శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే యుద్ధకాణ్డమ్ ।
అథ అష్టషష్టితమస్సర్గః ।
కుమ్భకర్ణంహతన్దృష్టవారాఘవేణమహాత్మనా ।
రాక్షసారాక్షసేన్ద్రాయరావణాయన్యవేదయన్ ॥ 1 ॥
రాజన్ స కాలసఙ్కాశస్సంయుక్తఃకాలకర్మణా ।
విద్రావ్యవానరీంసేనామ్భక్షయిత్వా చ వానరాన్ ॥ 2 ॥
ప్రతపిత్వా ముహూర్తన్తుప్రశాన్తోరామతేజసా ।
కాయేనార్థప్రవిష్టేనసముద్రమ్భీమదర్శనమ్ ॥ 3 ॥
నికృత్తకణ్ఠోరుభుజోవిక్షరన్రుధిరమ్బహు ।
రుద్ధ్వాద్వారంశరీరేణలఙ్కాయాఃపర్వతోపమః ॥ 4 ॥
కుమ్భకర్ణస్తవ భ్రాతా కాకుత్థ్సశరపీడితః ।
లగణ్డభూతో వికృతో దావదగ్ధ ఇవ ద్రుమః ॥ 5 ॥
తంశ్రుత్వావినిహతంసఙ్ఖ్యేకుమ్భకర్ణమ్మహాబలమ్ ।
రావణశ్శోకసన్తప్తోముమోహ చ పపాత చ ॥ 6 ॥
పితృవ్యన్నిహతంశ్రుత్వాదేవాన్తకనరాన్తకౌ ।
త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చరురుదుశ్శోకపీడితాః ॥ 7 ॥
భ్రాతరన్నిహతంశ్రుత్వారామేణాక్లిష్టకర్మణా ।
మహోదరమహాపార్శ్వౌశోకాక్రాన్తౌబభూవతుః ॥ 8 ॥
తతఃకృచ్ఛ్రాత్సమాసాద్యసఞ్జ్ఞాంరాక్షసపుఙ్గవః ।
కుమ్భకర్ణవధాద్దీనోవిలలాపకులేన్ద్రియః ॥ 9 ॥
హావీర రిపుదర్పఘ్న కుమ్భకర్ణ మహాబల ।
త్వమ్మాంవిహాయవైదైవాద్యాతోఽసియమసాదనమ్ ॥ 10 ॥
మమశల్యమనుద్ధృత్యబాన్ధవానామ్మహాబల ।
శత్రుసైన్యమ్ప్రతాప్యైకస్త్వమ్మాంసన్త్యజ్యగచ్ఛసి ॥ 11 ॥
ఇదానీఙ్ఖల్వహన్నాస్మియస్యమేదక్షిణోభుజః ।
పతితోయంసమాశ్రిత్య న బిభేమిసురాసురాన్ ॥ 12 ॥
కథమేవంవిధోవీరోదేవదానవదర్పహా ।
కాలాగ్నిరుద్రాప్రతిమోరణేరాఘవేణవైహతః ॥ 13 ॥
యస్యతేవజ్రనిష్పేషో న కుర్వాద్వ్యసనంసదా ।
స కథంరామబాణార్తమ్ప్రసుప్తోఽసిమహీతలే ॥ 14 ॥
ఏతేదేవగణాస్సార్థమృషిభిర్గగనేస్థితాః ।
నిహతన్త్వాంరణేదృష్టవానినదన్తిప్రహర్షితాః ॥ 15 ॥
ధ్రువమద్యైవసంహృష్టాలబ్ధలక్షాఃప్లవఙ్గమాః ।
ఆరోక్ష్యన్తీహదుర్గాణిలఙ్కాద్వారాణిసర్వశః ॥ 16 ॥
రాజ్యేననాస్తిమేకార్యఙ్కిఙ్కరిష్యామిసీతయా ।
కుమ్భకర్ణవిహీనస్యజీవితేనాస్తిమేమతిః ॥ 17 ॥
యద్యహమ్భ్రాతృహన్తారం న హన్మియుధిరాఘవమ్ ।
ననుమేమరణంశ్రేయో న చేదంవ్యర్థజీవితమ్ ॥ 18 ॥
అద్యైవతఙ్గమిష్యామిదేశంయత్రానుజోమమ ।
న హిభ్రాతృన్ సముత్సృజ్యక్షణఞ్జీవితముత్సహే ॥ 19 ॥
దేవాహిమాంహసిష్యన్తిదృష్టవాపూర్వాపకారిణమ్ ।
కథమిన్ద్రఞ్జయిష్యామికుమ్భకర్ణ హతేత్వయి ॥ 20 ॥
తదిదమ్మామనుప్రాప్తంవిభీషణవచశ్శుభమ్ ।
యదజ్ఞానాన్మయాతస్య న గృహీతమ్మహాత్మనః ॥ 21 ॥
విభీషణవచోయావత్కుమ్భకర్ణప్రహస్తయోః ।
వినాశోఽయంసముత్పన్నోమాంవ్రీడయతిదారుణః ॥ 22 ॥
తస్యాయఙ్కర్మణఃప్రాప్తోవిపాకోమమశోకదః ।
యన్మయాధార్మికశ్శమాన్ స నిరస్తోవిభీషణః ॥ 23 ॥
ఇతిబహువిధమాకులాన్తరాత్మాకృపణమతీవవిలప్యకుమ్భకర్ణమ్ ।
న్యపదథదశాననోభృశార్తస్తమనుజమిన్ద్రరిపుంహతంవిదిత్వా ॥ 24 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే యుద్ధకాణ్డే అష్టషష్టితమస్సర్గః ॥
