శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ చతురధికశతతమస్సర్గః ।
తం తు రామ స్సమాశ్వాస్య భ్రాతరం గురవత్సలమ్ ।
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా ప్రష్టుం సముపచక్రమే ॥ 1 ॥
కిమేతదిచ్ఛేయమహం శ్రోతుం ప్రవ్యాహృతం త్వయా ।
యస్మాత్త్వమాగతో దేశమిమం చీరజటాజినః ॥ 2 ॥
యన్నిమిత్తమిమం దేశం కృష్ణాజినజటాధరః ।
హిత్వా రాజ్యం ప్రవిష్టస్త్వం తత్సర్వం వక్తుమర్హసి ॥ 3 ॥
ఇత్యుక్తః కైకయీపుత్రః కాకుత్స్థేన మహాత్మనా ।
ప్రగృహ్య బలవద్భూయః ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 4 ॥
ఆర్యం తాతః పరిత్యజ్య కృత్వా కర్మ సుదుష్కరమ్ ।
గతః స్వర్గ మహాబాహుః పుత్రశోకాభిపీడితః ॥ 5 ॥
స్త్రియా నియుక్తః కైకేయ్యా మమ మాత్రా పరన్తప ।
చకార సా మహత్పాపమిదమాత్మయశోహరమ్ ॥ 6 ॥
సా రాజ్యఫలమప్రాప్య విధవా శోకకర్శితా ।
పతిష్యతి మహాఘోరే నిరయే జననీ మమ ॥ 7 ॥
తస్య మే దాసభూతస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ।
అభిషిఞ్చస్వ చాద్యేవ రాజ్యేన మఘవానివ ॥ 8 ॥
ఇమాః ప్రకృతయ స్సర్వా విధవా మాతరశ్చ యాః ।
త్వత్సకాశమనుప్రాప్తా ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ॥ 9 ॥
తదానుపూర్వ్యా యుక్తం చ యుక్తం చాత్మని మానద ।
రాజ్యం ప్రాప్నుహి ధర్మేణ సకామాన్సుహృదః కురు ॥ 10 ॥
భవత్వవిధవా భూమి స్సమగ్రా పతినా త్వయా ।
శశినా విమలేనేవ శారదీ రజనీ యథా ॥ 11 ॥
ఏభిశ్చ సచివైస్సార్ధం శిరసా యాచితో మయా ।
భ్రాతు శిష్యస్య దాసస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ॥ 12 ॥
తదిదం శాశ్వతం పిత్ర్యం సర్వం ప్రకృతిమణ్డలమ్ ।
పూజితం పురుషవ్యాఘ్ర నాతిక్రమితుమర్హసి ॥ 13 ॥
ఏవముక్త్వా మహాబాహు స్సబాష్పః కైకయీసుతః ।
రామస్య శిరసా పాదౌ జగ్రాహ భరతః పునః ॥ 14 ॥
తం మత్తమివ మాతఙ్గం నిఃశ్వసన్తం పున పునః ।
భ్రాతరం భరతం రామః పరిష్వజ్యేదమబ్రవీత్ ॥ 15 ॥
కులీనఃసత్త్వసమ్పన్నస్తేజస్వీ చరితవ్రతః ।
రాజ్యహేతోః కథం పాపమాచరేత్త్వద్విధో జనః ॥ 16 ॥
న దోషం త్వయి పశ్యామి సూక్ష్మమప్యరిసూదన ।
న చాపి జననీం బాల్యాత్త్వం విగర్హితుమర్హసి ॥ 17 ॥
కామకారో మహాప్రాజ్ఞ గురూణాం సర్వదాఽనఘ ।
ఉపపన్నేషు దారేషు పుత్రేషు చ విధీయతే ॥ 18 ॥
వయమస్య యథా లోకే సఙ్ఖ్యాతాః సౌమ్య సాధుభిః ।
భార్యాః పుత్రాశ్చ శిష్యాశ్చ త్వమనుజ్ఞాతుమర్హసి ॥ 19 ॥
వనే వా చీరవసనం సౌమ్య కృష్ణాజినామ్బరమ్ ।
రాజ్యే వాఽపి మహారాజో మాం వాసయితుమీశ్వరః ॥ 20 ॥
యావత పితరి ధర్మజ్ఞే గౌరవం లోకసత్కృతమ్ ।
తావద్ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠ జనన్యామపి గౌరవమ్ ॥ 21 ॥
ఏతాభ్యాం ధర్మశీలాభ్యాం వనం గచ్ఛేతి రాఘవ ।
మాతాపితృభ్యాముక్తోఽహం కథమన్యత్సమాచరే ॥ 22 ॥
త్వయా రాజ్యమయోధ్యాయాం ప్రాప్తవ్యం లోకసత్కృతమ్ ।
వస్తవ్యం దణ్డకారణ్యే మయా వల్కలవాససా ॥ 23 ॥
ఏవం కృత్వా మహారాజో విభాగం లోకసన్నిధౌ ।
వ్యాదిశ్య చ మహాతేజా దివం దశరథో గతః ॥ 24 ॥
స చ ప్రమాణం ధర్మాత్మా రాజా లోకగురుస్తవ ।
పిత్రా దత్తం యథాభాగముపభోక్తుం త్వమర్హసి ॥ 25 ॥
చతుర్దశ సమాస్సౌమ్య దణ్డకారణ్యమాశ్రితః ।
ఉపభోక్ష్యే త్వహం దత్తం భాగం పిత్రా మహాత్మనా ॥ 26 ॥
యదబ్రవీన్మాం నరలోకసత్కృతః పితా మహాత్మా విబుధాధిపోపమః ।
తదేవ మన్యే పరమాత్మనో హితం న సర్వలోకేశ్వర భావమప్యయమ్ ॥ 27 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే చతురధికశతతమస్సర్గః ॥
