ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵଚୋ ଵିଜ୍ଞାୟ ହନୁମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ପର୍ଵତାଦୃଶ୍ୟମୂକାତ୍ତୁ ପୁପ୍ଲୁଵେ ୟତ୍ର ରାଘଵୌ ॥ 1 ॥
କପିରୂପଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଭିକ୍ଷୁରୂପଂ ତତୋ ଭେଜେ ଶଠବୁଦ୍ଧିତୟା କପିଃ ॥ 2 ॥
ତତସ୍ସ ହନୁମାନ୍ଵାଚା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୟା ସୁମନୋଜ୍ଞୟା ।
ଵିନୀତଵଦୁପାଗମ୍ୟ ରାଘଵୌ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ଚ ॥ 3 ॥
ଆବଭାଷେ ତଦା ଵୀରୌ ୟଥାଵତ୍ପ୍ରଶଶଂସ ଚ ।
ସଂପୂଜ୍ୟ ଵିଧିଵଦ୍ଵୀରୌ ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ଉଵାଚ କାମତୋ ଵାକ୍ୟଂ ମୃଦୁ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୌ ॥ 4 ॥
ରାଜର୍ଷିଦେଵପ୍ରତିମୌ ତାପସୌ ସଂଶିତଵ୍ରତୌ ।
ଦେଶଂ କଥମିମଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭଵଂତୌ ଵରଵର୍ଣିନୌ ॥ 5 ॥
ତ୍ରାସୟଂତୌ ମୃଗଗଣାନନ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଵନଚାରିଣଃ ॥ 6 ॥
ପଂପାତୀରରୁହାନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ ଵୀକ୍ଷମାଣୌ ସମଂତତଃ ।
ଇମାଂ ନଦୀଂ ଶୁଭଜଲାଂ ଶୋଭୟଂତୌ ତପସ୍ଵିନୌ ॥ 7 ॥
ଧୈର୍ୟଵଂତୌ ସୁଵର୍ଣାଭୌ କୌ ୟୁଵାଂ ଚୀରଵାସସୌ ।
ନିଃଶ୍ଵସଂତୌ ଵରଭୁଜୌ ପୀଡୟଂତାଵିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ 8 ॥
ସିଂହଵିପ୍ରେକ୍ଷିତୌ ଵୀରୌ ମହାବଲଵିକ୍ରମୌ ।
ଶକ୍ରଚାପନିଭେ ଚାପେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶତ୍ରୁସୂଦନୌ ॥ 9 ॥
ଶ୍ରୀମଂତୌ ରୂପସଂପନ୍ନୌ ଵୃଷଭଶ୍ରେଷ୍ଠଵିକ୍ରମୌ ।
ହସ୍ତିହସ୍ତୋପମଭୁଜୌ ଦ୍ୟୁତିମଂତୌ ନରର୍ଷଭୌ ॥ 10 ॥
ପ୍ରଭୟା ପର୍ଵତେଂଦ୍ରୋଽୟଂ ୟୁଵୟୋରଵଭାସିତଃ ।
ରାଜ୍ୟାର୍ହାଵମରପ୍ରଖ୍ୟୌ କଥଂ ଦେଶମିହାଗତୌ ॥ 11 ॥
ପଦ୍ମପତ୍ରେକ୍ଷଣୌ ଵୀରୌ ଜଟାମଂଡଲଧାରିଣୌ ।
ଅନ୍ୟୋନ୍ୟସଦୃଶୌ ଵୀରୌ ଦେଵଲୋକାଦିଵାଗତୌ ॥ 12 ॥
ୟଦୃଚ୍ଛୟେଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ୟୌ ଵସୁଂଧରାମ୍ ।
ଵିଶାଲଵକ୍ଷସୌ ଵୀରୌ ମାନୁଷୌ ଦେଵରୂପିଣୌ ॥ 13 ॥
ସିଂହସ୍କଂଧୌ ମହୋତ୍ସାହୌ ସମଦାଵିଵ ଗୋଵୃଷୌ ।
ଆୟତାଶ୍ଚ ସୁଵୃତ୍ତାଶ୍ଚ ବାହଵଃ ପରିଘୋପମାଃ ।
ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷାର୍ହାଃ କିମର୍ଥଂ ନ ଵିଭୂଷିତାଃ ॥ 14 ॥
ଉଭୌ ୟୋଗ୍ୟାଵହଂ ମନ୍ୟେ ରକ୍ଷିତୁଂ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ।
ସସାଗରଵନାଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଵିଂଧ୍ୟମେରୁଵିଭୂଷିତାମ୍ ॥ 15 ॥
ଇମେ ଚ ଧନୁଷୀ ଚିତ୍ରେ ଶ୍ଲଷ୍ଣେ ଚିତ୍ରାନୁଲେପନେ ।
ପ୍ରକାଶେତେ ୟଥେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଵଜ୍ରେ ହେମଵିଭୂଷିତେ ॥ 16 ॥
ସଂପୂର୍ଣା ନିଶିତୈର୍ବାଣୈ ସ୍ତୂଣାଶ୍ଚ ଶୁଭଦର୍ଶନାଃ ॥ 17 ॥
ଜୀଵିତାଂତକରୈର୍ଘୋରୈ ଶ୍ଶ୍ଵସଦ୍ଭିରିଵ ପନ୍ନଗୈଃ ।
ମହାପ୍ରମାଣୌ ଵିସ୍ତୀର୍ଣୌ ତପ୍ତହାଟକଭୂଷିତୌ ॥ 18 ॥
ଖଡଗାଵେତୌ ଵିରାଜେତେ ନିର୍ମୁକ୍ତାଵିଵପନ୍ନଗୌ ।
ଏଵଂ ମାଂ ପରିଭାଷଂତଂ କସ୍ମାଦ୍ଵୈ ନାଭିଭାଷଥଃ ॥ 19 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା କଶ୍ଚିଦ୍ଵାନରୟୂଥପଃ ।
ଵୀରୋ ଵିନିକୃତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଜଗଦ୍ଭ୍ରମତି ଦୁଃଖିତଃ ॥ 20 ॥
ପ୍ରାପ୍ତୋଽହଂ ପ୍ରେଷିତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା ।
ରାଜ୍ଞା ଵାନରମୁଖ୍ୟାନାଂ ହନୁମାନ୍ନାମ ଵାନରଃ ॥ 21 ॥
ୟୁଵାଭ୍ୟାଂ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସଖ୍ୟମିଚ୍ଛତି ।
ତସ୍ୟ ମାଂ ସଚିଵଂ ଵିତ୍ତଂ ଵାନରଂ ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 22 ॥
ଭିକ୍ଷୁରୂପପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିୟକାମ୍ୟୟା ।
ଋଷ୍ୟମୂକାଦିହ ପ୍ରାପ୍ତଂ କାମଗଂ କାମରୂପିଣମ୍ ॥ 23 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ହନୁମାଂସ୍ତୌ ଵୀରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
ଵାକ୍ୟଜ୍ଞୌ ଵାକ୍ୟକୁଶଲଃ ପୁନର୍ନୋଵାଚ କିଂଚନ ॥ 24 ॥
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚଂତସ୍ୟ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତରଂ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ 25 ॥
ସଚିଵୋଽୟଂ କପୀଂଦ୍ରସ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତମେଵ କାଂକ୍ଷମାଣସ୍ୟ ମମାଂତିକମୁପାଗତଃ ॥ 26 ॥
ତମଭ୍ୟଭାଷ ସୌମିତ୍ରେ ସୁଗ୍ରୀଵସଚିଵଂ କପିମ୍ ।
ଵାକ୍ୟଜ୍ଞଂ ମଧୁରୈର୍ଵାକ୍ୟୈସ୍ସ୍ନେହୟୁକ୍ତମରିଂଦମ ॥ 27 ॥
ନାନୃଗ୍ଵେଦଵିନୀତସ୍ୟ ନାୟଜୁର୍ଵେଦ୍ଧାରିଣଃ ।
ନାସାମଵେଦଵିଦୁଷଶ୍ଶକ୍ୟମେଵଂ ଵିଭାଷିତୁମ୍ ॥ 28 ॥
ନୂନଂ ଵ୍ୟାକରଣଂ କୃତ୍ସ୍ନମନେନ ବହୁଧା ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ବହୁ ଵ୍ୟାହରତାଽନେନ ନ କିଂଚିଦପଶବ୍ଦିତମ୍ ॥ 29 ॥
ନ ମୁଖେ ନେତ୍ରୟୋର୍ଵାପି ଲଲାଟେ ଚ ଭ୍ରୁଵୋସ୍ତଥା ।
ଅନ୍ୟେଷ୍ଵପି ଚ ଗାତ୍ରେଷୁ ଦୋଷସ୍ସଂଵିଦିତଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 30 ॥
ଅଵିସ୍ତରମସଂଦିଗ୍ଧମଵିଲଂବିତମଦ୍ରୁତମ୍ ।
ଉରସ୍ଥଂ କଂଠଗଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵର୍ତତେ ମଧ୍ୟମେ ସ୍ଵରେ ॥ 31 ॥
ସଂସ୍କାରକ୍ରମସଂପନ୍ନାମଦ୍ରୁତାମଵିଲଂବିତାମ୍ ।
ଉଚ୍ଚାରୟତି କଲ୍ୟାଣୀଂ ଵାଚଂ ହୃଦୟହାରିଣୀମ୍ ॥ 32 ॥
ଅନୟା ଚିତ୍ରୟା ଵାଚା ତ୍ରିସ୍ଥାନଵ୍ୟଂଜନସ୍ଥୟା ।
କସ୍ୟ ନାରାଧ୍ୟତେ ଚିତ୍ତମୁଦ୍ୟତାସେରରେରପି ॥ 33 ॥
ଏଵଂ ଵିଧୋ ୟସ୍ୟ ଦୂତୋ ନ ଭଵେତ୍ପାର୍ଥିଵସ୍ୟ ତୁ ।
ସିଦ୍ଧ୍ୟଂତି ହି କଥଂ ତସ୍ୟ କାର୍ୟାଣାଂ ଗତିୟୋଽନଘ ॥ 34 ॥
ଏଵଂ ଗୁଣଗଣୈର୍ୟୁକ୍ତା ୟସ୍ୟ ସ୍ୟୁଃ କାର୍ୟସାଧକାଃ ।
ତସ୍ୟ ସିଧ୍ୟଂତି ସର୍ଵାଽର୍ଥା ଦୂତଵାକ୍ୟପ୍ରଚୋଦିତାଃ ॥ 35 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରିସ୍ସୁଗ୍ରୀଵସଚିଵଂ କପିମ୍ ।
ଅଭ୍ୟଭାଷତ ଵାକ୍ୟଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ୟଜ୍ଞଂ ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 36 ॥
ଵିଦିତୌ ନୌ ଗୁଣା ଵିଦ୍ଵଂତ୍ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ତମେଵ ଚାଽଵାଂ ମାର୍ଗାଵସ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 37 ॥
ୟଥା ବ୍ରଵୀଷି ହନୁମାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାଦିହ ।
ତତ୍ତଥା ହି କରିଷ୍ୟାଵୋ ଵଚନାତ୍ତଵ ସତ୍ତମ ॥ 38 ॥
ତତ୍ତସ୍ୟ ଵାକ୍ୟଂ ନିପୁଣଂ ନିଶମ୍ୟ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପଃ ପଵନାତ୍ମଜଃ କପିଃ ।
ମନସ୍ସମାଧାୟ ଜୟୋପପତ୍ତୌ ସଖ୍ୟଂ ତଦା କର୍ତୁମିୟେଷ ତାଭ୍ୟାମ୍ ॥ 39 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ॥
