శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ సప్తషష్టితమస్సర్గః ।
పూర్వజోఽప్యుక్తమాత్రస్తు లక్ష్మణేన సుభాషితమ్ ।
సారగ్రాహీ మహాసారం ప్రతిజగ్రాహ రాఘవః ॥ 1 ॥
సన్నిగృహ్య మహాబాహుః ప్రవృత్తం కోపమాత్మనః ।
అవష్టభ్య ధనుశ్చిత్రం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
కిం కరిష్యావహే వత్స క్వ వా గచ్ఛావ లక్ష్మణ ।
కేనోపాయేన గచ్ఛేయం సీతామితి విచిన్తయ ॥ 3 ॥
తం తథా పరితాపార్తం లక్ష్మణో రామమబ్రవీత్ ।
ఇదమేవ జనస్థానం త్వమన్వేషితుమర్హసి ॥ 4 ॥
రాక్షసైర్బహుభిః కీర్ణం నానాద్రుమలతాయుతమ్ ।
సన్తీహ గిరిదుర్గాణి నిర్దరాః కన్దరాణి చ ॥ 5 ॥
గుహాశ్చ వివిధా ఘోరా నానామృగగణాకులాః ।
ఆవాసాః కిన్నరాణాం చ గన్ధర్వభవనాని చ ॥ 6 ॥
తాని యుక్తో మయా సార్ధం త్వమన్వేషితుమర్హసి ।
త్వద్విధా బుద్ధిసమ్పన్నా మహాత్మానో నరర్షభ ॥ 7 ॥
ఆపత్సు న ప్రకమ్పన్తే వాయువేగైరివాచలాః ।
ఇత్యుక్తస్తద్వనం సర్వం విచచార సలక్ష్మణః ॥ 8 ॥
క్రుద్ధో రామశ్శరం ఘోరం సన్ధాయ ధనుషి క్షురమ్ ।
తతః పర్వతకూటాభం మహాభాగం ద్విజోత్తమమ్ ॥ 9 ॥
దదర్శ పతితం భూమౌ క్షతజార్ద్రం జటాయుషమ్ ।
తం దృష్ట్వా గిరిశృఙ్గాభం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ॥ 10 ॥
అనేన సీతా వైదేహీ భక్షితా నాత్ర సంశయః ।
గృధ్రరూపమిదం రక్షో వ్యక్తం భవతి కాననే ॥ 11 ॥
భక్షయిత్వా విశాలాక్షీమాస్తే సీతాం యథాసుఖమ్ ।
ఏనం వధిష్యే దీప్తాస్యైర్ఘోరైర్బాణైరజిహ్మగైః ॥ 12 ॥
ఇత్యుక్త్వాభ్యపతద్గృధ్రం సన్ధాయ ధనుషి క్షురమ్ ।
క్రుద్ధో రామస్సముద్రాన్తాం కమ్పయన్నివ మేదినీమ్ ॥ 13 ॥
తం దీనం దీనయా వాచా సఫేనం రుధిరం వమన్ ।
అభ్యభాషత పక్షీ తు రామం దశరథాత్మజమ్ ॥ 14 ॥
యామోషధిమివాయుష్మన్నన్వేషసి మహావనే ।
సా దేవీ మమ చ ప్రాణా రావణేనోభయం హృతమ్ ॥ 15 ॥
త్వయా విరహితా దేవీ లక్ష్మణేన చ రాఘవ ।
హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన బలీయసా ॥ 16 ॥
సీతామభ్యవపన్నోఽహం రావణశ్చ రణే మయా ।
విధ్వంసితరథశ్చాత్ర పాతితో ధరణీతలే ॥ 17 ॥
ఏతదస్య ధనుర్భగ్నమేతదస్య శరావరమ్ ।
అయమస్య రథో రామ భగ్నసాఙ్గ్రామికో మయా ॥ 18 ॥
అయం తు సారథిస్తస్య మత్పక్షనిహతో యుధి ।
పరిశ్రాన్తస్య మే పక్షౌ ఛిత్త్వా ఖడ్గేన రావణః ॥ 19 ॥
సీతామాదాయ వైదేహీముత్పపాత విహాయసమ్ ।
రక్షసా నిహతం పూర్వం న మాం హన్తుం త్వమర్హసి ॥ 20 ॥
రామస్తస్య తు విజ్ఞాయ బాష్పపూర్ణముఖస్తదా ।
ద్విగుణీకృతతాపార్తస్సీతాసక్తాం ప్రియాం కథామ్ ॥ 21 ॥
గృధ్రరాజం పరిష్వజ్య పరిత్యజ్య మహద్ధనుః ।
నిపపాతావశో భూమౌ రురోద సహలక్ష్మణః ॥ 22 ॥
ఏకమేకాయనే దుర్గే నిశ్శ్వసన్తం కథఞ్చన ।
సమీక్ష్య దుఃఖితతరో రామస్సౌమిత్రిమబ్రవీత్ ॥ 23 ॥
రాజ్యం భ్రష్టం వనే వాసస్సీతా నష్టా హతో ద్విజః ।
ఈదృశీయం మమాలక్ష్మీర్నిర్దహేదపి పావకమ్ ॥ 24 ॥
సమ్పూర్ణమపి చేదద్య ప్రవిశేయం మహోదధిమ్ ।
సోఽపి నూనం మమాలక్ష్మ్యా విశుష్యేత్సరితామ్పతిః ॥ 25 ॥
నాస్త్యభాగ్యతరో లోకే మత్తోఽస్మిన్సచరాచరే ।
యేనేయం మహతీ ప్రాప్తా మయా వ్యసనవాగురా ॥ 26 ॥
అయం పితృవయస్యో మే గృధ్రరాజో జరాన్వితః ।
శేతే వినిహతో భూమౌ మమ భాగ్యవిపర్యయాత్ ॥ 27 ॥
ఇత్యేవముక్త్వా బహుశో రాఘవస్సహలక్ష్మణః ।
జటాయుషం చ పస్పర్శ పితృస్నేహం విదర్శయన్ ॥ 28 ॥
నికృత్తపక్షం రుధిరావసిక్తం స గృధ్రరాజం పరిరభ్య రామః ।
క్వ మైథిలీ ప్రాణసమా మమేతి విముచ్య వాచం నిపపాత భూమౌ ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే సప్తషష్టితమస్సర్గః ॥
