శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ షోడశస్సర్గః ।
సునివిష్టంహితంవాక్యముక్తవన్తంవిభీషణమ్ ।
అబ్రవీత్పరుషంవాక్యంరావణఃకాలచోదితః ॥ 1 ॥
వసేత్సహసపత్నేనక్రుద్ధేఽనాశీవిషేణవా ।
నతుమిత్రప్రవాదేనసంవసేచ్ఛత్రుసేవినా ॥ 2 ॥
జానామిశీలఞ్జ్ఞాతీనాంసర్వలోకేషురాక్షసః ।
హృష్యన్తివ్యసనేష్వేతేజ్ఞాతీనాజ్ఞాతయస్సదా ॥ 3 ॥
ప్రథానంసాధనంవైద్యన్ధర్మశీలఞ్చరాక్షసః ।
జ్ఞాతయోహ్యవమన్యన్తేశూరమ్పరిభవన్తిచ ॥ 4 ॥
నిత్యమన్యోన్యసమ్హృష్టావ్యసనేష్వాతతాయినః ।
ప్రచ్ఛన్నహృదయాఘోరాజ్ఞాతయస్తుభయావహాః ॥ 5 ॥
శ్రూయన్తేహస్తిభిర్గీతాశ్శ్లోకాఃపద్మవనేక్వచిత్ ।
పాశహస్తాన్నరాన్ద్రుష్టవాశృణుతాన్గదతోమమ ॥ 6 ॥
నాగ్నిర్నాన్యానిశస్త్రాణిననఃపాశాభయావహాః ।
ఘోరాస్స్వార్థప్రయుక్తాస్తుజ్ఞాతయోనోభయావహాః ॥ 7 ॥
ఉపాయమేతేవక్ష్యన్తిగ్రహణేనాత్రసంశయః ।
కృత్స్నాద్భయాద్ జ్ఞాతిభయంసుకష్టంవిదితఞ్చన ॥ 8 ॥
విద్యతేగోషుసమ్పన్నంవిద్యతేబ్రాహ్మణేదమః ।
విద్యతేస్త్రీషుచాపల్యంవిద్యతేజ్ఞాతితోభయమ్ ॥ 9 ॥
తతోనేష్టమిదంసౌమ్యయదహంలోకసత్కృతః ।
ఐశ్వర్యమభిజాతశ్చజ్ఞాతీనామ్మూర్ధ్న్యవస్థితః ॥ 10 ॥
యథాపుష్కరపత్రేషుపతితాస్తోయబిన్దవః ।
నశ్లేషమభిగచ్ఛన్తితథాఽనార్యేషుసఙ్గతమ్ ॥ 11 ॥
యథామధుకరస్తర్షాద్రసంవిన్దన్నవిద్యతే ।
తథాత్వమపితత్రైవతథానార్యేషుసౌహృదమ్ ॥ 12 ॥
యథాపూర్వఙ్గజస్స్నాత్వాగృహ్యహస్తేనవైరజః ।
దూషయత్యాత్మనోదేహన్తథానార్యేషుసఙ్గతమ్ ॥ 13 ॥
యథాశరదిమేఘానాంసిఞ్చతామపిగర్జతామ్ ।
నభవత్యమ్బుసఙ్క్లేదస్తథాఽనార్యేషుసౌహృదమ్ ॥ 14 ॥
యథామధుకరస్తర్షాత్కాశపుష్పమ్పిబన్నపి ।
రసమత్రనవిన్దేతతథానార్వేషుసౌహృదమ్ ॥ 15 ॥
అన్యస్త్వేవంవిధమ్బ్రూయాద్వాక్యమేతన్నిశాచరః ।
అస్మిన్ముహూర్తేనభవేత్త్వాన్తుధిక్కులపాంసన ॥ 16 ॥
అబ్రవీచ్చతదావాక్యఞ్జాతక్రోధోవిభీషణః ।
అన్తరిక్షగత్శీమాన్భ్రాతరంరాక్షసాధిపమ్ ॥ 17 ॥
సత్వమ్భ్రాతాఽసిమేరాజన్బ్రూహిమాంయద్యదిచ్ఛసి ।
జ్యేష్టోమాన్యఃపితృసమోనచధర్మపథేస్థితః ॥ 18 ॥
ఇదన్తుపరుషంవాక్యన్నక్షమామ్యగ్రజస్యతే ।
సునీతంహితకామేనవాక్యముక్తన్దశాననః ।
నగృహ్ణన్త్యకృతాత్మానఃకాలస్యవశమాగతాః ॥ 19 ॥
సులభాఃపురుషరాజన్ సతతమ్ప్రియవాదినః ।
అప్రియస్యచపథ్యస్యవక్తాశ్రోతాచదుర్లభః ॥ 20 ॥
బద్ధఙ్కాలస్యపాశేనసర్వభూతాపహారిణా ।
ననశ్యన్తముపేక్షేత్వామ్ప్రదీప్తంశరణంయథా ॥ 21 ॥
దీప్తపావకసఙ్కాశైశ్శితైఃకాఞ్చనభూషణైః ।
నత్వామిచ్ఛామ్యహన్ద్రష్టుంరామేణనిహతంశరైః ॥ 22 ॥
శూరాశ్చబలవన్తశ్చకృతాస్త్రాశ్చరణాజిరే ।
కాలాభిపన్నాస్సీదన్తియథావాలుకసేతవ ॥ 23 ॥
తన్మర్షయతుయచ్చోక్తఙ్గురుత్వాద్ధితమిచ్ఛతా ॥ 24 ॥
అత్మానంసర్వథారక్షపురీఞ్చేమాంసరాక్షసామ్ ।
స్వస్తితేఽస్తుగమిష్యామిసుఖీభవమయావినా ॥ 25 ॥
నివార్యమాణస్యమయాహితైషిణానరోచతేతేవచనన్నిశాచరః ।
పరీతకాలాహిగతాయుషోనరాహితన్నగృహ్ణన్తిసుహృద్భిరీరితమ్ ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే షోడశస్సర్గః ॥
