శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ త్రిపఞ్చాశస్సర్గః ।
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా దశగ్రీవో మహాత్మనః ।
దేశకాలహితం వాక్యం భ్రాతురుత్తరమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
సమ్యగుక్తం హి భవతా దూతవధ్యా విగర్హితా ।
అవశ్యం తు వధాదన్యః క్రియతామస్య నిగ్రహః ॥ 2 ॥
కపీనాం కిల లాఙ్గూలమిష్టం భవతి భూషణమ్ ।
తదస్య దీప్యతాం శీఘ్రం తేన దగ్ధేన గచ్ఛతు ॥ 3 ॥
తతః పశ్యన్త్విమం దీనమఙ్గవైరూప్యకర్శితమ్ ।
సమిత్రజ్ఞాతయస్సర్వే బాన్ధవాః ససుహృజ్జనాః ॥ 4 ॥
ఆజ్ఞాపయద్రాక్షసేన్ద్రః పురం సర్వం సచత్వరమ్ ।
లాఙ్గూలేన ప్రదీప్తేన రక్షోభిః పరిణీయతామ్ ॥ 5 ॥
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాక్షసాః కోపకర్శితాః ।
వేష్టయన్తి స్మ లాఙ్గూలం జీర్ణైః కార్పాసకైః పటైః ॥ 6 ॥
సంవేష్ట్యమానే లాఙ్గూలే వ్యవర్ధత మహాకపిః ।
శుష్కమిన్ధనమాసాద్య వనేష్వివ హుతాశనః ॥ 7 ॥
తైలేన పరిషిచ్యాథ తేఽగ్నిం తత్రాభ్యపాతయన్ ।
లాఙ్గూలేన ప్రదీప్తేన రాక్షసాంస్తానపాతయత్ ॥ 8 ॥
రోషామర్షపరీతాత్మా బాలసూర్యసమాననః ।
లాఙ్గూలం సమ్ప్రదీప్తం తు ద్రష్టుం తస్య హనూమతః ॥ 9 ॥
సహస్త్రీబాలవృద్ధాశ్చ జగ్ముః ప్రీతా నిశాచరాః ।
స భూయః సఙ్గతైః క్రూరైర్రాక్షసైర్హరిసత్తమః ॥ 10 ॥
నిబద్ధః కృతవాన్వీరస్తత్కాలసదృశీం మతిమ్ ।
కామం ఖలు న మే శక్తా నిబద్ధస్యాపి రాక్షసాః ॥ 11 ॥
ఛిత్త్వా పాశాన్ సముత్పత్య హన్యామహమిమాన్పునః ।
యది భర్తుర్హితార్థాయ చరన్తం భర్తృశాసనాత్ ॥ 12 ॥
బధ్నన్త్యేతే దురాత్మనో న తు మే నిష్కృతిః కృతా ।
సర్వేషామేవ పర్యాప్తో రాక్షసానామహం యుధి ॥ 13 ॥
కిన్తు రామస్య ప్రీత్యర్థం విషహిష్యేఽహమీదృశమ్ ।
లఙ్కా చారయితవ్యా వై పునరేవ భవేదితి ॥ 14 ॥
రాత్రౌ న హి సుదృష్టా మే దుర్గకర్మవిధానతః ।
అవశ్యమేవ ద్రష్టవ్యా మయా లఙ్కా నిశాక్షయే ॥ 15 ॥
కామం బద్ధస్య మే భూయః పుచ్ఛస్యోద్దీపనేన చ ।
పీడాం కుర్వన్తు రక్షాంసి న మేఽస్తి మనసశ్శ్రమః ॥ 16 ॥
తతస్తే సంవృతాకారం సత్త్వవన్తం మహాకపిమ్ ।
పరిగృహ్య యయుర్హృష్టా రాక్షసాః కపికుఞ్జరమ్ ॥ 17 ॥
శఙ్ఖభేరీనినాదైస్తం ఘోషయన్తః స్వకర్మభిః ।
రాక్షసాః క్రూరకర్మాణశ్చారయన్తి స్మ తాం పురీమ్ ॥ 18 ॥
అన్వీయమానో రక్షోభిర్యయౌ సుఖమరిన్దమః ।
హనుమాంశ్చారయామాస రాక్షసానాం మహాపురీమ్ ॥ 19 ॥
అథాపశ్యద్విమానాని విచిత్రాణి మహాకపిః ।
సంవృతాన్ భూమిభాగాంశ్చ సువిభక్తాంశ్చ చత్వరాన్ ॥ 20 ॥
వీథీశ్చ గృహసమ్బాధాః కపిశ్శృఙ్గాటకాని చ ।
తథా రథ్యోపరథ్యాశ్చ తథైవ గృహకాన్తరాన్ ॥ 21 ॥
గృహాంశ్చ మేఘసఙ్కాశాన్ దదర్శ పవనాత్మజః ।
చత్వరేషు చతుష్కేషు రాజమార్గే తథైవ చ ॥ 22 ॥
ఘోషయన్తి కపిం సర్వే చారీక ఇతి రాక్షసాః ।
స్త్రీబాలవృద్ధాః నిర్జగ్ముస్తత్ర తత్ర కుతూహలాత్ ॥ 23 ॥
తం ప్రదీపితలాఙ్గూలం హనుమన్తం దిదృక్షవః ।
దీప్యమానే తతస్తత్ర లాఙ్గూలాగ్రే హనూమతః ॥ 24 ॥
రాక్షస్యస్తా విరూపాక్ష్య శ్శంసుర్దేవ్యాస్తదప్రియమ్ ।
యస్త్వయా కృతసంవాద స్సీతే తామ్రముఖః కపిః ॥ 25 ॥
లాఙ్గూలేన ప్రదీప్తేన స ఏష పరిణీయతే ।
శ్రుత్వా తద్వచనం క్రూరమాత్మాపహరణోపమమ్ ॥ 26 ॥
వైదేహీ శోకసన్తప్తా హుతాశనముపాగమత్ ।
మఙ్గలాభిముఖీ తస్య సా తదాఽసీన్మహాకపేః ॥ 27 ॥
ఉపతస్థే విశాలాక్షీ ప్రయతా హవ్యవాహనమ్ ।
యద్యస్తి పతిశుశ్రూషా యద్యస్తి చరితం తపః ।
యది చాస్త్యేకపత్నీత్వం శీతో భవ హనూమతః ॥ 28 ॥
యది కిఞ్చిదనుక్రోశస్తస్య మయ్యస్తి ధీమతః ॥ 29 ॥
యది వా భాగ్యశేషో మే శీతో భవ హనూమతః ।
యది మాం వృత్తసమ్పన్నాం తత్సమాగమలాలసామ్ ॥ 30 ॥
స విజానాతి ధర్మాత్మా శీతో భవ హనూమతః ।
యది మాం తారయేదార్యస్సుగ్రీవః సత్యసఙ్గరః ॥ 31 ॥
అస్మాద్ధుఃఖామ్బుసంరోధాచ్ఛీతో భవ హనూమతః ।
తతస్తీక్ష్ణార్చిరవ్యగ్రః ప్రదక్షిణశిఖోఽనలః ॥ 32 ॥
జజ్వాల మృగశాబాక్ష్యా శ్శంసన్నివ శివం కపేః ।
హనుమజ్జనకశ్చాపి పుచ్ఛానలయుతోఽనిలః ॥ 33 ॥
వవౌ స్వాస్థ్యకరో దేవ్యాః ప్రాలేయానిలశీతలః ।
దహ్యమానే చ లాఙ్గూలే చిన్తయామాస వానరః ॥ 34 ॥
ప్రదీప్తోఽగ్నిరయం కస్మాన్న మాం దహతి సర్వతః ।
దృశ్యతే చ మహాజ్వాలః కరోతి న చ మే రుజమ్ ॥ 35 ॥
శిశిరస్యేవ సఙ్ఘాతో లాఙ్గూలాగ్రే ప్రతిష్ఠితః ।
అథవా తదిదం వ్యక్తం యద్దృష్టం ప్లవతా మయా ॥ 36 ॥
రామప్రభావాదాశ్చర్యం పర్వత స్సరితాం పతౌ ।
యది తావత్సముద్రస్య మైనాకస్య చ ధీమతః ॥ 37 ॥
రామార్థం సమ్భ్రమస్తాదృక్కిమగ్నిర్న కరిష్యతి ।
సీతాయాశ్చానృశంస్యేన తేజసా రాఘవస్య చ ॥ 38 ॥
పితుశ్చ మమ సఖ్యేన న మాం దహతి పావకః ।
భూయస్స చిన్తయామాస ముహూర్తం కపికుఞ్జరః ॥ 39 ॥
ఉత్పపాతాథ వేగేన ననాద చ మహాకపిః ।
పురద్వారం తతశ్శ్రీమాన్ శైలశృఙ్గమివోన్నతమ్ ॥ 40 ॥
విభక్తరక్షస్సమ్బాధమాససాదానిలాత్మజః ।
స భూత్వా శైలసఙ్కాశః క్షణేన పునరాత్మవాన్ ॥ 41 ॥
హ్రస్వతాం పరమాం ప్రాప్తో బన్ధనాన్యవశాతయత్ ।
విముక్తశ్చాభవఛ్రచీమాన్ పునః పర్వతసన్నిభః ॥ 42 ॥
వీక్షమాణశ్చ దదృశే పరిఘం తోరణాశ్రితమ్ ।
స తం గృహ్య మహాబాహుః కాలాయసపరిష్కృతమ్ ॥ 43 ॥
రక్షిణస్తాన్ పునస్సర్వాన్సూదయామాస మారుతిః ।
స తాన్నిహత్త్వా రణచణ్డవిక్రమ స్సమీక్షమాణః పునరేవ లఙ్కామ్ ।
ప్రదీప్తలాఙ్గూలకృతార్చిమాలీ ప్రకాశతాదిత్య ఇవార్చిమాలీ ॥ 44 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రిపఞ్చాశస్సర్గః ॥
