శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ దశమస్సర్గః ।
సుమన్త్రశ్చోదితో రాజ్ఞా ప్రోవాచేదం వచస్తదా ।
యథర్శ్యశృఙ్గస్త్వానీత శ్శ్రుణు మే మన్త్రిభిస్సహ ॥ 1 ॥
రోమపాదమువాచేదం సహామాత్యః పురోహితః ।
ఉపాయో నిరపాయోఽయమస్మాభిరభిచిన్తితః ॥ 2 ॥
ఋశ్యశృఙ్గో వనచరస్తపస్స్వాధ్యయనే రతః ।
అనభిజ్ఞస్స నారీణాం విషయాణాం సుఖస్య చ ॥ 3 ॥
ఇన్ద్రియార్థైరభిమతైర్నరచిత్తప్రమాథిభిః ।
పురమానాయయిష్యామః క్షిప్రం చాధ్యవసీయతామ్ ॥ 4 ॥
గణికాస్తత్ర గచ్ఛన్తు రూపవత్యస్స్వలఙ్కృతాః ।
ప్రలోభ్య వివిధోపాయైరానేష్యన్తీహ సత్కృతాః ॥ 5 ॥
శ్రుత్వా తథేతి రాజా చ ప్రత్యువాచ పురోహితమ్ ।
పురోహితో మన్త్రిణశ్చ తథా చక్రుశ్చ తే తదా ॥ 6 ॥
వారముఖ్యాశ్చ తచ్ఛ్రుత్వా వనం ప్రవివిశుర్మహత్ ।
ఆశ్రమస్యావిదూరేఽస్మిన్ యత్నం కుర్వన్తి దర్శనే ॥ 7 ॥
ఋషిపుత్రస్య ధీరస్య నిత్యమాశ్రమవాసినః ।
పితుస్సనిత్యసన్తుష్టో నాతిచక్రామ చాశ్రమాత్ ॥ 8 ॥
న తేన జన్మప్రభృతి దృష్టపూర్వం తపస్వినా ।
స్త్రీ వా పుమాన్వా యచ్చాన్యత్సర్వం నగరరాష్ట్రజమ్ ॥ 9 ॥
తతః కదాచిత్తం దేశమాజగామ యదృచ్ఛయా ।
విభణ్డకసుతస్తత్ర తాశ్చాపశ్యద్వరాఙ్గనాః ॥ 10 ॥
తాశ్చిత్రవేషాః ప్రమదా గాయన్త్యో మధురస్వరాః ।
ఋషిపుత్రముపాగమ్య సర్వా వచనమబ్రువన్ ॥ 11 ॥
కస్త్వం కిం వర్తసే బ్రహ్మన్ జ్ఞాతుమిచ్ఛామహే వయమ్ ।
ఏకస్త్వం విజనే ఘోరే వనే చరసి శంస నః ॥ 12 ॥
అదృష్టరూపాస్తాస్తేన కామ్యరూపా వనే స్త్రియః ।
హార్దాత్తస్య మతిర్జాతా వ్యాఖ్యాతుం పితరం స్వకమ్ ॥ 13 ॥
పితా విభణ్డకోఽస్మాకం తస్యాహం సుత ఔరసః ।
ఋశ్యశృఙ్గ ఇతి ఖ్యాతం నామ కర్మ చ మే భువి ॥ 14 ॥
ఇహాశ్రమపదోఽస్మాకం సమీపే శుభదర్శనాః ।
కరిష్యే వోఽత్ర పూజాం వై సర్వేషాం విధిపూర్వకమ్ ॥ 15 ॥
ఋషిపుత్రవచశ్శ్రుత్వా సర్వాసాం మతిరాస వై ।
తదాశ్రమపదం ద్రష్టుం జగ్ముస్సర్వాశ్చ తేన తాః ॥ 16 ॥
ఆగతానాం తతః పూజామృషిపుత్రశ్చకార హ ।
ఇదమర్ఘ్యమిదం పాద్యమిదం మూలమిదం ఫలం చ నః ॥ 17 ॥
ప్రతిగృహ్య చ తాం పూజాం సర్వా ఏవ సముత్సుకాః ।
ఋషేర్భీతాశ్చ శీఘ్రం తా గమనాయ మతిం దధుః ॥ 18 ॥
అస్మాకమపి ముఖ్యాని ఫలానీమాని వై ద్విజ ।
గృహాణ ప్రతి భద్రం తే భక్షయస్వ చ మా చిరమ్ ॥ 19 ॥
తతస్తాస్తం సమాలిఙ్గ్య సర్వా హర్షసమన్వితాః ।
మోదకాన్ప్రదదుస్తస్మై భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ బహూన్ ॥ 20 ॥
తాని చాస్వాద్య తేజస్వీ ఫలానీతి స్మ మన్యతే ।
అనాస్వాదితపూర్వాణి వనే నిత్యనివాసినామ్ ॥ 21 ॥
ఆపృచ్ఛ్య చ తదా విప్రం వ్రతచర్యాం నివేద్య చ ।
గచ్ఛన్తి స్మాపదేశాత్తా భీతాస్తస్య పితుస్స్త్రియః ॥ 22 ॥
గతాసు తాసు సర్వాసు కాశ్యపస్యాత్మజో ద్విజః ।
అస్వస్థహృదయశ్చాసీద్దుఃఖం స్మ పరివర్తతే ॥ 23 ॥
తతోఽపరేద్యుస్తం దేశమాజగామ స వీర్యవాన్ ।
మనోజ్ఞా యత్ర తా దృష్టా వారముఖ్యాస్స్వలఙ్కృతాః ॥ 24 ॥
దృష్ట్వైవ చ తాస్తదా విప్రమాయాన్తం హృష్టమానసాః ।
ఉపసృత్య తతస్సర్వాస్తాస్తమూచురిదం వచః ॥ 25 ॥
ఏహ్యాశ్రమపదం సౌమ్య హ్యస్మాకమితి చాబ్రువన్ ।
తత్రాప్యేష విధిశ్శ్రీమాన్ విశేషేణ భవిష్యతి ॥ 26 ॥
శ్రుత్వా తు వచనం తాసాం సర్వాసాం హృదయఙ్గమమ్ ।
గమనాయ మతిం చక్రే తం చ నిన్యుస్తదా స్త్రియః ॥ 27 ॥
తత్ర చానీయమానే తు విప్రే తస్మిన్మహాత్మని ।
వవర్ష సహసా దేవో జగత్ప్రహ్లాదయంస్తదా ॥ 28 ॥
వర్షేణైవాగతం విప్రం విషయం స్వం నరాధిపః ।
ప్రత్యుద్గమ్య మునిం ప్రహ్వశ్శిరసా చ మహీం గతః ॥ 29 ॥
అర్ఘ్యం చ ప్రదదౌ తస్మై న్యాయతస్సుసమాహితః ।
వవ్రే ప్రసాదం విప్రేన్ద్రాన్మా విప్రం మన్యురావిశేత్ ॥ 30 ॥
అన్తఃపురం ప్రవిశ్యాస్మై కన్యాం దత్త్వా యథావిధి ।
శాన్తాం శాన్తేన మనసా రాజా హర్షమవాప సః ॥ 31 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే దశమస్సర్గః ॥
