శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
ఏవమస్మి తదా ముక్తః కథఞ్చిత్తేన సంయుగే ।
ఇదానీమపి యద్వృత్తం తచ్ఛృణుష్వ నిరుత్తరమ్ ॥ 1 ॥
రాక్షసాభ్యామహం ద్వాభ్యామనిర్విణ్ణస్తథా కృతః ।
సహితో మృగరూపాభ్యాం ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్ ॥ 2 ॥
దీప్తజిహ్వో మహాకాయస్తీక్ష్ణదంష్ట్రో మహాబలః ।
వ్యచరం దణ్డకారణ్యం మాంసభక్షో మహామృగః ॥ 3 ॥
అగ్నిహోత్రేషు తీర్థేషు చైత్యవృక్షేషు రావణ ।
అత్యన్తఘోరో వ్యచరం తాపసాన్సమ్ప్రధర్షయన్ ॥ 4 ॥
నిహత్య దణ్డకారణ్యే తాపసాన్ధర్మచారిణః ।
రుధిరాణి పిబంస్తేషాం తథా మాంసాని భక్షయన్ ॥ 5 ॥
ఋషిమాంసాశనః క్రూరస్త్రాసయన్వనగోచరాన్ ।
తథా రుధిరమత్తోఽహం విచరన్ధర్మదూషకః ॥ 6 ॥
ఆసాదయం తదా రామం తాపసం ధర్మచారిణమ్ ।
వైదేహీం చ మహాభాగాం లక్ష్మణం చ మహారథమ్ ॥ 7 ॥
తాపసం నియతాహారం సర్వభూతహితే రతమ్ ।
సోఽహం వనగతం రామం పరిభూయ మహాబలమ్ ॥ 8 ॥
తాపసోఽయమితి జ్ఞాత్వా పూర్వవైరమనుస్మరన్ ।
అభ్యధావం హి సఙ్క్రుద్ధస్తీక్ష్ణ శృఙ్గో మృగాకృతిః ॥ 9 ॥
జిఘాంసురకృతప్రజ్ఞస్తం ప్రహారమనుస్మరన్ ।
తేన ముక్తాస్త్రయో బాణాశ్శితాశ్శత్రునిబర్హణాః ॥ 10 ॥
వికృష్య బలవచ్చాపం సుపర్ణానిలనిస్స్వనాః ।
తే బాణా వజ్రసఙ్కాశాస్సుముక్తా రక్తభోజనాః ।
ఆజగ్ముస్సహితాస్సర్వే త్రయస్సన్నతపర్వణః ॥ 11 ॥
పరాక్రమజ్ఞో రామస్య శఠో దృష్టభయః పురా ।
సముద్భాన్తస్తతోముక్తస్తావుభౌ రాక్షసౌ హతౌ ॥ 12 ॥
శరేణ ముక్తో రామస్య కథఞ్చిత్ప్రాప్య జీవితమ్ ।
ఇహ ప్రవ్రాజితో యుక్తస్తాపసోఽహం సమాహితః ॥ 13 ॥
వృక్షే వృక్షే చ పశ్యామి చీరకృష్ణాజినామ్బరమ్ ।
గృహీతధనుషం రామం పాశహస్తమివాన్తకమ్ ॥ 14 ॥
అపి రామసహస్రాణి భీతః పశ్యామి రావణ ।
రామభూతమిదం సర్వమరణ్యం ప్రతిభాతి మే ॥ 15 ॥
రామమేవ హి పశ్యామి రహితే రాక్షసాధిప ।
దృష్ట్వా స్వప్నగతం రామముద్భ్రమామి విచేతనః ॥ 16 ॥
రకారాదీని నామాని రామత్రస్తస్య రావణ ।
రత్నాని చ రథాశ్చైవ త్రాసం సఞ్జనయన్తి మే ॥ 17 ॥
అహం తస్య ప్రభావజ్ఞో న యుద్ధం తేన తే క్షమమ్ ।
బలిం వా నముచిం వాపి హన్యాద్ధి రఘునన్దనః ॥ 18 ॥
రణే రామేణ యుద్ధ్యస్వ క్షమాం వా కురు రాక్షస ।
న తే రామకథా కార్యా యది మాం ద్రష్టుమిచ్ఛసి ॥ 19 ॥
బహవస్సాధవో లోకే యుక్తా ధర్మమనుష్ఠితాః ।
పరేషామపరాధేన వినష్ఠాస్సపరిచ్ఛదాః ॥ 20 ॥
సోఽఽహం తవాపరాధేన వినశ్యేయం నిశాచర ।
కురు యత్తే క్షమం తత్త్వమహం త్వా నానుయామి హ ॥ 21 ॥
రామశ్చ హి మహాతేజా మహాసత్త్వో మహాబలః ॥ 22 ॥
అపి రాక్షసలోకస్య న భవేదన్తకోఽపి సః ।
యది శూర్పణఖాహేతోర్జనస్థానగతః ఖరః ॥ 23 ॥
అతివృత్తో హతః పూర్వం రామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
అత్ర బ్రూహి యథాతత్త్వం కో రామస్య వ్యతిక్రమః ॥ 24 ॥
ఇదం వచో బన్ధుహితార్థినామయా యథోచ్యమానం యది నాభిపత్స్యసే ।
సబాన్ధవస్త్యక్ష్యసి జీవితం రణే హతోఽఽద్య రామేణ శరైరజిహ్మగైః ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
