శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనపఞ్చాశస్సర్గః ।
ఘోరేణశరబన్ధేనబద్ధౌదశరథాత్మజౌ ।
నిఃశ్వసన్తౌయథానాగౌశయానౌరుధిరోక్షితౌ ॥ 1 ॥
సర్వేతేవానరశ్రేష్ఠాస్ససుగ్రీవామహాబలాః ।
పరివార్యమహాత్మానౌతస్థుశ్శోకపరిప్లుతాః ॥ 2 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరేరామఃప్రత్యబుధ్యతవీర్యవాన్ ।
స్థిరత్వాత్సత్త్వయోగాచ్చశరైస్సన్దానితోఽపిసన్ ॥ 3 ॥
తతోదృష్టవాసరుధిరన్నిషణ్ణఙ్గాఢమర్పితమ్ ।
భ్రాతరన్దీనవదనమ్పర్యదేవయదాతురః ॥ 4 ॥
కిన్నుమేసీతయాకార్యఙ్కిఙ్కార్యఞ్జీవితేనవా ।
శయానంయోఽద్యపశ్యామిభ్రాతరంయుధినిర్జితమ్ ॥ 5 ॥
శక్యాసీతాసమానారీమర్త్యలోకేవిచిన్వతా ।
నలక్ష్మణసమోభ్రాతాసచివస్సామ్పపరాయికః ॥ 6 ॥
పరిత్యక్షామ్యహమ్ప్రాణాన్వానరాణాన్తుపశ్యాతామ్ ।
యదిపఞ్చత్వమాపన్నస్సుమిత్రానన్దవర్ధనః ॥ 7 ॥
కిన్నువక్ష్యామికౌసల్యామ్మాతరఙ్కిన్నుకైకయీమ్ ।
కథమమ్బాంసుమిత్రాఞ్చపుత్రదర్శనలాలసామ్ ॥ 8 ॥
వివత్సాంవేపమానాఞ్చక్రోశన్తీఙ్కురరీమివ ।
కథమాశ్వాసయిష్యామియదియాస్యామితంవినా ॥ 9 ॥
కథంవక్ష్యామిశత్రుఘ్నమ్భరతఞ్చయశస్వినమ్ ।
మయాసహవనంయాతోవినాతేనాపునమాగతః ॥ 10 ॥
ఉపాలమ్బన్నశక్ష్యామిసోఢుమ్బతసుమిత్రయా ।
ఇహైవదేహన్త్యక్ష్యామినహిజీవితుముత్సహే ॥ 11 ॥
ధిఙ్మాన్దుష్కృతకర్మాణమనార్యమ్మత్కృతేహ్యసౌ ।
లక్ష్మణఃపతితశ్శేతేశరతల్పేగతాసువత్ ॥ 12 ॥
త్వన్నిత్యంసువిషణ్ణమ్మామాశ్వాసయసిలక్ష్మణ ।
గతాసుర్నాద్యశక్తోఽసిమామార్తమభిభాషితుమ్ ॥ 13 ॥
యేనాద్యబహవోయుద్ధేనిహతారాక్షసావినిపాతితాః ।
తస్యామేవాద్యశూరస్త్వంశేషేవినిహతఃపరైః ॥ 14 ॥
శయానఃశరతల్పేఽస్మిన్ సశోణితపరిప్లుతః ।
శరజాలైచశితోభాసిభాస్కరోఽస్తమివవ్రజన్ ॥ 15 ॥
బాణాభిహతమర్మత్వాన్నశక్నోత్యభిభాషితుమ్ ।
రుజాచాబ్రువతోఽప్యస్యదృష్టిరాగేణసూచ్యతే ॥ 16 ॥
యథైవమాంవనంయాన్తమనుయాతోమహాద్యుతిః ।
అహమప్యనుయాస్యామితథైవైనంయమక్ష్యమ్ ॥ 17 ॥
ఇష్టబన్ధుజనోనిత్యమ్మాఞ్చనిత్యమనువ్రతః ।
ఇమామద్యగతోఽవస్థామ్మమానార్యస్యదుర్నయైః ॥ 18 ॥
సురుష్టేనాపివీరేణలక్ష్మణేననసంస్మరే ।
పరుషంవిప్రియంవాపిశ్రావితన్నకదాచన ॥ 19 ॥
విససర్జైకవేగేనపఞ్చబాణశతానియః ।
ఇష్వస్త్రష్వధికస్తస్మాత్కార్తవీర్యాచ్చలక్ష్మణః ॥ 20 ॥
అస్స్రైరస్త్రాణియోహన్యాచ్ఛక్రస్యాపిమహాత్మనః ।
సోఽయముర్వ్యాంహతశ్శేతేమహార్హశయనోచితః ॥ 21 ॥
తచ్చమిథ్యాప్రలప్తమ్మామ్ప్రధక్ష్యతినసంశయః ।
యన్మయానకృతోరాజారాక్షసానాంవిభీషణః ॥ 22 ॥
అస్మిన్ముహూర్తేసుగ్రీవ ప్రతియాతుమితోఽర్హసి ।
మత్వాహీనంరాజన్ రావణోఽభిద్రవేద్బలీ ॥ 23 ॥
అఙ్గదన్తుపురస్కత్యససైన్యస్సపరిచ్ఛదమ్ ।
సాగరన్తరసుగ్రీవ నీలేనచనలేనచ ॥ 24 ॥
కృతంహనుమతాకార్యంయదన్యైర్దుష్కరంరణే ।
ఋక్షరాజేనతుష్యామిగోలాఙ్గూలాధిపేనచ ॥ 25 ॥
అఙ్గదేనకృతఙ్కర్మమైన్దేనద్వివిదేనచ ।
యుద్ధఙ్కేసరిణాసఙ్ ఖ్యేఘోరంసమ్పాతినాకృతమ్ ॥ 26 ॥
గవయేనగవాక్షేణశరభేణగజేనచ ।
అన్యైశ్చహరిభిర్యుద్ధమ్మదర్థేత్యక్తజీవితైః ॥ 27 ॥
నచాతిక్రమితుంశక్యన్దైవంసుగ్రీవ మానుషైః ।
యత్తుశక్యంవయస్యేనసుహృదాచపరన్తప ॥ 28 ॥
కృతంసుగ్రీవ తత్సర్వమ్భవతాధర్మభీరుణా ।
మిత్రకార్యఙ్కృతమిదమ్భవద్భిర్వానరర్షభాః ॥ 29 ॥
అనుజ్ఞాతామయాసర్వేయథేష్టఙ్గన్తుమర్హథ ।
శుశ్రువుస్తస్యతేసర్వేవానరాఃపరిదేవనమ్ ॥ 30 ॥
వర్తయాఞ్చక్రూరశ్రూణినేత్రైఃకృష్ణేతరేక్షణాః ।
తతస్సర్వాణ్యనీకానిస్థాపయిత్వావిభీషణః ॥ 31 ॥
ఆజగామగదాపాణిస్త్వరితంయత్రరాఘవః ।
తన్దృష్టవాత్వరితంయాన్తన్నీలాఞ్జనచయోపమమ్ ॥ 32 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకోనపఞ్చాశస్సర్గః ॥
