శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ చత్వారింశస్సర్గః ।
. దేవతానాం వచశ్శ్రుత్వా భగవాన్వై పితామహః ।
ప్రత్యువాచ సుసన్త్రస్తాన్కృతాన్తబలమోహితాన్ ॥ 1 ॥
యస్యేయం వసుధా కృత్స్నా వాసుదేవస్య ధీమతః ।
కాపిలం రూపమాస్థాయ ధారయత్యనిశం ధరామ్ ॥ 2 ॥
తస్య కోపాగ్నినా దగ్ధా భవిష్యన్తి నృపాత్మజాః ।
పృథివ్యాశ్చాపి నిర్భేదోఽదృష్ట ఏవ సనాతనః ॥ 3 ॥
సగరస్య చ పుత్రాణాం వినాశోఽదీర్ఘజీవినామ్ ।
పితామహవచశ్శ్రుత్వా త్రయస్త్రింశదరిన్దమ ॥ 4 ॥
దేవాః పరమసంహృష్టాః పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్ ।
సగరస్య చ పుత్రాణాం ప్రాదురాసీన్మహాత్మనామ్ ॥ 5 ॥
పృథివ్యాం భిద్యమానాయాం నిర్ఘాతసమనిస్వనః ।
తతో భిత్వా మహీం సర్వే కృత్వా చాభిప్రదక్షిణమ్ ॥ 6 ॥
సహితా స్సగరాస్సర్వే పితరం వాక్యమబ్రువన్ ।
0 పరిక్రాన్తా మహీ సర్వా సత్త్వవన్తశ్చ సూదితాః ॥ 7 ॥
దేవదానవరక్షాంసి పిశాచోరగకిన్నరాః ।
న చ పశ్యామహేఽశ్వం తమశ్వహర్తారమేవ చ ॥ 8 ॥
కిం కరిష్యామ భద్రం తే బుద్ధిరత్ర విచార్యతామ్ ।
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా పుత్రాణాం రాజసత్తమః ॥ 9 ॥
సమన్యురబ్రవీద్వాక్యం సగరో రఘునన్దన ।
భూయః ఖనత భద్రం వో నిర్భిద్య వసుధాతలమ్ ॥ 10 ॥
అశ్వహర్తారమాసాద్య కృతార్థాశ్చ నివర్తథ ।
పితుర్వచనమాసాద్య సగరస్య మహాత్మనః ॥ 11 ॥
షష్టిః పుత్రసహస్రాణి రసాతలమభిద్రవన్ ।
ఖన్యమానే తతస్తస్మిన్ దదృశుః పర్వతోపమమ్ ॥ 12 ॥
దిశాగజం విరూపాక్షం ధారయన్తం మహీతలమ్ ।
సపర్వతవనాం కృత్స్నాం పృథివీం రఘునన్దన ॥ 13 ॥
శిరసా ధారయామాస విరూపాక్షో మహాగజః ।
యదా పర్వణి కాకుత్స్థ విశ్రమార్థం మహాగజః ॥ 14 ॥
ఖేదాచ్చాలయతే శీర్షం భూమికమ్పస్తదాభవేత్ ।
తం తే ప్రదక్షిణం కృత్వా దిశాపాలం మహాగజమ్ ॥ 15 ॥
మానయన్తో హి తే రామ జగ్ముర్భిత్త్వా రసాతలమ్ ।
తతః పూర్వాం దిశం భిత్త్వా దక్షిణాం బిభిదుః పునః ॥ 16 ॥
దక్షిణస్యామపి దిశి దదృశుస్తే మహాగజమ్ ।
మహాపద్మం మహాత్మానం సుమహత్పర్వతోపమమ్ ॥ 17 ॥
శిరసా ధారయన్తం తే విస్మయం జగ్మురుత్తమమ్ ।
తతః ప్రదక్షిణం కృత్వా సగరస్య మహాత్మనః ॥ 18 ॥
షష్టిః పుత్రసహస్రాణి పశ్చిమాం బిభిదుర్దిశమ్ ।
పశ్చిమాయామపి దిశి మహాన్తమచలోపమమ్ ॥ 19 ॥
దిశాగజం సౌమనసం దదృశుస్తే మహాబలాః ।
తం తే ప్రదక్షిణం కృత్వా పృష్ట్వా చాపి నిరామయమ్ ।
ఖనన్త స్సముపక్రాన్తా దిశం హైమవతీం తతః ॥ 20 ॥
ఉత్తరస్యాం రఘుశ్రేష్ఠ దదృశుర్హిమపాణ్డురమ్ ॥ 21 ॥
భద్రం భద్రేణ వపుషా ధారయన్తం మహీమిమామ్ ।
సమాలభ్య తత స్సర్వే కృత్వా చైనం ప్రదక్షిణమ్ ॥ 22 ॥
షష్టిః పుత్రసహస్రాణి బిభిదుర్వసుధాతలమ్ ।
తతః ప్రాగుత్తరాం గత్వా సాగరాః ప్రథితాం దిశమ్ ॥ 23 ॥
రోషాదభ్యఖనన్ సర్వే పృథివీం సగరాత్మజాః ।
తే తు సర్వే మహాత్మానో భీమవేగా మహాబలాః ॥ 24 ॥
దదృశుః కపిలం తత్ర వాసుదేవం సనాతనమ్ ।
హయం చ తస్య దేవస్య చరన్తమవిదూరతః ॥ 25 ॥
ప్రహర్షమతులం ప్రాప్తాస్సర్వే తే రఘునన్దన ।
తే తం హయవరం జ్ఞాత్వా క్రోధపర్యాకులేక్షణాః ॥ 26 ॥
ఖనిత్రలాఙ్గలధరా నానావృక్షశిలాధరాః ।
అభ్యధావన్త సఙ్క్రుద్ధాస్తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రువన్ ॥ 27 ॥
అస్మాకం త్వం హి తురగం యజ్ఞీయం హృతవానసి ।
దుర్మేధస్త్వం హి సమ్ప్రాప్తాన్ విద్ధి నస్సగరాత్మజాన్ ॥ 28 ॥
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం కపిలో రఘునన్దన ।
రోషేణ మహతాఽఽవిష్టో హుఙ్కారమకరోత్తదా ॥ 29 ॥
తతస్తేనాప్రమేయేన కపిలేన మహాత్మనా ।
భస్మరాశీకృతాస్సర్వే కాకుత్స్థ సగరాత్మజాః ॥ 30 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే చత్వారింశస్సర్గః ॥
