ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରତ୍ୟାଶ୍ଵସ୍ତୋ ୟଦା ରାଜା ମୋହାତ୍ପ୍ରତ୍ୟାଗତଂ ପୁନଃ ।
ଅଥାଽଜୁହାଵ ତଂ ସୂତଂ ରାମଵୃତ୍ତାଂତକାରଣାତ୍ ॥ 1 ॥
ଅଥ ସୂତୋ ମହାରାଜଂ କୃତାଂଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ ।
ରାମମେଵାନୁଶୋଚଂତଂ ଦୁଃଖଶୋକସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ 2 ॥
ଵୃଦ୍ଧଂ ପରମସଂତପ୍ତଂ ନଵଗ୍ରହମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍ ।
ଵିନିଶ୍ଵସଂତଂ ଧ୍ୟାୟଂତମସ୍ଵସ୍ଥ ମିଵ କୁଙଞରମ୍ ॥ 3 ॥
ରାଜା ତୁ ରଜସା ସୂତଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଂଗଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖଂ ଦୀନମୁଵାଚ ପରମାର୍ତଵତ୍ ॥ 4 ॥
କ୍ଵନୁ ଵତ୍ସ୍ୟତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵୃକ୍ଷମୂଲମୁପାଶ୍ରିତଃ ।
ସୋଽତ୍ୟଂତସୁଖିତ ସ୍ସୂତ କିମଶିଷ୍ୟତି ରାଘଵଃ ॥ 5 ॥
ଦୁଃଖସ୍ୟାନୁଚିତୋ ଦୁଃଖଂ ସୁମଂତ୍ର ଶୟନୋଚିତଃ ।
ଭୂମିପାଲାତ୍ମଜୋ ଭୂମୌ ଶେତେ କଥମନାଥଵତ୍ ॥ 6 ॥
ୟଂ ୟାଂତମନୁୟାଂତି ସ୍ମ ପଦାତିରଥକୁଂଜରାଃ ।
ସ ଵତ୍ସ୍ୟତି କଥଂ ରାମୋ ଵିଜନଂ ଵନ ମାଶ୍ରିତଃ ॥ 7 ॥
ଵ୍ୟାଲୈର୍ମୃଗୈରାଚରିତଂ କୃଷ୍ଣସର୍ପନିଷେଵିତମ୍ ।
କଥଂ କୁମାରୌ ଵୈଦେହ୍ୟା ସାର୍ଧଂ ଵନ ମୁପସ୍ଥିତୌ ॥ 8 ॥
ସୁକୁମାର୍ୟା ତପସ୍ଵିନ୍ୟା ସୁମଂତ୍ର ସହ ସୀତୟା ।
ରାଜପୁତ୍ରୌ କଥଂ ପାଦୈରଵରୁହ୍ୟ ରଥାଦ୍ଗତୌ ॥ 9 ॥
ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ଖଲୁ ସୂତ ତ୍ଵଂ ୟେନ ଦୃଷ୍ଟୌ ମମାଽତ୍ମଜୌ ।
ଵନାଂତଂ ପ୍ରଵିଶଂତୌ ତାଵଶ୍ଵିନାଵିଵମଂଦରମ୍ ॥ 10 ॥
କିମୁଵାଚ ଵଚୋ ରାମଃ କିମୁଵାଚ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ସୁମଂତ୍ର ଵନମାସାଦ୍ୟ କିମୁଵାଚ ଚ ମୈଥିଲୀ ॥ 11 ॥
ଆସିତଂ ଶୟିତଂ ଭୁକ୍ତଂ ସୂତ ରାମସ୍ୟ କୀର୍ତୟ ।
ଜୀଵିଷ୍ୟାମହମେତେନ ୟୟାତିରିଵ ସାଧୁଷୁ ॥ 12 ॥
ଇତି ସୂତୋ ନରେଂଦ୍ରେଣ ବୋଧିତ ସ୍ସଜ୍ଜମାନୟା ।
ଉଵାଚ ଵାଚା ରାଜାନଂ ସ ବାଷ୍ପପରିବଦ୍ଧୟା ॥ 13 ॥
ଅବ୍ରଵୀନ୍ମାଂ ମହାରାଜ ଧର୍ମମେଵାନୁପାଲୟନ୍ ।
ଅଂଜଲିଂ ରାଘଵଃ କୃତ୍ଵା ଶିରସାଽଭିପ୍ରଣମ୍ୟ ଚ ॥ 14 ॥
ସୂତ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତସ୍ୟ ତାତସ୍ୟ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ।
ଶିରସା ଵଂଦନୀୟସ୍ୟ ଵଂଦ୍ୟୌ ପାଦୌ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 15 ॥
ସର୍ଵମଂତଃପୁରଂ ଵାଚ୍ୟଂ ସୂତ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତ୍ଵୟା ।
ଆରୋଗ୍ୟମଵିଶେଷେଣ ୟଥାର୍ହଂ ଚାଭିଵାଦନମ୍ ॥ 16 ॥
ମାତା ଚ ମମ କୌସଲ୍ୟା କୁଶଲଂ ଚାଭିଵାଦନମ୍ ।
ଅପ୍ରମାଦଂ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ୟା ବ୍ରୂୟାଶ୍ଚୈନାମିଦଂ ଵଚଃ ॥ 17 ॥
ଧର୍ମନିତ୍ୟା ୟଥାକାଲମଗ୍ନ୍ୟଗାରପରା ଭଵ ।
ଦେଵି ଦେଵସ୍ୟ ପାଦୌ ଚ ଦେଵଵତ୍ପରିପାଲୟ ॥ 18 ॥
ଅଭିମାନଂ ଚ ମାନଂ ଚ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଵର୍ତସ୍ଵ ମାତୃଷୁ ।
ଅନୁ ରାଜାନମାର୍ୟାଂ ଚ କୈକେୟୀମଂବ କାରୟ ॥ 19 ॥
କୁମାରେ ଭରତେ ଵୃତ୍ତିର୍ଵର୍ତିତଵ୍ୟା ଚ ରାଜଵତ୍ ।
ଅର୍ଥଜ୍ୟେଷ୍ଠା ହି ରାଜାନୋ ରାଜଧର୍ମମନୁସ୍ମର ॥ 20 ॥
ଭରତଃ କୁଶଲଂ ଵାଚ୍ୟୋ ଵାଚ୍ୟୋ ମଦ୍ଵଚନେନ ଚ ।
ସର୍ଵାସ୍ଵେଵ ୟଥାନ୍ୟାୟଂ ଵୃତ୍ତିଂ ଵର୍ତସ୍ଵ ମାତୃଷୁ ॥ 21 ॥
ଵକ୍ତଵ୍ୟଶ୍ଚ ମହାବାହୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲନଂଦନଃ ।
ପିତରଂ ୟୌଵରାଜ୍ୟସ୍ଥୋ ରାଜ୍ୟସ୍ଥମନୁପାଲୟ ॥ 22 ॥
ଅତିକ୍ରାଂତଵୟା ରାଜା ମାସ୍ମୈନଂ ଵ୍ୟଵରୋରୁଧଃ ।
କୁମାର ରାଜ୍ୟେ ଜୀଵ ତ୍ଵଂ ତସ୍ୟୈଵାଜ୍ଞାପ୍ରଵର୍ତନାତ୍ ॥ 23 ॥
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚାପି ମାଂ ଭୂୟୋ ଭୃଶମଶ୍ରୂଣି ଵର୍ତୟନ୍ ।
ମାତେଵ ମମ ମାତା ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ୟା ପୁତ୍ରଗର୍ଧିନୀ ॥ 24 ॥
ଇତ୍ୟେଵଂ ମାଂ ମହରାଜ ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵ ମହାୟଶାଃ ।
ରାମୋ ରାଜୀଵତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଭୃଶମଶ୍ରୂଣ୍ୟଵର୍ତୟତ୍ ॥ 25 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୁ ସୁସଂକୃଦ୍ଧୋ ନିଶ୍ଶ୍ଵସନ୍ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କେନାୟମପରାଧେନ ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵିଵାସିତଃ ॥ 26 ॥
ରାଜ୍ଞା ତୁ ଖଲୁ କୈକେୟ୍ୟା ଲଘୁତ୍ଵାଶ୍ରିତ୍ୟ ଶାସନମ୍ ।
କୃତଂ କାର୍ୟମକାର୍ୟଂ ଵା ଵୟଂ ୟେନାଭିପୀଡିତାଃ ॥ 27 ॥
ୟଦି ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାମୋ ଲୋଭକାରଣକାରିତମ୍ ।
ଵରଦାନନିମିତ୍ତଂ ଵା ସର୍ଵଥା ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍ ॥ 28 ॥
ଇଦଂ ତାଵଦ୍ୟଥାକାମମୀଶ୍ଵରସ୍ୟ କୃତେ କୃତମ୍ ।
ରାମସ୍ୟ ତୁ ପରିତ୍ୟାଗେ ନ ହେତୁ ମୁପଲକ୍ଷୟେ ॥ 29 ॥
ଅସମୀକ୍ଷୟ ସମାରବ୍ଧଂ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ବୁଧ୍ଦିଲାଘଵାତ୍ ।
ଜନୟିଷ୍ୟତି ସଂକ୍ରୋଶଂ ରାଘଵସ୍ୟ ଵିଵାସନମ୍ ॥ 30 ॥
ଅହଂ ତାଵନ୍ମହାରାଜେ ପିତୃତ୍ଵଂ ନୋପଲକ୍ଷ୍ୟେ ।
ଭ୍ରାତା ଭର୍ତା ଚ ବଂଧୁଶ୍ଚ ପିତା ଚ ମମ ରାଘଵଃ ॥ 31 ॥
ସର୍ଵର୍ଲୋକପ୍ରିୟଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକହିତେ ରତମ୍ ।
ସର୍ଵଲୋକୋଽନୁରଜ୍ୟେତ କଥଂ ତ୍ଵାଽନେନକର୍ମଣା ॥ 32 ॥
ସର୍ଵପ୍ରଜାଭିରାମଂ ହି ରାମଂ ପ୍ରଵ୍ରାଜ୍ୟ ଧାର୍ମିକମ୍ ।
ସର୍ଵଲୋକଂ ଵିରୁଧ୍ୟେମଂ କଥଂ ରାଜା ଭଵିଷ୍ୟସି ॥ 33 ॥
ଜାନକୀ ତୁ ମହାରାଜ ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତୀ ମନସ୍ଵିନୀ ।
ଭୂତୋପହତଚିତ୍ତେଵ ଵିଷ୍ଠିତା ଵିସ୍ମୃତା ସ୍ମିତା ॥ 34 ॥
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଵ୍ୟସନା ରାଜ୍ୟପୁତ୍ରୀ ୟଶସ୍ଵିନୀ ।
ତେନ ଦୁଃଖେନ ରୁଦତୀ ନୈଵ ମାଂ କିଂଚିଦବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 35 ॥
ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷମାଣା ଭର୍ତାରଂ ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ୟତା ।
ମୁମୋଚ ସହସା ବାଷ୍ପଂ ମାଂ ପ୍ରୟାଂତମୁଦୀକ୍ଷ୍ୟ ସା ॥ 36 ॥
ତଥୈଵ ରାମୋଽଶ୍ରୁମୁଖଃ କୃତାଂଜଲିଃ ସ୍ଥିତୋଽଭଵଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣବାହୁପାଲିତଃ ।
ତଥୈଵ ସୀତା ରୁଦତୀ ତପସ୍ଵିନୀ ନିରୀକ୍ଷତେ ରାଜରଥଂ ତଥୈଵ ମାମ୍ ॥ 37 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
