శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాణ్డమ్ ।
అథ షడ్వింశస్సర్గః ।
అభివాద్య చ కౌసల్యాం రామ స్సమ్ప్రస్థితో వనమ్ ।
కృతస్వస్త్యయనో మాత్రా ధర్మిష్ఠే వర్త్మని స్థితః ॥ 1 ॥
విరాజయన్రాజసుతో రాజమార్గం నరైర్వృతమ్ ।
హృదయాన్యామమన్థేవ జనస్య గుణవత్తయా ॥ 2 ॥
అభివాద్య చ కౌసల్యాం రామ స్సమ్ప్రస్థితో వనమ్ ।
కృతస్వస్త్యయనో మాత్రా ధర్మిష్ఠే వర్త్మని స్థితః ॥ 3 ॥
విరాజయన్రాజసుతో రాజమార్గం నరైర్వృతమ్ ।
హృదయాన్యామమన్థేవ జనస్య గుణవత్తయా ॥ 4 ॥
వైదేహీ చాపి తత్సర్వం న శుశ్రావ తపస్వినీ ।
తదేవ హృది తస్యాశ్చ యౌవరాజ్యాభిషేచనమ్ ॥ 5 ॥
దేవకార్యం స్వయం కృత్వా కృతజ్ఞా హృష్టచేతనా ।
అభిజ్ఞా రాజధర్మాణాం రాజపుత్రం ప్రతీక్షతే ॥ 6 ॥
ప్రవివేశాథ రామస్తు స్వం వేశ్మ సువిభూషితమ్ ।
ప్రహృష్టజనసమ్పూర్ణం హ్రియా కిఞ్చిదవాఙ్ముఖః ॥ 7 ॥
అథ సీతా సముత్పత్య వేపమానా చ తం పతిమ్ ।
అపశ్యచ్ఛోకసన్తప్తం చిన్తావ్యాకులితేన్ద్రియమ్ ॥ 8 ॥
తాం దృష్ట్వా స హి ధర్మాత్మా న శశాక మనోగతమ్ ।
తం శోకం రాఘవః సోఢుం తతో వివృతతాం గతః ॥ 9 ॥
వివర్ణవదనం దృష్ట్వా తం ప్రస్విన్నమమర్షణమ్ ।
ఆహ దుఃఖాభిసన్తప్తా కిమిదానీమిదం ప్రభో ॥ 10 ॥
అద్య బార్హస్పత శ్శ్రీమాన్యుక్తః పుష్యోఽను రాఘవ ।
ప్రోచ్యతే బ్రాహ్మణైః ప్రాజ్ఞైః కేన త్వమసి దుర్మనాః ॥ 11 ॥
న తే శతశలాకేన జలఫేననిభేన చ ।
ఆవృతం వదనం వల్గు ఛత్రేణాపి విరాజతే ॥ 12 ॥
వ్యజనాభ్యాం చ ముఖ్యాభ్యాం శతపత్రనిభేక్షణమ్ ।
చన్ద్రహంసప్రకాశాభ్యాం వీజ్యతే న తవాననమ్ ॥ 13 ॥
వాగ్మినో వన్దినశ్చాపి ప్రహృష్టాస్త్వాం నరర్షభ ।
స్తువన్తో నాత్ర దృశ్యన్తే మఙ్గలైః స్సూతమాగధాః ॥ 14 ॥
న తే క్షౌద్రం చ దధి చ బ్రాహ్మణా వేదపారగాః ।
మూర్ధ్ని మూర్ధాభిషిక్తస్య దదతి స్మ విధానతః ॥ 15 ॥
న త్వాం ప్రకృతయ స్సర్వా శ్శ్రేణీముఖ్యాశ్చ భూషితాః ।
అనువ్రజితుమిచ్ఛన్తి పౌరజానపదాస్తథా ॥ 16 ॥
చతుర్భిర్వేగసమ్పన్నైర్హయైః కాఞ్చనభూషితైః ।
ముఖ్యః పుష్యరథో యుక్తః కిం న గచ్ఛతి తేఽగ్రతః ॥ 17 ॥
హస్తీ చాగ్రత శ్శ్రీమాం స్తవ లక్షణపూజితః ।
ప్రయాణే లక్ష్యతే వీర కృష్ణమేఘగిరి ప్రభః ॥ 18 ॥
న చ కాఞ్చనచిత్రం తే పశ్యామి ప్రియదర్శన ।
భద్రాసనం పురస్కృత్య యాన్తం వీర పురస్కృతమ్ ॥ 19 ॥
అభిషేకో యథా సజ్జః కిమిదానీమిదం తవ ।
అపూర్వో ముఖవర్ణశ్చ న ప్రహర్షశ్చ లక్ష్యతే ॥ 20 ॥
ఇతీవ విలపన్తీం తాం ప్రోవాచ రఘునన్దనః ।
సీతే తత్ర భవాంస్తాతః ప్రవ్రాజయతి మాం వనమ్ ॥ 21 ॥
కులే మహతి సమ్భూతే ధర్మజ్ఞే ధర్మచారిణి ।
శృణు జానకి యేనేదం క్రమేణాభ్యాగతం మమ ॥ 22 ॥
రాజ్ఞా సత్యప్రతిజ్ఞేన పిత్రా దశరథేన చ ।
కైకేయ్యై మమ మాత్రే తు పురా దత్తౌ మహావరౌ ॥ 23 ॥
తయాఽద్య మమ సజ్జేఽస్మిన్నభిషేకే నృపోద్యతే ।
ప్రచోదిత స్స సమయో ధర్మేణ ప్రతినిర్జితః ॥ 24 ॥
చతుర్దశ హి వర్షాణి వస్తవ్యం దణ్డకే మయా ।
పిత్రా మే భరతశ్చాపి యౌవరాజ్యే నియోజితః ॥ 25 ॥
సోఽహం త్వామాగతో ద్రష్టుం ప్రస్థితో విజనం వనమ్ ।
భరతస్య సమీపే తు నాహం కథ్యః కదాచన ॥ 26 ॥
బుద్ధియుక్తా హి పురుషా న సహన్తే పరస్తవమ్ ।
తస్మాన్నతే గుణాః కథ్యా భరతస్యాగ్రతో మమ ॥ 27 ॥
నాపి త్వం తేన భర్తవ్యా విశేషేణ కదాచన ।
అనుకూలతయా శక్యం సమీపే త్వస్య వర్తితుమ్ ॥ 28 ॥
తస్మై దత్తం నృపతినా యౌవరాజ్యం సనాతనమ్ ।
స ప్రసాద్యస్త్వయా సీతే నృపతిశ్చ విశేషతః ॥ 29 ॥
అహం చాపి ప్రతిజ్ఞాం తాం గురోస్సమనుపాలయన్ ।
వనమద్యైవ యాస్యామి స్థిరా భవ మనస్వినీ ॥ 30 ॥
యాతే చ మయి కల్యాణి వనం మునినిషేవితమ్ ।
వ్రతోపవాసపరయా భవితవ్యం త్వయాఽనఘే ॥ 31 ॥
కాల్యముత్థాయ దేవానాం కృత్వా పూజాం యథావిధి ।
వన్దితవ్యో దశరథః పితా మమ నరేశ్వరః ॥ 32 ॥
వన్దితవ్యాశ్చ తే నిత్యం యా శ్శేషా మమ మాతరః ।
స్నేహ ప్రణయసమ్భోగై స్సమా హి మమ మాతరః ॥ 33 ॥
భ్రాతృపుత్రసమౌ చాపి ద్రష్టవ్యౌ చ విశేషతః ।
త్వయా భరతశత్రుఘ్నౌ ప్రాణైః ప్రియతరౌ మమ ॥ 34 ॥
విప్రియం న చ కర్తవ్యం భరతస్య కదాచన ।
స హి రాజా ప్రభుశ్చైవ దేశస్య చ కులస్య చ ॥ 35 ॥
ఆరాధితా హి శీలేన ప్రయత్నైశ్చోపసేవితాః ।
రాజాన స్సమ్ప్రసీదన్తి కుప్యన్తిచ విపర్యయే ॥ 36 ॥
ఔరసానపి పుత్రాన్హి త్యజన్త్యహితకారిణః ।
సమర్థాన్సమ్ప్రగృహ్ణన్తి జనానపి నరాధిపాః ॥ 37 ॥
సా త్వం వసేహ కల్యాణి రాజ్ఞస్సమనువర్తినీ ।
భరతస్య రతా ధర్మే సత్యవ్రతపరాయణా ॥ 38 ॥
అహం గమిష్యామి మహావనం ప్రియే త్వయా హి వస్తవ్యమిహైవ భామిని ।
యథా వ్యలీకం కురుషే న కస్య చి త్తథా త్వయా కార్యమిదం వచో మమ ॥ 39 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షడ్వింశస్సర్గః ॥
