View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.3 Kishkindha Kanda - Sarga 3

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha tṛtīyassargaḥ ।

vachō vijñāya hanumān sugrīvasya mahātmanaḥ ।
parvatādṛśyamūkāttu pupluvē yatra rāghavau ॥ 1 ॥

kapirūpaṃ parityajya hanumānmārutātmajaḥ ।
bhikṣurūpaṃ tatō bhējē śaṭhabuddhitayā kapiḥ ॥ 2 ॥

tatassa hanumānvāchā ślakṣṇayā sumanōjñayā ।
vinītavadupāgamya rāghavau praṇipatya cha ॥ 3 ॥

ābabhāṣē tadā vīrau yathāvatpraśaśaṃsa cha ।
sampūjya vidhivadvīrau hanumānmārutātmajaḥ ।
uvācha kāmatō vākyaṃ mṛdu satyaparākramau ॥ 4 ॥

rājarṣidēvapratimau tāpasau saṃśitavratau ।
dēśaṃ kathamimaṃ prāptau bhavantau varavarṇinau ॥ 5 ॥

trāsayantau mṛgagaṇānanyāṃścha vanachāriṇaḥ ॥ 6 ॥

pampātīraruhānvṛkṣān vīkṣamāṇau samantataḥ ।
imāṃ nadīṃ śubhajalāṃ śōbhayantau tapasvinau ॥ 7 ॥

dhairyavantau suvarṇābhau kau yuvāṃ chīravāsasau ।
niḥśvasantau varabhujau pīḍayantāvimāḥ prajāḥ ॥ 8 ॥

siṃhaviprēkṣitau vīrau mahābalavikramau ।
śakrachāpanibhē chāpē gṛhītvā śatrusūdanau ॥ 9 ॥

śrīmantau rūpasampannau vṛṣabhaśrēṣṭhavikramau ।
hastihastōpamabhujau dyutimantau nararṣabhau ॥ 10 ॥

prabhayā parvatēndrō'yaṃ yuvayōravabhāsitaḥ ।
rājyārhāvamaraprakhyau kathaṃ dēśamihāgatau ॥ 11 ॥

padmapatrēkṣaṇau vīrau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau ।
anyōnyasadṛśau vīrau dēvalōkādivāgatau ॥ 12 ॥

yadṛchChayēva samprāptau chandrasūryau vasundharām ।
viśālavakṣasau vīrau mānuṣau dēvarūpiṇau ॥ 13 ॥

siṃhaskandhau mahōtsāhau samadāviva gōvṛṣau ।
āyatāścha suvṛttāścha bāhavaḥ parighōpamāḥ ।
sarvabhūṣaṇabhūṣārhāḥ kimarthaṃ na vibhūṣitāḥ ॥ 14 ॥

ubhau yōgyāvahaṃ manyē rakṣituṃ pṛthivīmimām ।
sasāgaravanāṃ kṛtsnāṃ vindhyamēruvibhūṣitām ॥ 15 ॥

imē cha dhanuṣī chitrē ślaṣṇē chitrānulēpanē ।
prakāśētē yathēndrasya vajrē hēmavibhūṣitē ॥ 16 ॥

sampūrṇā niśitairbāṇai stūṇāścha śubhadarśanāḥ ॥ 17 ॥

jīvitāntakarairghōrai śśvasadbhiriva pannagaiḥ ।
mahāpramāṇau vistīrṇau taptahāṭakabhūṣitau ॥ 18 ॥

khaḍagāvētau virājētē nirmuktāvivapannagau ।
ēvaṃ māṃ paribhāṣantaṃ kasmādvai nābhibhāṣathaḥ ॥ 19 ॥

sugrīvō nāma dharmātmā kaśchidvānarayūthapaḥ ।
vīrō vinikṛtō bhrātrā jagadbhramati duḥkhitaḥ ॥ 20 ॥

prāptō'haṃ prēṣitastēna sugrīvēṇa mahātmanā ।
rājñā vānaramukhyānāṃ hanumānnāma vānaraḥ ॥ 21 ॥

yuvābhyāṃ saha dharmātmā sugrīvassakhyamichChati ।
tasya māṃ sachivaṃ vittaṃ vānaraṃ pavanātmajam ॥ 22 ॥

bhikṣurūpapratichChannaṃ sugrīvapriyakāmyayā ।
ṛṣyamūkādiha prāptaṃ kāmagaṃ kāmarūpiṇam ॥ 23 ॥

ēvamuktvā tu hanumāṃstau vīrau rāmalakṣmaṇau ।
vākyajñau vākyakuśalaḥ punarnōvācha kiñchana ॥ 24 ॥

ētachChrutvā vachantasya rāmō lakṣmaṇamabravīt ।
prahṛṣṭavadanaśśrīmānbhrātaraṃ pārśvataḥ sthitam ॥ 25 ॥

sachivō'yaṃ kapīndrasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
tamēva kāṅkṣamāṇasya mamāntikamupāgataḥ ॥ 26 ॥

tamabhyabhāṣa saumitrē sugrīvasachivaṃ kapim ।
vākyajñaṃ madhurairvākyaissnēhayuktamarindama ॥ 27 ॥

nānṛgvēdavinītasya nāyajurvēddhāriṇaḥ ।
nāsāmavēdaviduṣaśśakyamēvaṃ vibhāṣitum ॥ 28 ॥

nūnaṃ vyākaraṇaṃ kṛtsnamanēna bahudhā śrutam ।
bahu vyāharatā'nēna na kiñchidapaśabditam ॥ 29 ॥

na mukhē nētrayōrvāpi lalāṭē cha bhruvōstathā ।
anyēṣvapi cha gātrēṣu dōṣassaṃviditaḥ kvachit ॥ 30 ॥

avistaramasandigdhamavilambitamadrutam ।
urasthaṃ kaṇṭhagaṃ vākyaṃ vartatē madhyamē svarē ॥ 31 ॥

saṃskārakramasampannāmadrutāmavilambitām ।
uchchārayati kalyāṇīṃ vāchaṃ hṛdayahāriṇīm ॥ 32 ॥

anayā chitrayā vāchā tristhānavyañjanasthayā ।
kasya nārādhyatē chittamudyatāsērarērapi ॥ 33 ॥

ēvaṃ vidhō yasya dūtō na bhavētpārthivasya tu ।
siddhyanti hi kathaṃ tasya kāryāṇāṃ gatiyō'nagha ॥ 34 ॥

ēvaṃ guṇagaṇairyuktā yasya syuḥ kāryasādhakāḥ ।
tasya sidhyanti sarvā'rthā dūtavākyaprachōditāḥ ॥ 35 ॥

ēvamuktastu saumitrissugrīvasachivaṃ kapim ।
abhyabhāṣata vākyajñō vākyajñaṃ pavanātmajam ॥ 36 ॥

viditau nau guṇā vidvantsugrīvasya mahātmanaḥ ।
tamēva chā'vāṃ mārgāvassugrīvaṃ plavagēśvaram ॥ 37 ॥

yathā bravīṣi hanumānsugrīvavachanādiha ।
tattathā hi kariṣyāvō vachanāttava sattama ॥ 38 ॥

tattasya vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya prahṛṣṭarūpaḥ pavanātmajaḥ kapiḥ ।
manassamādhāya jayōpapattau sakhyaṃ tadā kartumiyēṣa tābhyām ॥ 39 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē tṛtīyassargaḥ ॥




Browse Related Categories: