శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।
అథ ప్రథమస్సర్గః ।
ప్రవిశ్య తు మహారణ్యం దణ్డకారణ్యమాత్మవాన్ ।
దదర్శ రామో దుర్ధర్షస్తాపసాశ్రమమణ్డలమ్ ॥ 1 ॥
కుశచీరపరిక్షిప్తం బ్రాహ్మ్యా లక్ష్మ్యా సమావృతమ్ ।
యథా ప్రదీప్తం దుర్దర్శం గగనే సూర్యమణ్డలమ్ ॥ 2 ॥
శరణ్యం సర్వభూతానాం సుసమ్మృష్టాజిరం సదా ।
మృగైర్బహుభిరాకీర్ణం పక్షిసఙ్ఘైస్సమావృతమ్ ॥ 3 ॥
పూజితం చ ప్రనృత్తం చ నిత్యమప్సరసాం గణైః ।
విశాలైరగ్నిశరణైః స్రుగ్భాణ్డైరజినైః కుశైః ॥ 4 ॥
సమిద్భిస్తోయకలశైః ఫలమూలైశ్చ శోభితమ్ ।
ఆరణ్యైశ్చ మహావృక్షైః పుణ్యైస్స్వాదుఫలైర్వృతమ్ ॥ 5 ॥
బలిహోమార్చితం పుణ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్ ।
పుష్పైశ్చాన్యైః పరిక్షిప్తం పద్మిన్యా చ సపద్మయా ॥ 6 ॥
ఫలమూలాశనైర్దాన్తైశ్చీరకృష్ణాజినామ్బరైః ।
సూర్యవైశ్వానరాభైశ్చ పురాణైర్మునిభిర్వుతమ్ ॥ 7 ॥
పుణ్యైశ్చ నియతాహారైః శోభితం పరమర్షిభిః ।
తద్బ్రహ్మభవనప్రఖ్యం బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్ ॥ 8 ॥
బ్రహ్మవిద్భిర్మహాభాగైర్బ్రాహ్మణైరుపశోభితమ్ ।
తద్దృష్ట్వా రాఘవః శ్రీమాంస్తాపసాశ్రమమణ్డలమ్ ॥ 9 ॥
అభ్యగచ్ఛన్మహాతేజా విజ్యం కృత్వా మహద్ధనుః ।
దివ్యజ్ఞానోపపన్నాస్తే రామం దృష్ట్వా మహర్షయః ॥ 10 ॥
అభ్యగచ్ఛన్స్తదా ప్రీతా వైదేహీం చ యశస్వినీమ్ ।
తే తం సోమమివోద్యన్తం దృష్ట్వా వై ధర్మచారిణమ్ ॥ 11 ॥
లక్ష్మణం చైవ దృష్ట్వా తు వైదేహీం చ యశస్వినీమ్ ।
మఙ్గలాని ప్రయుఞ్జానాః ప్రత్యగృహ్ణన్దృఢవ్రతాః ॥ 12 ॥
రూపసంహననం లక్ష్మీం సౌకుమార్యం సువేషతామ్ ।
దదృశుర్విస్మితాకారా రామస్య వనవాసినః ॥ 13 ॥
వైదేహీం లక్ష్మణం రామం నేత్రైరనిమిషైరివ ।
ఆశ్చర్యభూతాన్దదృశుః సర్వే తే వనచారిణః ॥ 14 ॥
అత్రైనం హి మహాభాగా స్సర్వభూతహితే రతాః ।
అతిథిం పర్ణశాలాయాం రాఘవం సన్న్యవేశయన్ ॥ 15 ॥
తతో రామస్య సత్కృత్య విధినా పావకోపమాః ।
ఆజహ్రుస్తే మహాభాగాః సలిలం ధర్మచారిణః ॥ 16 ॥
పుష్పం మూలం ఫలం సర్వమాశ్రమం చ మహాత్మనః ।
నివేదయిత్వా ధర్మజ్ఞాస్తే తతః ప్రాఞ్జలయోఽబ్రువన్ ॥ 17 ॥
ధర్మపాలో జనస్యాస్య శరణ్యస్త్వం మహాయశాః ।
పూజనీయశ్చ మాన్యశ్చ రాజా దణ్డధరో గురుః ॥ 18 ॥
ఇన్ద్రస్యేహ చతుర్భాగః ప్రజా రక్షతి రాఘవ ।
రాజా తస్మాద్వరాన్భోగాన్రమ్యాన్ భుఙక్తేలోకనమస్కృతః ॥ 19 ॥
తే వయం భవతా రక్ష్యా భవద్విషయవాసినః ।
నగరస్థో వనస్థో వా త్వం నో రాజా జనేశ్వరః ॥ 20 ॥
న్యస్తదణ్డా వయం రాజఞ్జితక్రోధా జితేన్ద్రియాః ।
రక్షణీయాస్త్వయా శశ్వదగర్భభూతాస్తపోధనాః ॥ 21 ॥
ఏవముక్త్వా ఫలైర్మూలైః పుష్పైర్వన్యైశ్చ రాఘవమ్ ।
అన్యైశ్చ వివిధాహారైః సలక్ష్మణమపూజయన్ ॥ 22 ॥
తథాన్యే తాపసాస్సిద్ధా రామం వైశ్వానరోపమాః ।
న్యాయవృత్తా యథాన్యాయం తర్పయామాసురీశ్వరమ్ ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ప్రథమస్సర్గః ॥
