శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనత్రింశస్సర్గః ।
శుకేనతుసమాఖ్యాతాన్దృష్ట్వాసహరియూథపాన్ ।
సమీపస్థఞ్చరామస్యభ్రాతరంస్వంవిభీషణమ్ ॥ 1 ॥
లక్ష్మణఞ్చమహావీర్యమ్భుజంరామస్యదక్షిణమ్ ।
సర్వవానరరాజఞ్చసుగ్రీవమ్భీమవిక్రమమ్ ॥ 2 ॥
అఙ్గదఞ్చాపిబలినంవజ్రహస్తాత్మజాత్మజమ్ ।
హనూమన్తఞ్చవిక్రాన్తఞ్జామ్బవన్తఞ్చదుర్జయమ్ ॥ 3 ॥
సుషేణఙ్కుముదన్నీలన్నలఞ్చప్లవగర్షభమ్ ।
గజఙ్గవాక్షంశరభమ్మైన్దఞ్చద్వివిదన్తథా ॥ 4 ॥
కిఞ్చిదావిగ్నహృదయోజాతక్రోధశ్చరావణః ।
భర్త్సయామాసతౌవీరౌకథాన్తేశుకసారణౌ ॥ 5 ॥
అధోముఖౌతౌప్రణతావబ్రవీచ్ఛుకసారణౌ ।
రోషగద్గదయావాచాసంరబ్ధమ్పరుషంవచః ॥ 6 ॥
నతావత్సదృశన్నామసచివైరుపజీవిభిః ।
విప్రియన్నృపతేర్వక్తున్నిగ్రహేప్రగ్రహేప్రభోః ॥ 7 ॥
రిపూణామ్ప్రతికూలానాంయుద్ధార్థమభివర్తతామ్ ।
ఉభాభ్యాంసదృశన్నామవక్తుమప్రస్తవేస్తవమ్ ॥ 8 ॥
ఆచార్యాగురవోవృద్ధావృథావామ్పర్యుపాసితాః ।
సారంయద్రాజశాస్త్రాణామనుజీవ్యన్నగృహ్యతే ॥ 9 ॥
గృహీతోవానవిజ్ఞాతోభారోఽజ్ఞానస్యవాహ్యతే ।
ఈదృశైః సచివైర్యుక్తోమూర్ఖైర్దిష్ట్యధరామ్యహమ్ ॥ 10 ॥
కిన్నుమృత్యోర్భయన్నాస్తివక్తుమ్మామ్పరుషంవచః ।
యస్యమేశాసతోజిహ్వాప్రయచ్ఛతిశుభాశుభమ్ ॥ 11 ॥
అప్యేవదహనంస్పృష్టవావనేతిష్ఠన్తిపాదపాః ।
రాజదోషపరామృష్టాస్తిష్ఠన్తేనాపరాధినః ॥ 12 ॥
హన్యామహన్త్విమౌపాపౌశత్రుపక్షప్రశంసకౌ ।
యదిపూర్వోపకారైస్తునక్రోధోమృదుతాంవ్రజేత్ ॥ 13 ॥
అపధ్వంసత గచ్చధ్వం సమ్నికర్షాద్ ఇతో మమ ।
న హి వాం హన్తుం ఇచ్చామి స్మరన్న్ ఉపకృతాని వామ్ ॥ 14 ॥
హతావ్ ఏవ కృతఘ్నౌ తౌ మయి స్నేహ పరాన్ ముఖౌ ।
ఏవం ఉక్తౌ తు సవ్రీడౌ తావ్ ఉభౌ శుక సారణౌ ॥ 15 ॥
అబ్రవీత్సదశగ్రీవః సమీపస్థమ్మహోదరమ్ ।
ఉపస్తాపయమేశీఘ్రఞ్చారాన్నీతివిశారదాన్ ॥ 16 ॥
మహోదరస్తథోక్తస్తుశీఘ్రమాజ్ఞాపయచ్చరాన్ ॥ 17 ॥
తతశ్చారాస్సన్త్వరితాఃప్రాప్తాఃపార్థివశాసనాత్ ।
ఉపస్థితాఃప్రాఞ్జలయోవర్ధయిత్వాజయశిషాః ॥ 18 ॥
తానబ్రవీత్తతోవాక్యంరావణోరాక్షసాధిపః ।
చారాన్ప్రత్యాయితాన్ శూరాన్భక్తాన్విగతసాధ్వసాన్ ॥ 19 ॥
ఇతోగచ్ఛతరామస్యవ్యవసాయమ్పరీక్షథ ।
మన్త్రిష్వభ్యన్తరాయేఽస్యప్రీత్యాతేనసమాగతాః ॥ 20 ॥
కథంస్వపితిజాగర్తికిమన్యచ్చకరిష్యతి ।
విజ్ఞాయనిపుణంసర్వమాగన్తవ్యమశేషతః ॥ 21 ॥
చారేణవిదితశ్శత్రుఃపణ్డితైర్వసుధాధిపైః ।
యుద్ధేస్వల్పేనయత్నేనసమాసాద్యనిరస్యతే ॥ 22 ॥
చారాస్తుతేతథేత్యుక్త్వాప్రహృష్టారాక్షసేశ్వరమ్ ।
శార్దూలమగ్రతఃకృత్వాతతశ్చక్రుఃప్రదక్షిణమ్ ॥ 23 ॥
తతస్తేతమ్మహాత్మానఞ్చారారాక్షససత్తమమ్ ।
కృత్వాప్రదక్షిణఞ్జగ్ముర్యత్రరామస్సలక్ష్మణః ॥ 24 ॥
తేసువేలస్యశైలస్యసమీపేరామలక్ష్మణౌ ।
ప్రచ్ఛన్నాదదృశుర్గత్వాససుగ్రీవవిభీషణౌ ॥ 25 ॥
ప్రేక్షమాణాశ్చమూన్తాన్తుబభూవుర్భయవిక్లబాః ।
తేతుధర్మాత్మనాదృష్టారాక్షసేన్ద్రేణరాక్షసా ॥ 26 ॥
విభీషణేనతత్రస్థానిగృహీతాయదృచ్ఛయా ।
శార్దూలోగ్రాహితస్త్వేకఃపాపోఽయమితిరాక్షసః ॥ 27 ॥
మోచితస్సోఽపిరామేణవధ్యమానఃప్లవఙ్గమైః ।
అనృశంస్యేనరామేణమోచితారాక్షసాఃపరే ॥ 28 ॥
వానరైరర్దితాస్తేతువిక్రాన్తైర్లఘువిక్రమైః ।
పునర్లఙ్కామనుప్రాప్తాశ్వసన్తోనష్టచేతసః ॥ 29 ॥
తతోదశగ్రీవముపస్థితాస్తేచారాబహిర్నిత్యచరానిశాచరాః ।
గిరేస్సువేలస్యసమీపవాసినన్న్యవేదయన్భీమబలమ్మహాబలాః ॥ 30 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః ॥
