శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే సున్దరకాణ్డమ్ ।
అథ త్రిషష్టితమస్సర్గః ।
తతో మూర్ధ్నా నిపతితం వానరం వానరర్షభః ।
దృష్ట్వైవోద్విగ్నహృదయో వాక్యమేతదువాచ హ ॥ 1 ॥
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ కస్మాత్త్వం పాదయోః పతితో మమ ।
అభయం తే భవేద్వీర సర్వమేవాభిధీయతామ్ ॥ 2 ॥
స తు విశ్వాసితస్తేన సుగ్రీవేణ మహాత్మనా ।
ఉత్థాయ సుమహాప్రాజ్ఞో వాక్యం దధిముఖోఽబ్రవీత్ ॥ 3 ॥
నైవర్క్షరజసా రాజన్న త్వయా నాపి వాలినా ।
వనం నిసృష్టపూర్వం హి భక్షితం తచ్చ వానరైః ॥ 4 ॥
ఏభిః ప్రధర్షితాశ్చైవ వానరా వనరక్షిభిః ।
మధూన్యచిన్తయిత్వేమాన్ భక్షయన్తి పిబన్తి చ ॥ 5 ॥
శిష్టమత్రాపవిధ్యన్తి భక్షయన్తి తథాపరే ।
నివార్యమాణాస్తే సర్వే భ్రువో వై దర్శయన్తి హి ॥ 6 ॥
ఇమే హి సంరబ్ధతరాస్తథా తైస్సమ్ప్రధర్షితాః ।
వారయన్తో వనాత్తస్మాత్క్రుద్ధైర్వానరపుఙ్గవైః ॥ 7 ॥
తతస్తైర్బహుభిర్వీరైర్వానరైర్వానరర్షభ ।
సంరక్తనయనైః క్రోధాద్ధరయః ప్రవిచాలితాః ॥ 8 ॥
పాణిభిర్నిహతాః కేచిత్కేచిజ్జానుభిరాహతాః ।
ప్రకృష్టాశ్చ యథాకామం దేవమార్గం చ దర్శితాః ॥ 9 ॥
ఏవమేతే హతాశ్శూరాస్త్వయి తిష్ఠతి భర్తరి ।
కృత్స్నం మధువనం చైవ ప్రకామం తైః ప్రభక్ష్యతే ॥ 10 ॥
ఏవం విజ్ఞాప్యమానం తం సుగ్రీవం వానరర్షభమ్ ।
అపృచ్ఛత్తం మహాప్రాజ్ఞో లక్ష్మణః పరవీరహా ॥ 11 ॥
కిమయం వానరో రాజన్ వనపః ప్రత్యుపస్థితః ।
కం చార్థమభినిర్దిశ్య దుఃఖితో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 12 ॥
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవో లక్ష్మణేన మహాత్మనా ।
లక్ష్మణం ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః ॥ 13 ॥
ఆర్య లక్ష్మణ సమ్ప్రాహ వీరో దధిముఖః కపిః ।
అఙ్గదప్రముఖైర్వీరైర్భక్షితం మధు వానరైః ॥ 14 ॥
విచిత్య దక్షిణామాశామాగతైర్హరిపుఙ్గవైః ।
నైషామకృత్యానామీదృశస్స్యాదుపక్రమః ॥ 15 ॥
ఆగతైశ్చ ప్రమథితం యథా మధువనం హి తైః ।
ధర్షితం చ వనం కృత్స్నముపయుక్తం చ వానరైః ॥ 16 ॥
వనం యదాఽభిపన్నాస్తే సాధితం కర్మ వానరైః ।
దృష్టా దేవీ న సన్దేహో న చాన్యేన హనూమతా ॥ 17 ॥
న హ్యన్యస్సాధనే హేతుః కర్మణోఽస్య హనూమతః ।
కార్యసిద్ధిర్మతిశ్చైవ తస్మిన్వానరపుఙ్గవే ॥ 18 ॥
వ్యవసాయశ్చ వీర్యం చ శ్రుతం చాపి ప్రతిష్ఠితమ్ ।
జామ్బవాన్యత్ర నేతా స్యాదఙ్గదశ్చ మహాబలః ॥ 19 ॥
హనుమాంశ్చాప్యధిష్ఠాతా న తస్య గతిరన్యథా ।
అఙ్గదప్రముఖైర్వీరైర్హతం మధువనం కిల ॥ 20 ॥
వారయన్తశ్చ సహితాస్తదా జానుభిరాహతాః ।
ఏతదర్థమయం ప్రాప్తో వక్తుం మధురవాగిహ ॥ 21 ॥
నామ్నా దధిముఖో నామ హరిః ప్రఖ్యాతవిక్రమః ।
దృష్టా సీతా మహాబాహో సౌమిత్రే పశ్య తత్త్వతః ॥ 22 ॥
అభిగమ్య తథా సర్వే పిబన్తి మధు వానరాః ।
న చాప్యదృష్ట్వా వైదేహీం విశ్రుతాః పురుషర్షభ ॥ 23 ॥
వనం దత్తవరం దివ్యం ధర్షయేయుర్వనౌకసః ।
తతః ప్రహృష్టో ధర్మాత్మా లక్ష్మణస్సహ రాఘవః ॥ 24 ॥
శ్రుత్వా కర్ణసుఖాం వాణీం సుగ్రీవవదనాచ్చ్యుతామ్ ।
ప్రాహృష్యత భృశం రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః ॥ 25 ॥
శ్రుత్వా దధిముఖస్యేదం సుగ్రీవస్సమ్ప్రహృష్య చ ।
వనపాలం పునర్వాక్యం సుగ్రీవః ప్రత్యభాషత ॥ 26 ॥
ప్రీతోఽస్మి సోఽహం యద్భుక్తం వనం తైః కృతకర్మభిః ।
మర్షితం మర్షణీయం చ చేష్టితం కృతకర్మణామ్ ॥ 27 ॥
ఇచ్ఛామి శీఘ్రం హనుమత్ప్రధానాన్ శాఖామృగాంస్తాన్ మృగరాజదర్పాన్ ।
ద్రష్టుం కృతార్థాన్ సహ రాఘవాభ్యాం శ్రోతుం చ సీతాధిగమే ప్రయత్నమ్ ॥ 28 ॥
ప్రీతిస్ఫీతాక్షౌ సమ్ప్రహృష్టౌ కుమారౌ దృష్ట్వా సిద్ధార్థౌ వానరాణాం చ రాజా ।
అఙ్గైః సంహృష్టైః కర్మసిద్ధిం విదిత్వా బాహ్వోరాసన్నాం సోఽతిమాత్రం ననన్ద ॥ 29 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే త్రిషష్టితమస్సర్గః ॥
