శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకచత్వారింశస్సర్గః ।
స చ వాగ్భిః ప్రశస్తాభిర్గమిష్యన్పూజితస్తయా ।
తస్మాద్దేశాదపక్రమ్య చిన్తయామాస వానరః ॥ 1 ॥
అల్పశేషమిదం కార్యం దృష్టేయమసితేక్షణా ।
త్రీనుపాయానతిక్రమ్య చతుర్థః ఇహ విద్యతే ॥ 2 ॥
న సామ రక్షస్సు గుణాయ కల్పతే న దానమర్థోపచితేషు యుజ్యతే ।
న భేదసాధ్యా బలదర్పితా జనాః పరాక్రమస్త్వేవ మమేహ రోచతే ॥ 3 ॥
న చాస్య కార్యస్య పరాక్రమాదృతే వినిశ్చయః కశ్చిదిహోపపద్యతే ।
హతప్రవీరా హి రణే హి రాక్షసాః కథఞ్చిదీయుర్యదిహాద్య మార్దవమ్ ॥ 4 ॥
కార్యే కర్మణి నిర్దిష్టే యో బహూన్యపి సాధయేత్ ।
పూర్వకార్యావిరోధేన స కార్యం కర్తుమర్హతి ॥ 5 ॥
న హ్యేకస్సాధకో హేతుస్స్వల్పస్యాపీహ కర్మణః ।
యో హ్యర్థం బహుధా వేద స సమర్థోఽర్థసాధనే ॥ 6 ॥
ఇహైవ తావత్కృతనిశ్చయో హ్యహం యది వ్రజేయం ప్లవగేశ్వరాలయమ్ ।
పరాత్మసమ్మర్దవిశేషతత్త్వవిత్తతః కృతం స్యాన్మమ భర్తృశాసనమ్ ॥ 7 ॥
కథం ను ఖల్వద్య భవేత్సుఖాగతం ప్రసహ్య యుద్ధం మమ రాక్షసైః సహ ।
తథైవ ఖల్వాత్మబలం చ సారవత్సమ్మానయేన్మాం చ రణే దశాననః ॥ 8 ॥
తతస్సమాసాద్య రణే దశాననం సమన్త్రివర్గం సబలప్రయాయినమ్ ।
హృది స్థితం తస్య మతం బలం చ వై సుఖేన మత్త్వాఽహమితః పునర్వ్రజే ॥ 9 ॥
ఇదమస్య నృశంసస్య నన్దనోపమముత్తమమ్ ।
వనం నేత్రమనఃకాన్తం నానాద్రుమలతాయుతమ్ ॥ 10 ॥
ఇదం విధ్వంసయిష్యామి శుష్కం వనమివానలః ।
అస్మిన్భగ్నే తతః కోపం కరిష్యతి దశాననః ॥ 11 ॥
తతో మహత్సాశ్వమహారథద్విపం బలం సమాదేక్ష్యతి రాక్షసాధిపః ।
త్రిశూలకాలాయసపట్టిసాయుధం తతో మహద్యుద్ధమిదం భవిష్యతి ॥ 12 ॥
అహం తు తైః సంయతి చణ్డవిక్రమై స్సమేత్య రక్షోభిరసహ్య విక్రమః ।
నిహత్య తద్రావణచోదితం బలం సుఖం గమిష్యామి కపీశ్వరాలయమ్ ॥ 13 ॥
తతో మారుతవత్కృద్ధో మారుతిర్భీమవిక్రమః ।
ఊరువేగేన మహతా ద్రుమాన్క్షేప్తుమథారభత్ ॥ 14 ॥
తతస్తు హనుమాన్వీరో బభఞ్జ ప్రమదావనమ్ ।
మత్తద్విజసమాఘుష్టం నానాద్రుమలతాయుతమ్ ॥ 15 ॥
తద్వనం మథితైర్వృక్షైర్భిన్నైశ్చ సలిలాశయైః ।
చూర్ణితైః పర్వతాగ్రైశ్చ బభూవాప్రియదర్శనమ్ ॥ 16 ॥
నానాశకున్తవిరుతైః ప్రభిన్నైస్సలిలాశయైః ।
తామ్రైః కిసలయైః క్లాన్తైః క్లాన్తద్రుమలతాయుతమ్ ॥ 17 ॥
న బభౌ తద్వనం తత్ర దావానలహతం యథా ।
వ్యాకులావరణా రేజుర్విహ్వలా ఇవ తా లతాః ॥ 18 ॥
లతాగృహైశ్చిత్రగృహైశ్చ నాశితైర్మహోరగైర్వ్యాలమృగైశ్చ నిర్ధుతైః ।
శిలాగృహైరున్మథితైస్తథా గృహైః ప్రణష్టరూపం తదభూన్మహద్వనమ్ ॥ 19 ॥
సా విహ్వలాఽశోకలతాప్రతానా వనస్థలీ శోకలతాప్రతానా ।
జాతా దశాస్యప్రమదావనస్య కపేర్బలాద్ధి ప్రమదావనస్య ॥ 20 ॥
స తస్య కృత్వార్థపతేర్మహాకపిర్మహద్వ్యలీకం మనసో మహాత్మనః ।
యుయుత్సురేకో బహుభిర్మహాబలైశ్శియా జ్వలంస్తోరణమాస్థితః కపిః ॥ 21 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకచత్వారింశస్సర్గః ॥
