శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ త్రయోదశాధికశతతమస్సర్గః ।
తత శ్శిరసి కృత్వా తు పాదుకే భరతస్తదా ।
ఆరురోహ రథం హృష్టః శత్రుఘ్నేన సమన్వితః ॥ 1 ॥
వసిష్ఠో వామదేవశ్చ జాబాలిశ్చ దృఢవ్రతః ।
అగ్రతః ప్రయయు స్సర్వే మన్త్రిణో మన్త్రపూజితాః ॥ 2 ॥
మన్దాకినీం నదీం రమ్యాం ప్రాఙ్ముఖాస్తే యయుస్తదా ।
ప్రదక్షిణం చ కుర్వాణాశ్చిత్రకూటం మహాగిరిమ్ ॥ 3 ॥
పశ్యన్ధాతుసహస్రాణి రమ్యాణి వివిధాని చ ।
ప్రయయౌ తస్య పార్శ్వేన ససైన్యో భరతస్తదా ॥ 4 ॥
అదూరాచ్చిత్రకూటస్య దదర్శ భరతస్తదా ।
ఆశ్రమం యత్ర స మునిర్భరద్వాజః కృతాలయః ॥ 5 ॥
స తమాశ్రమమాగమ్య భరద్వాజస్య బుద్ధిమాన్ ।
అవతీర్య రథాత్పాదౌ వవన్దే భరతస్తదా ॥ 6 ॥
తతో హృష్టో భరద్వాజో భరతం వాక్యమబ్రవీత్ ।
అపి కృత్యం కృతం తాత రామేణ చ సమాగతమ్ ॥ 7 ॥
ఏవముక్త స్స తు తతో భరద్వాజేన ధీమతా ।
ప్రత్యువాచ భరద్వాజం భరతో ధర్మవత్సలః ॥ 8 ॥
స యాచ్యమానో గురుణా మయా చ దృఢవిక్రమః ।
రాఘవః పరమప్రీతో వసిష్ఠం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 9 ॥
పితుః ప్రతిజ్ఞాం తామేవ పాలయిష్యామి తత్త్వతః ।
చతుర్దశ హి వర్షాణి యా ప్రతిజ్ఞా పితుర్మమ ॥ 10 ॥
ఏవముక్తో మహాప్రాజ్ఞో వసిష్ఠః ప్రత్యువాచ హ ।
వాక్యజ్ఞో వాక్యకుశలం రాఘవం వచనం మహత్ ॥ 11 ॥
ఏతే ప్రయచ్ఛ సంహృష్టః పాదుకే హేమభూషితే ।
అయోధ్యాయాం మహాప్రాజ్ఞ యోగక్షేమకరే తవ ॥ 12 ॥
ఏవముక్తో వసిష్ఠేన రాఘవః ప్రాఙ్ముఖః స్థితః ।
పాదుకే హ్యధిరుహ్యైతే మమ రాజ్యాయ వై దదౌ ॥ 13 ॥
నివృత్తోఽహమనుజ్ఞాతో రామేణ సుమహాత్మనా ।
అయోధ్యామేవ గచ్ఛామి గృహీత్వా పాదుకే శుభే ॥ 14 ॥
ఏతచ్ఛ్రుత్వా శుభం వాక్యం భరతస్య మహాత్మనః ।
భరద్వాజశ్శుభతరం మునిర్వాక్యమువాచ తమ్ ॥ 15 ॥
నైతచ్చిత్రం నరవ్యాఘ్ర శీలవృత్తవతాం వర ।
యదార్యం త్వయి తిష్ఠేత్తు నిమ్నే సృష్టమివోదకమ్ ॥ 16 ॥
అమృత స్సమహాబాహుః పితా దశరథస్తవ ।
యస్య త్వమీదృశః పుత్రో ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః ॥ 17 ॥
తమృషిం తు మహాత్మానముక్తవాక్యం కృతాఞ్జలిః ।
ఆమన్త్రయితుమారేభే చరణావుపగృహ్య చ ॥ 18 ॥
తతః ప్రదక్షిణం కృత్వా భరద్వాజం పునః పునః ।
భరతస్తు యయౌ శ్రీమానయోధ్యాం సహ మన్త్రిభిః ॥ 19 ॥
యానైశ్చ శకటైశ్చైవ హయైర్నాగైశ్చ సా చమూః ।
పునర్నివృత్తా విస్తీర్ణా భరతస్యానుయాయినీ ॥ 20 ॥
తతస్తే యమునాం దివ్యాం నదీం తీర్త్వోర్మిమాలినీమ్ ।
దదృశుస్తాం పున స్సర్వే గఙ్గాం శుభజలాం నదీమ్ ॥ 21 ॥
తాం రమ్యజలసమ్పూర్ణాం సన్తీర్య సహబాన్ధవః శృఙ్గిబేరపురం రమ్యం ప్రవివేశ ససైనికః ।
శృఙ్గిబేరపురాద్భూయ స్త్వయోధ్యాం సన్దదర్శ హ ॥ 22 ॥
అయోధ్యాం చ తతో దృష్ట్వా పిత్రా భ్రాత్రా వివర్జితామ్ ।
భరతో దుఃఖ సన్తప్త స్సారథిం చేదమబ్రవీత్ ॥ 23 ॥
సారథే పశ్య విధ్వస్తా సాఽయోధ్యా న ప్రకాశతే ।
నిరాకారా నిరానన్దా దీనా ప్రతిహతస్వరా ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే త్రయోదశాధికశతతమస్సర్గః ॥
