శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ।
తతస్త్రిశఙ్కోర్వచనం శ్రుత్వా క్రోధసమన్వితమ్ ।
ఋషిపుత్రశతం రామ రాజానమిదమబ్రవీత్ ॥ 1 ॥
ప్రత్యాఖ్యాతో హి దుర్బుద్ధే గురుణా సత్యవాదినా ।
తం కథం సమతిక్రమ్య శాఖాన్తరముపేయివాన్ ॥ 2 ॥
ఇక్ష్వాకూణాం హి సర్వేషాం పురోధాః పరమో గురుః ।
న చాతిక్రమితుం శక్యం వచనం సత్యవాదినః ॥ 3 ॥
అశక్యమితి చోవాచ వసిష్ఠో భగవానృషిః ।
తం వయం వై సమాహర్తుం క్రతుం శక్తాఃకథం తవ ॥ 4 ॥
బాలిశస్త్వం నరశ్రేష్ఠ గమ్యతాం స్వపురం పునః ।
యాజనే భగవాఞ్ఛక్తస్త్రైలోక్యస్యాపి పార్థివ ॥ 5 ॥
అవమానం చ తత్కర్తుం తస్య శక్ష్యామహే కథమ్ ।
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా క్రోధపర్యాకులాక్షరమ్ ॥ 6 ॥
స రాజా పునరేవైతానిదం వచనమబ్రవీత్ ।
ప్రత్యాఖ్యాతోఽస్మి గురుణా గురుపుత్రైస్తథైవ చ ॥ 7 ॥
అన్యాం గతిం గమిష్యామి స్వస్తి వోఽస్తు తపోధనాః ।
ఋషిపుత్రాస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వాక్యం ఘోరాభిసంహితమ్ ॥ 8 ॥
శేపుః పరమసఙ్కృద్ధాశ్చణ్డాలత్వం గమిష్యసి ।
ఏవముక్త్వా మహాత్మనో వివిశుస్తే స్వమాశ్రమమ్ ॥ 9 ॥
అథ రాత్ర్యాం వ్యతీతాయాం రాజా చణ్డాలతాం గతః ।
నీలవస్త్రధరో నీలః పురుషో ధ్వస్తమూర్ధజః ॥ 10 ॥
చిత్యమాల్యానులేపశ్చ ఆయసాభరణోఽభవత్ ।
తం దృష్టవా మన్త్రిణస్సర్వే త్యజ్య చణ్డాలరూపిణమ్ ॥ 11 ॥
ప్రాద్రవన్ సహితా రామ పౌరా యేఽస్యానుగామినః ।
ఏకో హి రాజా కాకుత్స్థ జగామ పరమాత్మవాన్ ॥ 12 ॥
దహ్యమానో దివారాత్రం విశ్వామిత్రం తపోనిధిమ్ ।
విశ్వామిత్రస్తు తం దృష్ట్వా రాజానం విఫలీకృతమ్ ।
చణ్డాలరూపిణం రామ మునిః కారుణ్యమాగతః ॥ 13 ॥
కారుణ్యాత్స మహాతేజా వాక్యం పరమధార్మికః ।
ఇదం జగాద భద్రం తే రాజానం ఘోరరూపిణమ్ ॥ 14 ॥
కిమాగమనకార్యం తే రాజపుత్ర మహాబల ।
అయోధ్యాధిపతే వీర శాపాచ్చణ్డాలతాం గతః ॥ 15 ॥
అథ తద్వాక్యమాజ్ఞాయ రాజా చణ్డాలతాం గతః ।
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం వాక్యజ్ఞో వాక్యకోవిదమ్ ॥ 16 ॥
ప్రత్యాఖ్యాతోఽస్మి గురుణా గురుపుత్రైస్తథైవ చ ।
అనవాప్యైవ తం కామం మయా ప్రాప్తో విపర్యయః ॥ 17 ॥
సశరీరో దివం యాయామితి మే సౌమ్యదర్శనమ్ ।
మయా చేష్టం క్రతుశతం తచ్చ నాఽవాప్యతే ఫలమ్ ॥ 18 ॥
అనృతం నోక్తపూర్వం మే న చ వక్ష్యే కదాచన ।
కృచ్ఛ్రేష్వపి గత స్సౌమ్య క్షత్రధర్మేణ తే శపే ॥ 19 ॥
యజ్ఞైర్బహువిధైరిష్టం ప్రజా ధర్మేణ పాలితాః ॥ 20 ॥
గురవశ్చ మహాత్మాన శ్శీలవృత్తేన తోషితాః ।
ధర్మే ప్రయతమానస్య యజ్ఞం చాహర్తుమిచ్ఛతః ॥ 21 ॥
పరితోషం న గచ్ఛన్తి గురవో మునిపుఙ్గవ ।
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషం తు నిరర్థకమ్ ॥ 22 ॥
దైవేనాక్రమ్యతే సర్వం దైవం హి పరమా గతిః ।
తస్య మే పరమార్తస్య ప్రసాదమభికాఙ్క్షతః ॥ 23 ॥
కర్తుమర్హసి భద్రం తే దైవోపహతకర్మణః ।
నాన్యాం గతిం గమిష్యామి నాన్యశ్శరణమస్తి మే ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే అష్టపఞ్చాశస్సర్గః ॥
