శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ।
తాంరాత్రిముషితాస్తత్రసువేలేహరిపుఙ్గవాః ।
లఙ్కాయాన్దదృశుర్వీరావనాన్యుపవనానిచ ॥ 1 ॥
సమసౌమ్యానిరమ్యాణివిశాలాన్యాయతానిచ ।
దృష్టిరమ్యాణితేదృష్టవాబభూవుర్జాతవిస్మయాః ॥ 2 ॥
చమ్పకాశోకపున్నాగసాలతాలసమాకులా ।
తమాలవనసఞ్ఛన్నానాగమాలాసమావృతా ॥ 3 ॥
హిన్తాలైరర్జునైర్నీపైస్సప్తపర్ణైశ్చపుష్పితైః ।
తిలకైఃకర్ణికారైశ్చపాటలైశ్చసమన్తతః ॥ 4 ॥
శుశుభేపుష్పితాగ్రైశ్చలతాపరిగతైర్ద్రుమైః ।
లఙ్కాబహువిధైర్దివ్యైర్యథేన్ద్రస్యామరావతీ ॥ 5 ॥
విచిత్రకుసుమోపేతైరక్తకోమలపల్లవైః ।
శాద్వలైశ్చతథానీపైశ్చిత్రాభిర్వనరాజిభిః ॥ 6 ॥
గన్ధాఢ్యాన్యభిరమ్యాణిపుష్పాణిచఫలానిచ ।
ధారయన్త్యగమాస్తత్రభూషణానీవమానవాః ॥ 7 ॥
తచ్చైత్రరథసఙ్కాశమ్మనోజ్ఞన్నన్దనోపమమ్ ।
వనంసర్వరర్తుకంరమ్యంశుశుభేషటపదాయుతమ్ ॥ 8 ॥
నత్యూహకోయష్టిమకైర్నృత్యమానైశ్చబర్హిభి ।
రుతమ్పరభృతానాఞ్చశుశ్రువుర్వన్నిర్ఝరే ॥ 9 ॥
నిత్యమత్తవిహఙ్గానిభ్రమరాచరితానిచ ।
కోకిలాకులషణ్డానివిహగాభిరుతానిచ ॥ 10 ॥
భృఙ్గరాజాభిగీతానిభ్రమరైస్సేవితానిచ ।
కోణాలకవిఘుష్టానిసారసాభిరుతానిచ ॥ 11 ॥
వివిశుస్తేతతస్తానివనాన్యుపవనానిచ ।
హృష్టాఃప్రముదితావీరాహరయఃకామరూపిణః ॥ 12 ॥
తేషామ్ప్రవిశతాన్తత్రవానరాణామ్మహౌజసామ్ ।
పుష్పసంసర్గసురభిర్వవౌఘ్రాణసుఖోఽనిలః ॥ 13 ॥
అన్యేతుహరివీరాణాంయూథాన్నిష్క్రమ్యయూథపాః ।
సుగ్రీవేణాభ్యనుజ్ఞాతాలఙ్కాఞ్జగ్ముఃపతాకినీమ్ ॥ 14 ॥
విత్రాసయన్తోవిహగాంస్త్రాసయన్తోమృగద్విపాన్ ।
కమ్పయన్తశ్చతాంలఙ్కాన్నాదైస్తేనదతాంవరాః ॥ 15 ॥
కుర్వన్తస్తేమహావేగామహీఞ్చరణపీడితామ్ ।
రజశ్చసహసైవోర్థ్వఞ్జగామచరణోత్థితమ్ ॥ 16 ॥
ఋక్షాస్సింహావరాహాశ్చమహిషావారణామృగాః ।
తేనశబ్దేనవిత్రస్తాజగ్ముర్భీతాదిశోదశ ॥ 17 ॥
శిఖరన్తత్త్రికూటస్యప్రాంశుచైకన్దివిస్పృశమ్ ।
సమన్తాత్పుష్పసంఞ్ఛన్నమ్మహారజతసన్నిభమ్ ॥ 18 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణంవిమలఞ్చారుదర్శనమ్ ।
శ్లక్ష్ణంశ్రీమన్మహచ్ఛైవదుష్ప్రాపంశకునైరపి ॥ 19 ॥
మనసాఽపిదురారోహఙ్కిమ్పునఃకర్మణాజనైః ।
నివిష్టాతత్రశిఖరేలఙ్కారావణపాలితా ॥ 20 ॥
శతయోజనవిస్తీర్ణాత్రింశద్యోజనమాయతా ।
సాపురీగోపురైరుచ్చైఃపాణ్డురామ్బుదసన్నిభైః ।
కాఞ్చనేనచశాలేనరాజతేనచశోభతే ॥ 21 ॥
ప్రాసాదైశ్చవిమానైశ్చలఙ్కాపరమభూషితా ।
ఘనైరివాఽతపాపాయేమధ్యమంవైష్ణవమ్పదమ్ ॥ 22 ॥
యస్యాంస్తమ్భసహస్రేణప్రాసాదస్సమలఙ్కృతః ।
కైలాసశిఖరాకారోదృశ్యతేఖమివోలలిఖన్ ॥ 23 ॥
చైత్యస్సరాక్షసేన్ద్రస్యబభూవపురభూషణమ్ ।
శతేనరక్షసాన్నిత్యంయస్సమగ్రేణరక్ష్యతే ॥ 24 ॥
మనోజ్ఞాం కాఞ్చనవతీం సర్వతైరుపశోభితామ్ ।
నానాధాతువిచిత్రైశ్చ ఉద్యానైరుపశోభితామ్ ॥ 25 ॥
నానావిహఙ్గాసఙ్ఘుష్టాన్నానామృగనిషేవితామ్ ।
నానాకుసుమసఞ్ఛన్నాన్నానారాక్షససేవితామ్ ॥ 26 ॥
తాంసమృద్ధాంసమృద్ధార్ధాంలక్ష్మీనాన్లక్ష్మణాగ్రజః ।
రావణస్యపురీంరామోదదర్శసహవానరైః ॥ 27 ॥
తామ్మహాగృహసమ్బాధాన్దృష్టవాలక్ష్మణపూర్వజః ।
నగరీమమరప్రఖ్యోవిస్మయమ్ప్రాప్యవీర్యవాన్ ॥ 28 ॥
తాంరత్నపూర్ణామ్బహుసంవిధానామ్ప్రాసాదమాలాభిరలఙ్కృతాఞ్చ ।
పురీమ్మహాయన్త్రకవాటముఖ్యాన్దదర్శరామోమహతాబలేన ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ॥
