శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ద్వావింశస్సర్గః ।
ఏవమాధర్షితశ్శూరశ్శూర్పణఖ్యా ఖరస్తతః ।
ఉవాచ రక్షసాం మధ్యే ఖరః ఖరతరం వచః ॥ 1 ॥
తవావమానప్రభవః క్రోధోఽయమతులో మమ ।
న శక్యతే ధారయితుం లవణామ్భ ఇవోల్బణమ్ ॥ 2 ॥
న రామం గణయే వీర్యాన్మానుషం క్షీణజీవితమ్ ।
ఆత్మదుశ్చరితైః ప్రాణాన్హతోయోఽద్య విమోక్ష్యతే ॥ 3 ॥
బాష్పస్సంహ్రియతామేష సమ్భ్రమశ్చ విముచ్యతామ్ ।
అహం రామం సహ భ్రాత్రా నయామి యమసాదనమ్ ॥ 4 ॥
పరశ్వథహతస్యాద్య మన్దప్రాణస్య సంయుగే ।
రామస్య రుధిరం రక్తముష్ణం పాస్యసి రాక్షసి ॥ 5 ॥
సా ప్రహృష్టా వచశ్శ్రుత్వా ఖరస్య వదనాచ్చ్యుతమ్ ।
ప్రశశంస పునర్మౌర్ఖ్యాద్భ్రాతరం రక్షసాం వరమ్ ॥ 6 ॥
తయా పరుషితః పూర్వం పునరేవ ప్రశంసితః ।
అబ్రవీద్దూషణం నామ ఖరస్సేనాపతిం తదా ॥ 7 ॥
చతుర్దశ సహస్రాణి మమ చిత్తానువర్తినామ్ ।
రక్షసాం భీమవేగానాం సమరేష్వనివర్తినామ్ ॥ 8 ॥
నీలజీమూతవర్ణానాం ఘోరాణాం క్రూరకర్మణామ్ ।
లోకహింసావిహారాణాం బలినాముగ్రతేజసామ్ ॥ 9 ॥
తేషాం శార్దూలదర్పాణాం మహాస్యానాం మహౌజసామ్ ।
సర్వోద్యోగ ముదీర్ణానాం రక్షసాం సౌమ్య కారయ ॥ 10 ॥
ఉపస్థాపయ మే క్షిప్రం రథం సౌమ్య ధనూంషి చ ।
శరాంశ్చిత్రాంశ్చ ఖఙ్గాంశ్చ శక్తీశ్చ వివిధాశ్శితాః ॥ 11 ॥
అగ్రే నిర్యాతుమిచ్ఛామి పౌలస్త్యానాం మహాత్మనామ్ ।
వధార్థం దుర్వినీతస్య రామస్య రణకోవిదః ॥ 12 ॥
ఇతి తస్య బ్రువాణస్య సూర్యవర్ణం మహారథమ్ ।
సదశ్వైశ్శబలైర్యుక్తమాచచక్షేఽథ దూషణః ॥ 13 ॥
తం మేరుశిఖరాకారం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్ ।
హేమచక్రమసమ్బాధం వైదూర్యమయకూబరమ్ ॥ 14 ॥
మత్స్యైః పుష్పైర్ద్రుమైశ్శైలైశ్చన్ద్రసూర్యైశ్చ కాఞ్చనైః ।
మఙ్గలైః పక్షిసఙ్ఘైశ్చ తారాభిరభిసంవృతమ్ ॥ 15 ॥
ధ్వజనిస్త్రింశసమ్పన్నం కిఙ్కిణీకవిరాజితమ్ ।
సదశ్వయుక్తం సోఽమర్షాదారురోహ ఖరో రథమ్ ॥ 16 ॥
నిశామ్య తు రథస్థం తం రాక్షసా భీమవిక్రమాః ।
తస్థుస్సమ్పరివార్యైనం దూషణం చ మహాబలమ్ ॥ 17 ॥
ఖరస్తు తాన్మహేష్వాసాన్ఘోరవర్మాయుధధ్వజాన్ ।
నిర్యాతేత్యబ్రవీద్దృష్ట్వా రథస్థస్సర్వరాక్షసాన్ ॥ 18 ॥
తతస్తద్ రాక్షసం సైన్యం ఘోరచర్మాయుధధ్వజమ్ ।
నిర్జగామ జనస్థానాన్మహానాదం మహాజవమ్ ॥ 19 ॥
ముద్గరైః పట్టిసైశ్శూలైస్సుతీక్ష్ణైశ్చ పరశ్వధైః ।
ఖఙ్గైశ్చక్రైశ్చ హస్తస్థైర్భ్రాజమానైశ్చ తోమరైః ॥ 20 ॥
శక్తిభిః పరిఘైర్ఘోరైరతిమాత్రైశ్చ కార్ముకైః ।
గదాసిముసలైర్వజ్రైర్గృహీతైర్భీమదర్శనైః ॥ 21 ॥
రాక్షసానాం సుఘోరాణాం సహస్రాణి చతుర్దశ ।
నిర్యాతాని జనస్థానాత్ఖరచిత్తానువర్తినామ్ ॥ 22 ॥
తాంస్త్వభిద్రవతో దృష్ట్వా రాక్షసాన్ భీమవిక్రమాన్ ।
ఖరస్యాపి రథః కిఞ్చిజ్జగామ తదనన్తరమ్ ॥ 23 ॥
తతస్తాఞ్ఛబలానశ్వాస్తప్తకాఞ్చనభూషితాన్ ।
ఖరస్య మతిమాజ్ఞాయ సారథిస్సమచోదయత్ ॥ 24 ॥
స చోదితో రథశ్శీఘ్రం ఖరస్య రిపుఘాతినః ।
శబ్దేనాపూరయామాస దిశశ్చ ప్రదిశస్తదా ॥ 25 ॥
ప్రవృద్ధమన్యుస్తు ఖరః ఖరస్వనో రిపోర్వధార్థం త్వరితో యథాన్తకః ।
అచూచుదత్సారథిమున్నదన్ఘనం మహాబలో మేఘ ఇవాశ్మవర్షవాన్ ॥ 26 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ద్వావింశస్సర్గః ॥
