శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ చతుర్దశస్సర్గః ।
నిశాచరేన్ద్రస్యనిశమ్యవాక్యంసకుమ్భకర్ణస్యచగర్జితాని ।
విభీషణోరాక్షసరాజముఖ్యమువాచవాక్యంహితమర్థయుక్తమ్ ॥ 1 ॥
న్తరభోగరాశిశ్చిన్తావిషస్సుస్మితతీక్ష్ణదంష్ట్రః ।
పఞ్చాఙ్గులీపఞ్చశిరోఽతికాయస్సీతామహాహిస్తవకేనరాజన్ ॥ 2 ॥
యావన్నలఙ్కాంసమభిద్రవన్తివలీముఖాఃపర్వతకూటమాత్రాః ।
దష్ట్రాయుధాశ్చైవనఖాయుధాశ్చప్రదీయతాన్దాశరథాయమైథిలీ ॥ 3 ॥
యావన్నగృహ్ణన్తిశిరాంసిబాణారామేరితారాక్షసపుఙ్గవానామ్ ।
వజ్రోపమావాయుసమానవేగాఃప్రదీయతాన్దాశరథాయమైథిలీ ॥ 4 ॥
నకుమ్భకర్ణేన్ద్రజితౌచరాజంస్తథామహాపార్శ్వమహోదరౌవా ।
నికుమ్భకుమ్భౌచతథాఽతికాయఃస్థాతున్నశక్తాయుధిరాఘవస్య ॥ 5 ॥
జీవంస్తు రామస్య న మోక్స్యసే త్వమ్ ।
గుప్తః సవిత్రాప్యథవా మరుద్భిః ।
న వాసవస్యాఙ్కగతో న మృత్యో ।
ర్నభో న పాతాలమనుప్రవిష్టః ॥ 6 ॥
నిశమ్యవాక్యన్తువిభీషణస్యతతఃప్రహస్తోవచనమ్బభాషే ।
ననోభయంవిద్మనదైవతేభ్యోనదానవేభ్యోఽప్యథవాకుతశ్చిత్ ॥ 7 ॥
నయక్షగన్ధర్వమహోరగేభ్యోభయన్నసఙ్ఖ్యేపతగోరగేభ్యః ।
కథన్నురామాద్భవితాభయన్నోనరేన్ద్రపుత్రాత్సమరేకదాచిత్ ॥ 8 ॥
ప్రహస్తవాక్యన్త్వహితన్నిశమ్యవిభీషణోరాజహితానుకాఙ్క్షీ ।
తతోమహార్థంవచనమ్బభాషేధర్మార్థకామేషునివిష్టబుద్ధిః ॥ 9 ॥
ప్రహస్తః రాజాచమహోదరశ్చత్వఙ్కుమ్భకర్ణశ్చయథాఽర్థజాతమ్ ।
బ్రవీతరామమ్ప్రతితన్నశక్యంయథాగతిస్స్వర్గమధర్మబుద్ధేః ॥ 10 ॥
వధస్తురామస్యమయాత్వయాచప్రహస్తసర్వైరపిరాక్షసైర్వా ।
కథమ్భవేదర్థవిశారదస్యమహార్ణవన్తర్తుమివాప్లవస్య ॥ 11 ॥
ధర్మప్రధానస్య మహారథస్య ।
ఇక్స్వాకువంశప్రభవస్య రాజ్ఞః ।
పురోఽస్య దేవాశ్చ తథావిధస్య ।
కృత్యేషు శక్తస్య భవన్తి మూఢాః ॥ 12 ॥
తీక్ష్ణానతాయత్తవకఙ్కపత్రాదురాసదారాఘవవిప్రముక్తాః ।
భిత్వాశరీరమ్ప్రవిశన్తిబాణాఃప్రహస్తతేనైవవికత్థసేత్వమ్ ॥ 13 ॥
భిత్త్వానతావత్ప్రవిశన్తికాయమ్ప్రాణాన్తికాస్తేఽశనితుల్యవేగాః ।
శితాశ్శరారాఘవవిప్రముక్తాఃప్రహస్తతేనైవవికత్థసేత్వమ్ ॥ 14 ॥
నరావణోనాతిబలస్త్రిశీర్షోనకుమ్భకర్ణోఽస్యసుతోనికుమ్భః ।
నచేన్ద్రజిద్దాశరధిమ్ప్రసోఢున్త్వంవారణేశక్రసమంసమర్థః ॥ 15 ॥
దేవాన్తకోవాపినరాన్తకోవాతథాతికాయోఽతిరథోమహాత్మా ।
ఆకమ్పనశ్చాద్రిసమానసారఃస్థాతున్నశక్తాయుధిరాఘవస్య ॥ 16 ॥
అయఞ్చరాజావ్యసనాభిభూతోమిత్రైరమిత్రప్రతిమైర్భవద్భిః ।
అన్వాస్యతేరాక్షసనాశనార్థేతీక్ష్ణఃప్రకృత్యాహ్యసీక్షయకారీ ॥ 17 ॥
అనన్తభోగేనసహస్రమూర్థ్నానాగేనభీమేనమహాబలేవ ।
బలాత్పరిక్షిప్తమిమమ్భవన్తోరాజానముత్క్షిప్యవిమోచయన్తు ॥ 18 ॥
యావద్ధికేశగ్రహణాతసుహృద్భిః సమేత్యసర్వైఃపరిపూర్ణకామైః ।
నిగృహ్యరాజాపరిరక్షితవ్యోభూతైర్యథాభీమబలైర్గృహీతః ॥ 19 ॥
సువారిణారాఘవసాగరేణప్రచ్ఛాద్యమానస్తరసాభవద్భిః ।
యుక్తస్త్వయన్తారయితుంసమేత్యకాకుత్స్థపాతాలముఖేపతన్సః ॥ 20 ॥
ఇదమ్పురస్యాస్యసరాక్షసస్యరాజ్ఞశ్చపథ్యంససుహృజ్జనస్య ।
సమ్యగ్ఘివాక్యంస్వమతమ్బ్రవీమినరేన్ద్రపుత్రాయదదామపత్నీమ్ ॥ 21 ॥
పరస్యవీర్యంస్వబలఞ్చబుధ్వాస్థానఙ్క్షయఞ్చైవతథైవవృద్ధిమ్ ।
తథాస్వపక్షేప్యనుమృశ్యబుధ్వావదేత్ క్షమంస్వామిహితంసమన్త్రీ ॥ 22 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే చతుర్దశస్సర్గః ॥
