvachanaṃ krūramātmāpaharaṇōpamam ॥ 26 ॥
vaidēhī śōkasantaptā hutāśanamupāgamat ।
maṅgalābhimukhī tasya sā tadā'sīnmahākapēḥ ॥ 27 ॥
upatasthē viśālākṣī prayatā havyavāhanam ।
yadyasti patiśuśrūṣā yadyasti charitaṃ tapaḥ ।
yadi chāstyēkapatnītvaṃ śītō bhava hanūmataḥ ॥ 28 ॥
yadi kiñchidanukrōśastasya mayyasti dhīmataḥ ॥ 29 ॥
yadi vā bhāgyaśēṣō mē śītō bhava hanūmataḥ ।
yadi māṃ vṛttasampannāṃ tatsamāgamalālasām ॥ 30 ॥
sa vijānāti dharmātmā śītō bhava hanūmataḥ ।
yadi māṃ tārayēdāryassugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ ॥ 31 ॥
asmāddhuḥkhāmbusaṃrōdhāchChītō bhava hanūmataḥ ।
tatastīkṣṇārchiravyagraḥ pradakṣiṇaśikhō'nalaḥ ॥ 32 ॥
jajvāla mṛgaśābākṣyā śśaṃsanniva śivaṃ kapēḥ ।
hanumajjanakaśchāpi puchChānalayutō'nilaḥ ॥ 33 ॥
vavau svāsthyakarō dēvyāḥ prālēyānilaśītalaḥ ।
dahyamānē cha lāṅgūlē chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 34 ॥
pradīptō'gnirayaṃ kasmānna māṃ dahati sarvataḥ ।
dṛśyatē cha mahājvālaḥ karōti na cha mē rujam ॥ 35 ॥
śiśirasyēva saṅghātō lāṅgūlāgrē pratiṣṭhitaḥ ।
athavā tadidaṃ vyaktaṃ yaddṛṣṭaṃ plavatā mayā ॥ 36 ॥
rāmaprabhāvādāścharyaṃ parvata ssaritāṃ patau ।
yadi tāvatsamudrasya mainākasya cha dhīmataḥ ॥ 37 ॥
rāmārthaṃ sambhramastādṛkkimagnirna kariṣyati ।
sītāyāśchānṛśaṃsyēna tējasā rāghavasya cha ॥ 38 ॥
pituścha mama sakhyēna na māṃ dahati pāvakaḥ ।
bhūyassa chintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ ॥ 39 ॥
utpapātātha vēgēna nanāda cha mahākapiḥ ।
puradvāraṃ tataśśrīmān śailaśṛṅgamivōnnatam ॥ 40 ॥
vibhaktarakṣassambādhamāsasādānilātmajaḥ ।
sa bhūtvā śailasaṅkāśaḥ kṣaṇēna punarātmavān ॥ 41 ॥
hrasvatāṃ paramāṃ prāptō bandhanānyavaśātayat ।
vimuktaśchābhavaChrachīmān punaḥ parvatasannibhaḥ ॥ 42 ॥
vīkṣamāṇaścha dadṛśē parighaṃ tōraṇāśritam ।
sa taṃ gṛhya mahābāhuḥ kālāyasapariṣkṛtam ॥ 43 ॥
rakṣiṇastān punassarvānsūdayāmāsa mārutiḥ ।
sa tānnihattvā raṇachaṇḍavikrama ssamīkṣamāṇaḥ punarēva laṅkām ।
pradīptalāṅgūlakṛtārchimālī prakāśatāditya ivārchimālī ॥ 44 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē tripañchāśassargaḥ ॥