శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ షట్పఞ్చాశస్సర్గః ।
సా తథోక్తా తు వైదేహీ నిర్భయా శోకకర్శితా ।
తృణమన్తరతః కృత్వా రావణం ప్రత్యభాషత ॥ 1 ॥
రాజా దశరథో నామ ధర్మసేతురివాచలః ।
సత్యసన్ధః పరిజ్ఞాతో యస్య పుత్రస్సరాఘవః ॥ 2 ॥
రామో నామ స ధర్మాత్మా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః ।
దీర్ఘబాహుర్విశాలాక్షో దైవతం హి పతిర్మమ ॥ 3 ॥
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతస్సింహస్కన్ధో మహాద్యుతిః ।
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా యస్తే ప్రాణాన్హరిష్యతి ॥ 4 ॥
ప్రత్యక్షం యద్యహం తస్య త్వయా స్యాం ధర్షితా బలాత్ ।
శయితా త్వం హతస్సఙ్ఖ్యే జనస్థానే యథా ఖరః ॥ 5 ॥
య ఏతే రాక్షసాః ప్రోక్తా ఘోరరూపా మహాబలాః ।
రాఘవే నిర్విషాస్సర్వే సుపర్ణే పన్నగా యథా ॥ 6 ॥
తస్య జ్యావిప్రముక్తాస్తే శరాః కాఞ్చనభూషణాః ।
శరీరం విధమిష్యన్తి గఙ్గాకూలమివోర్మయః ॥ 7 ॥
అసురైర్వా సురైర్వా త్వం యద్యవధ్యోఽసి రావణ ।
ఉత్పాద్య సుమహద్వైరం జీవంస్తస్య న మోక్ష్యసే ॥ 8 ॥
స తే జీవితశేషస్య రాఘవోఽన్తకరో బలీ ।
పశోర్యూపగతస్యేవ జీవితం తవ దుర్లభమ్ ॥ 9 ॥
యది పశ్యేత్స రామస్త్వాం రోషదీప్తేన చక్షుషా ।
రక్షస్త్వమద్య నిర్ధగ్ధో గచ్ఛేస్సద్యః పరాభవమ్ ॥ 10 ॥
యశ్చన్ద్రం నభసో భూమౌ పాతయేన్నాశయేత వా ।
సాగరం శోషయేద్వాపి స సీతాం మోచయేదిహ ॥ 11 ॥
గతాయుస్త్వం గతశ్రీకో గతసత్త్వ గతేన్ద్రియః ।
లఙ్కా వైధవ్యసంయుక్తా త్వత్కృతేన భవిష్యతి ॥ 12 ॥
న తే పాపమిదం కర్మ శుఖోదర్కం భవిష్యతి ।
యాఽహం నీతా వినాభావం పతిపార్శ్వాత్త్వయా వనే ॥ 13 ॥
స హి దైవతసంయుక్తో మమ భర్తా మహాద్యుతిః ।
నిర్భయో వీర్యమాశ్రిత్య శూన్యే వసతి దణ్డకే ॥ 14 ॥
స తే దర్పం బలం వీర్యముత్సేకం చ తథావిధమ్ ।
అపనేష్యతి గాత్రేభ్యశ్శరవర్షేణ సంయుగే ॥ 15 ॥
యదా వినాశో భూతానాం దృశ్యతే కాలచోదితః ।
తదా కార్యే ప్రమాద్యన్తి నరాః కాలవశం గతాః ॥ 16 ॥
మాం ప్రధృష్య స తే కాలః ప్రాప్తోఽయం రాక్షసాధమ ।
ఆత్మనో రాక్షసానాం చ వధాయాన్తఃపురస్య చ ॥ 17 ॥
న శక్యా యజ్ఞమధ్యస్థా వేదీ సృగ్భాణ్డమణ్డితా ।
ద్విజాతిమన్త్రపూతా చ చణ్డాలేనావమర్దితుమ్ ॥ 18 ॥
తథాఽహం ధర్మనిత్యస్య ధర్మపత్నీ పతివ్రతా ।
త్వయా స్పృష్టుం న శక్యాస్మి రాక్షసాధమ పాపినా ॥ 19 ॥
క్రీడన్తీ రాజహంసేన పద్మషణ్డేషు నిత్యదా ।
హంసీ సా తృణషణ్డస్థం కథం పశ్యేత మద్గుకమ్ ॥ 20 ॥
ఇదం శరీరం నిస్సఞ్జ్ఞం బన్ధ వా ఖాతయస్వ వా ।
నేదం శరీరం రక్షయం మే జీవితం వాపి రాక్షస ॥ 21 ॥
న తు శక్ష్యామ్యుపక్రోశం పృథివ్యాం దాతుమాత్మనః ।
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ క్రోధాత్సుపరుషం వచః ॥ 22 ॥
రావణం మైథిలీ తత్ర పునర్నోవాచ కిఞ్చన ।
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రోమహర్షణమ్ ॥ 23 ॥
ప్రత్యువాచ తతస్సీతాం భయసన్దర్శనం వచః ।
శృణు మైథిలి మద్వాక్యం మాసాన్ద్వాదశ భామిని ॥ 24 ॥
కాలేనానేన నాభ్యేషి యది మాం చారుహాసిని ।
తతస్త్వాం ప్రాతరాశార్థం సూదాశ్ఛేత్స్యన్తి లేశశః ॥ 25 ॥
ఇత్యుక్త్వా పరుషం వాక్యం రావణశ్శత్రురావణః ।
రాక్షసీశ్చ తతః క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్ ॥ 26 ॥
శీఘ్రమేవ హి రాక్షస్యో వికృతా ఘోరదర్శనాః ।
దర్పమస్యా వినేష్యధ్వం మాంసశోణితభోజనాః ॥ 27 ॥
వచనాదేవ తాస్తస్య సుఘోరా రాక్షసీగణాః ।
కృతప్రాఞ్జలయో భూత్వా మైథిలీం పర్యవారయన్ ॥ 28 ॥
స తాః ప్రోవాచ రాజా తు రావణో ఘోరదర్శనః ।
ప్రచాల్య చరణోత్కర్షైర్దారయన్నివ మేదినీమ్ ॥ 29 ॥
అశోకవనికామధ్యే మైథిలీ నీయతామియమ్ ।
తత్రేయం రక్ష్యతాం గూఢం యుష్మాభిః పరివారితా ॥ 30 ॥
తత్రైనాం తర్జనైర్ఘోరైః పునస్సాన్త్వైశ్చ మైథిలీమ్ ।
ఆనయధ్వం వశం సర్వా వన్యాం గజవధూమివ ॥ 31 ॥
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టా రాక్షస్యో రావణేన తాః ।
అశోకవనికాం జగ్ముర్మైథిలీం పరిగృహ్య తు ॥ 32 ॥
సర్వకాలఫలైర్వృక్షైర్నానాపుష్పఫలైర్వృతామ్ ।
సర్వకాలమదైశ్చాపి ద్విజైస్సముపసేవితామ్ ॥ 33 ॥
సా తు శోకపరీతాఙ్గీ మైథిలీ జనకాత్మజా ।
రాక్షసీవశమాపన్నా వ్యాఘ్రీణాం హరిణీ యథా ॥ 34 ॥
శోకేన మహతా గ్రస్తా మైథిలీ జనకాత్మజా ।
న శర్మ లభతే భీరుః పాశబద్ధా మృగీ యథా ॥ 35 ॥
న విన్దతే తత్ర తు శర్మ మైథిలీ విరూపనేత్రాభిరతీవ తర్జితా ।
పతిం స్మరన్తీ దయితం చ దేవతం విచేతనాఽభూద్భయశోకపీడితా ॥ 36 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే షట్పఞ్చాశస్సర్గః ॥
