శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ త్రిచత్వారింశస్సర్గః ।
దేవదేవే గతే తస్మిన్ సోఽఙ్గుష్ఠాగ్రనిపీడితామ్ ।
కృత్వా వసుమతీం రామ సంవత్సరముపాసత ॥ 1 ॥
అథ సంవత్సరే పూర్ణే సర్వలోకనమస్కృతః ।
ఉమాపతిః పశుపతీ రాజానమిదమబ్రవీత్ ॥ 2 ॥
ప్రీతస్తేఽహం నరశ్రేష్ఠ కరిష్యామి తవ ప్రియమ్ ।
శిరసా ధారయిష్యామి శైలరాజసుతామహమ్ ॥ 3 ॥
తతో హైమవతీ జ్యేష్ఠా సర్వలోకనమస్కృతా ।
తదా సాతిమహద్రూపం కృత్వా వేగం చ దుస్సహమ్ ॥ 4 ॥
ఆకాశాదపతద్రామ శివే శివశిరస్యుత ।
అచిన్తయచ్చ సా దేవీ గఙ్గా పరమదుర్ధరా ॥ 5 ॥
విశామ్యహం హి పాతాలం స్రోతసా గృహ్య శఙ్కరమ్ ।
తస్యావలేపనం జ్ఞాత్వా క్రుద్ధస్తు భగవాన్ హరః ॥ 6 ॥
తిరోభావయితుం బుద్ధిం చక్రే త్రినయనస్తదా ।
సా తస్మిన్ పతితా పుణ్యా పుణ్యే రుద్రస్య మూర్ధని ॥ 7 ॥
హిమవత్ప్రతిమే రామ జటామణ్డలగహ్వరే ।
సా కథఞ్చిన్మహీం గన్తుం నాశక్నోద్యత్నమాస్థితా ॥ 8 ॥
నైవ నిర్గమనం లేభే జటామణ్డలమోహితా ।
తత్రైవాబమ్భ్రమద్దేవీ సంవత్సరగణాన్ బహూన్ ॥ 9 ॥
తామపశ్యన్పునస్తత్ర తపః పరమమాస్థితః ।
అనేన తోషితశ్చాభూదత్యర్థం రఘునన్దన ॥ 10 ॥
విససర్జ తతో గఙ్గాం హరో బిన్దుసరః ప్రతి ।
తస్యాం విసృజ్యమానాయాం సప్తస్రోతాంసి జజ్ఞిరే ॥ 11 ॥
హ్లాదినీ పావనీ చైవ నలినీ చ తథాఽపరా ।
తిస్రః ప్రాచీం దిశం జగ్ముః గఙ్గాశ్శివజలాశ్శుభాః ॥ 12 ॥
సుచక్షుశ్చైవ సీతా చ సిన్ధుశ్చైవ మహానదీ ।
తిస్రస్త్వేతా దిశం జగ్ముః ప్రతీచీం తు శుభోదకాః ॥ 13 ॥
సప్తమీ చాన్వగాత్తాసాం భగీరథమథో నృపమ్ ।
భగీరథోఽపి రాజర్షిర్దివ్యం స్యన్దనమాస్థితః ॥ 14 ॥
ప్రాయాదగ్రే మహాతేజా గఙ్గా తం చాప్యనువ్రజత్ ।
గగనాచ్ఛఙ్కరశిరస్తతో ధరణిమాశ్రితా ॥ 15 ॥
వ్యసర్పత జలం తత్ర తీవ్రశబ్దపురస్కృతమ్ ।
మత్స్యకచ్ఛపసఙ్ఘైశ్చ శింశుమారగణైస్తదా ॥ 16 ॥
పతద్భిః పతితైశ్చాన్యైర్వ్యరోచత వసున్ధరా ।
తతో దేవర్షిగన్ధర్వా యక్షసిద్ధగణాస్తదా ॥ 17 ॥
వ్యలోకయన్త తే తత్ర గగనాద్గాం గతాం తథా ।
విమానైర్నగరాకారైర్హయైర్గజవరైస్తదా ॥ 18 ॥
పారిప్లవగతైశ్చాపి దేవతాస్తత్ర విష్ఠితాః ।
తదద్భుతతమం లోకే గఙ్గాపతనముత్తమమ్ ॥ 19 ॥
దిదృక్షవో దేవగణాః సమీయురమితౌజసః ।
సమ్పతద్భిస్సురగణైస్తేషాం చాభరణౌజసా ॥ 20 ॥
శతాదిత్యమివాభాతి గగనం గతతోయదమ్ ।
శింశుమారోరగగణైర్మీనైరపి చ చఞ్చలైః ॥ 21 ॥
విద్యుద్భిరివ విక్షిప్తమాకాశమభవత్తదా ।
పాణ్డరైస్సలిలోత్పీడైః కీర్యమాణైస్సహస్రధా ॥ 22 ॥
శారదాభ్రైరివాకీర్ణం గగనం హంససమ్ప్లవైః ।
క్వచిద్ద్రుతతరం యాతి కుటిలం క్వచిదాయతమ్ ॥ 23 ॥
వినతం క్వచిదుద్ధూతం క్వచిద్యాతి శనైశ్శనైః ।
సలిలేనైవ సలిలం క్వచిదభ్యాహతం పునః ॥ 24 ॥
ముహురూర్ధ్వముఖం గత్వా పపాత వసుధాతలమ్ ।
తచ్ఛఙ్కరశిరోభ్రష్టం భ్రష్టం భూమితలే పునః ॥ 25 ॥
వ్యరోచత తదా తోయం నిర్మలం గతకల్మషమ్ ।
తత్ర దేవర్షిగన్ధర్వా వసుధాతలవాసినః ॥ 26 ॥
భవాఙ్గపతితం తోయం పవిత్రమితి పస్పృశుః ।
శాపాత్ప్రపతితా యే చ గగనాద్వసుధాతలమ్ ॥ 27 ॥
కృత్వా తత్రాభిషేకం తే బభూవుర్గతకల్మషాః ।
ధూతపాపాః పునస్తేన తోయేనాథ సుభాస్వతా ॥ 28 ॥
పునరాకాశమావిశ్య స్వాన్ లోకాన్ ప్రతిపేదిరే ।
ముముదే ముదితో లోకస్తేన తోయేన భాస్వతా ॥ 29 ॥
కృతాభిషేకో గఙ్గాయాం బభూవ విగతక్లమః ।
భగీరథోఽపి రాజార్షిర్దివ్యం స్యన్దనమాస్థితః ।
ప్రాయాదగ్రే మహాతేజాస్తం గఙ్గా పృష్ఠతోఽన్వగాత్ ॥ 30 ॥
దేవాస్సర్షిగణాః సర్వే దైత్యదానవరాక్షసాః ॥ 31 ॥
గన్ధర్వయక్షప్రవరాస్సకిన్నరమహోరగాః ।
సర్వాశ్చాప్సరసో రామ భగీరథరథానుగామ్ ॥ 32 ॥
గఙ్గామన్వగమన్ ప్రీతాస్సర్వే జలచరాశ్చ యే ।
యతో భగీరథో రాజా తతో గఙ్గాయశస్వినీ ॥ 33 ॥
జగామ సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వపాపప్రణాశినీ ।
తతో హి యజమానస్య జహ్నోరద్భుతకర్మణః ॥ 34 ॥
గఙ్గా సమ్ప్లావయామాస యజ్ఞవాటం మహాత్మనః ।
తస్యావలేపనం జ్ఞాత్వా క్రుద్ధో యజ్వా తు రాఘవ ॥ 35 ॥
అపిబచ్చ జలం సర్వం గఙ్గాయాః పరమాద్భుతమ్ ।
తతో దేవాస్సగన్ధర్వా ఋషయశ్చ సువిస్మితాః ॥ 36 ॥
పూజయన్తి మహాత్మానం జహ్నుం పురుషసత్తమమ్ ।
గఙ్గాం చాపి నయన్తి స్మ దుహితృత్వే మహాత్మనః ॥ 37 ॥
తతస్తుష్టో మహాతేజాశ్శ్రోత్రాభ్యామసృజత్ పునః ॥ 38 ॥
తస్మాజ్జహ్నుసుతా గఙ్గా ప్రోచ్యతే జాహ్నవీతిచ ।
జగామ చ పునర్గఙ్గా భగీరథరథానుగా ।
సాగరం చాపి సమ్ప్రాప్తా సా సరిత్ప్రవరా తదా ॥ 39 ॥
రసాతలముపాగచ్ఛత్సిద్ధ్యర్థం తస్య కర్మణః ।
భగీరథోఽపి రాజర్షిః గఙ్గామాదాయ యత్నతః ।
పితామహాన్ భస్మకృతానపశ్యద్దీనచేతనః ॥ 40 ॥
అథ తద్భస్మనాం రాశిం గఙ్గాసలిలముత్తమమ్ ।
ప్లావయద్ధూతపాప్మానస్స్వర్గం ప్రాప్తా రఘూత్తమ ॥ 41 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే త్రిచత్వారింశస్సర్గః ॥
